Het keuzemenu van 17 maart: dit zeggen de grote politieke partijen over corona, de woningmarkt, landbouw en andere belangrijke kwesties voor Friesland

Ze hebben prachtige titels zoals Stel een daad, Nu doorpakken!, Het gaat om U, Samen aan de slag of Tijd voor nieuw realisme. De politieke partijen hebben hun programma’s klaar voor de Tweede Kamerverkiezingen van 17 maart. De SP had 32 kantjes nodig, de ChristenUnie liefst 144. Een bloemlezing uit 583 pagina’s vol ambities van de acht partijen die volgens de Peilingwijzer in maart de grootste worden. Op maandagmiddag 8 februari gaan ze in debat tijdens het Noordelijk Lijsttrekkersdebat.

FOTO

FOTO ANP

1. Wie betaalt de post-coronarekening?


VVD

Behoud van het sociaal leenstelsel. Studenten uit gezinnen met een lager inkomen houden de aanvullende beurs. Lager collegegeld in het hoger onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs bij opleidingen die mensen klaarstomen voor een sector waarin tekorten op de arbeidsmarkt bestaan.

Er komt een hoger minimumloon zodat werken ook voor de lagere inkomens meer loont. Tijdens de coronacrisis accepteert Nederland een hoger tekort en hogere schuld om te kunnen investeren in economisch herstel. Er komt een nationaal groeiakkoord.

PVV

Herintroductie van de basisbeurs. Lagere huren, lagere btw op boodschappen, lagere energierekening en afschaffing van het eigen risico, zodat mensen meer te besteden hebben. Meer consumptie betekent meer omzet voor bedrijven en meer banen, dus minder werklozen en minder uitkeringen. Meer omzet betekent ook: meer belastinginkomsten voor de overheid.

Structureel investeren in de zorg met meer handen aan het bed, en in de politie met meer blauw op straat. Geld vrijspelen voor een betere beloning voor zorgmedewerkers en leraren voor de klas. Extra investeringen in de publieke sector.

CDA

Een nieuwe basisbeurs voor studenten in de plaats van het huidige leenstelsel, plus compensatie voor de leenstelselgeneratie. Halvering van het collegegeld voor verpleegkundigenstudies in het eerste studiejaar, net als in de Pabo. Zomerscholen en een goede begeleiding bij doorstroming beperken de schade voor jongeren die in coronatijd achterstanden hebben opgelopen of geen stage konden lopen.

Afspraken over het combineren van kantoor- en thuiswerk en flexibele werktijden opnemen in de cao’s. In de zorg minder marktwerking en meer samenwerking. Stoppen met ingewikkelde aanbestedingen, verkeerde financiële prikkels en productietargets die leiden tot onnodige behandelingen.

D66

Studenten ontvangen een verzilverbare belastingkorting. Voor de meesten betekent dit een beurs van 300 euro per maand. Alle studenten van wie de ouders tot 70.000 euro per jaar verdienen krijgen een studiebeurs van maximaal 400 euro. De drempel naar het mbo wordt verlaagd door de aanschaf van boeken en een laptop deels te vergoeden.

Afspraken tussen werkgevers en werknemers om in toekomstige cao’s het recht op thuiswerken op te nemen waar dit kan. Het recht op onbereikbaarheid beter verankeren om te voorkomen dat werknemers, met name jongeren, stressklachten of een burn-out krijgen. De inspectie SZW moet hierop toezien.

GroenLinks

Studenten krijgen naast een startkapitaal van 10.000 euro op hun achttiende een studiebeurs van maximaal 400 euro per maand. Dit is voor studenten uit gezinnen met een inkomen tot 100.000 euro per jaar.

Voor grote organisaties gaat een verplicht minimumpercentage aan stageplaatsen gelden. Groene bedrijven en organisaties in vitale sectoren krijgen extra ondersteuning om stageplekken te creëren. Wie zijn baan verliest tijdens de coronacrisis krijgt een crisisinkomen; mensen in loondienst 70 procent van het verdiende salaris, zzp’ers en flexwerkers 1050 euro per maand

SP

Alle studenten krijgen voortaan een studiebeurs. Jongeren uit gezinnen met een lager inkomen krijgen daar bovenop een aanvullende beurs. Er komt een compensatieregeling voor (oud-)studenten die de afgelopen jaren het slachtoffer zijn geworden van het schuldenstelsel.

Afschaffing van het minimumjeugdloon vanaf 18 jaar, zodat ook de jongeren een gelijk loon krijgen voor gelijk werk. Verhoging van het minimumloon naar 14 euro per uur. Er komt een Nationaal Zorgfonds. Ook de tandarts, de ggz en de fysiotherapie worden vergoed. De premies worden inkomensafhankelijk.

PvdA

Herinvoering van de basisbeurs, in combinatie met een progressiever belastingstelsel met een toptarief van 60 procent voor de hoogste inkomens. Mensen die veel profijt hebben van hun opleiding gaan achteraf meer bijdragen in plaats van vooraf schulden maken. Voor de generatie die geen basisbeurs heeft gekregen komt er compensatie.

Er komt een minimumuurloon dat stapsgewijs omhoog gaat naar 14 euro per uur. Afschaffing van het minimumjeugdloon vanaf 18 jaar.

ChristenUnie

Het sociaal leenstelsel wordt afgeschaft. Uitwonende studenten ontvangen een basisbeurs van 550 euro per maand. Uitbreiding van stagemogelijkheden voor mbo-studenten door middel van een ‘stagepact’. Er komt een omvattende aanpak van de stijgende (jeugd-)werkloosheid als gevolg van de coronacrisis. Inzetten op leer-werktrajecten.

Extra geld voor betere arbeidsvoorwaarden en werkomstandigheden voor mensen in de zorg en andere publieke sectoren. Dat kan door het in loondienst brengen van medisch specialisten en door akkoorden waarmee de hoge groei van de zorguitgaven wordt beperkt.

2. Hoe kom ik aan een huis? (En welke boost geeft de Lelylijn?)


VVD

Een driejaarlijkse inkomenstoets voor bewoners van sociale huurwoningen om te kijken of een huurder nog recht heeft op een sociale huurwoning. Een huurder met een (te) hoog inkomen of vermogen krijgt twee jaar om een alternatieve woning te vinden.

Voorrang bij de toewijzing van sociale huurwoningen aan mensen met een vitaal beroep, zoals agenten en verplegers. Zo kunnen gemeenten lokale personeelstekorten in vitale beroepen terugdringen.

PVV

Er komt een minister van Wonen. De regie over de woningbouw gaat terug naar het Rijk. Er komen meer sociale huurwoningen, meer middenhuur en meer koopwoningen voor starters, gezinnen en ouderen.

Gemeenten gaan meer en sneller nieuwe bouwgrond beschikbaar stellen en bouwvergunningen verstrekken. Niet alleen in de stad, maar ook daarbuiten. Permanente bewoning van vakantiehuizen wordt toegestaan.

CDA

Met een Nationaal Woonplan komen er binnen tien jaar 1 miljoen nieuwe en duurzame woningen bij. Een kwart van de nieuwbouw is bestemd voor starters en jongeren. Werk maken van doorstroming zodat meer eensgezinshuizen beschikbaar komen voor jonge gezinnen.

Voor starters gaat een studieschuld minder zwaar wegen op de maximale hoogte van het hypotheekbedrag. Investeren in binnenlandse hogesnelheidsverbindingen naar het Noorden (Lelylijn) en het Oosten (via Hengelo). Steun voor onderzoek naar de Nedersaksenlijn.

D66

Voor 2030 meer dan 1 miljoen huizen bouwen. Ook bouwen op nieuwe plekken, zonder schade toe te brengen aan de natuur. Er komt een ministerie van wonen, ruimtelijke ordening en milieu.

Scheefhuren aanpakken, zodat sociale huurwoningen beschikbaar blijven voor hen die het nodig hebben. Huishoudens die twee jaar op rij meer verdienen dan het inkomensplafond voor sociale huur gaan een marktconforme huurprijs betalen. Voorstander Lelylijn.

GroenLinks

Voor 2030 1 miljoen nieuwe woningen bouwen. Minstens 40 procent van die nieuwbouw is sociale huur. Afschaffing verhuurderheffing. Woningbouwcorporaties investeren in betaalbare woningen, leefbaarheid van wijken en verduurzaming van woningen. Realisatie tienduizenden extra studentenwoningen.

Inkomensgrenzen voor een sociale huurwoning worden 39.000 euro voor eenpersoonshuishoudens, 42.000 euro voor tweepersoonshuishoudens en 52.000 euro voor drie- en meerpersoonshuishoudens. Voorstander van rechtstreekse treinverbinding tussen Groningen en de Randstad.

SP

De huren gaan de komende jaren omlaag. In het bijzonder voor de mensen met een lager inkomen. In de toekomst de huren koppelen aan het inkomen.

Stoppen met de verkoop van sociale huurwoningen door woningcorporaties. Eisen stellen bij nieuwbouwprojecten voor de bouw van betaalbare huurwoningen. Voor alle woningen wordt een maximale huurprijs ingevoerd om huurders minder afhankelijk te maken van falende marktwerking.

PvdA

Meerjarig woningbouwprogramma van jaarlijks minimaal 100.000 woningen. Per regio opnemen in de Nationale Omgevingsvisie. Pandjesbazen die vijf of meer panden bezitten worden met een ‘prins Bernhardbelasting’ verplicht om inkomstenbelasting te betalen over huurinkomsten en vermogenswinsten.

Gemeenten kunnen een woonplicht of opkoopbescherming invoeren. In studentensteden komt er een verhuurdersvergunning naar Gronings voorbeeld. Als verhuurders te hoge huren vragen wordt hun vergunning ingetrokken. Investeren in de Lelylijn.

ChristenUnie

Bouw van 100.000 woningen per jaar. Substantieel deel komt beschikbaar voor starters en senioren. Er komt een minister van Ruimtelijke Ordening met volkshuisvesting in portefeuille. Afschaffen van de verhuurderheffing.

De koper wordt verplicht te gaan wonen in de woning die hij koopt. Voor verhuurders komt er een verhuurvergunning, zoals de gemeente Groningen. 15 miljard euro investeren in een schaalsprong in het openbaar vervoer. Nieuwe spoorlijnen, zoals de Lelylijn, Groningen-Zernike en Emmen-Veendam (Nedersaksenlijn).

3. Hoe groen wordt Nederland? Halen we energie uit wind, Russisch gas, zonnepanelen of kernenergie?


VVD

Om minder afhankelijk te worden van Russisch gas is naast wind- en zonne-energie ook kernenergie nodig. Kernenergie krijgt overheidssteun, waaronder financiering uit het Groeifonds. Bouw van een stikstoffabriek om buitenlands hoogcalorisch gas geschikt te maken voor Nederlands laagcalorisch gebruik. Groningen krijgt een belangrijke rol binnen de waterstofeconomie.

Aanplant van nieuwe hectares bos binnen natuurnetwerken om meer CO2 uit de lucht op te nemen. Verhogen van de grondwaterstand onder veenweidegebieden om de natuurlijke uitstoot van broeikasgassen te reduceren. Herijking van Natura 2000-gebieden. Kritisch kijken naar de regels en soorten die niet voortvloeien uit Europese regels. Europese richtlijnen niet strenger volgen dan de EU voorschrijft. Zo voorkomen we ,,een wildgroei van wensnatuur’’.

PVV

Kolencentrales blijven open. Er worden kerncentrales bijgebouwd die veiliger zijn dan ooit. Inzetten op thorium. Gas komt niet langer uit Groningen, maar halen we uit de bodem van de Noordzee en importeren we uit landen als Noorwegen en Engeland.

Weilanden niet opofferen aan zonneweides. Een einde maken aan de ‘totaal geradicaliseerde klimaatgekte’. De Klimaatwet en het Klimaatakkoord gaan de prullenbak in. Afschaffing klimaat- en duurzaamheidssubsidies. Vissers krijgen de ruimte. De zee wordt niet volgebouwd met windturbines.

Natuur goed blijven beheren, maar het hoeft niet allemaal stikstofarme natuur te zijn. Bestaande natuur koesteren. Doorgeslagen milieu- en natuurwetgeving afschaffen.

CDA

Windenergie op zee blijft een belangrijke bron. Blijven investeren in zonne-energie, duurzame biomassa en energiebesparing. Voor de periode na 2030 is kernenergie een serieuze optie. Samen met de energiesector worden nieuwe plannen ontwikkeld voor tenminste twee extra kerncentrales.

Opslag van CO2 onder de Noordzee. Investeringen in de energietransitie dalen neer in regio’s die we economisch willen versterken. Er komt een landelijk burgerberaad van 150 burgers dat de politiek adviseert over de uitwerking van het klimaatakkoord.

Bij de aanleg en bouw van grote windmolens en zonneparken worden natuur en landbouwgronden zoveel mogelijk ontzien, zeker zolang er op daken nog volop ruimte is voor zonnepanelen.

D66

Inzetten op energiecollectieven en buurtwindmolens. Streven naar minimaal 50 procent lokaal eigendom voor duurzame opwekking op land. De komende tien jaar vergunningen afgeven voor 6000 windturbines (ofwel 60 gigawatt) in zee. Onderzoek doen naar energie-eilanden op de Noordzee voor de productie en opslag van waterstof. Groningen wordt het Europees kenniscentrum voor waterstof.

Tot 2040 komt er 160.000 hectare extra beschermde natuur. Een groot deel van het Groene Hart wordt weidevogelgebied. Er komen bossen bij op de hoge zandgronden van Drenthe, Twente, de Achterhoek en de Brabantse Peel.

Voorzichtig zijn met Werelderfgoed Waddenzee. Economische activiteiten mogen de natuur en het open landschap niet aantasten. Afbouw intensieve visserij en mijnbouw. De komende jaren 10 miljoen nieuwe bomen aanplanten in Nederland.

GroenLinks

Vergunningen uitgeven voor 60 gigawatt extra elektriciteit van windmolens op de Noordzee. Die windmolens moeten er uiterlijk in 2040 staan. Bij projecten op land ontvangen bewoners aandelen. Zonnepanelen en groene daken verplichten voor eigenaren van grote gebouwen. Kerncentrales zijn geen optie. Nederland koploper maken in groene waterstof.

Er komt 100.000 hectare nieuwe natuur in Nederland. Dat is een gebied ter grootte van de Veluwe. Bestaande natuur beter beschermen door de uitstoot van stikstof terug te brengen met 50 procent in 2030. De komende kabinetsperiode 17 miljoen extra bomen planten.

Verhoging van het waterpeil in veenweidegebieden om oxidatie van het veen, en daarmee bodemdaling en de uitstoot van CO2, te voorkomen. Prioriteit geven aan de gebieden waar de kosten voor waterbeheer nu al hoog zijn.

SP

Sluiting kolencentrales, evenals de kerncentrale bij Borssele. Kernenergie is niet veilig en schoon en geen duurzaam alternatief. Een versneld einde maken aan de gaswinning in Groningen en de rest van het land. Ook in de Waddenzee.

Direct stoppen met de houtkap voor biomassa. Geen woonwijken meer aanleggen met biomassacentrales.

Behoud en verbetering biodiversiteit. Natuurgebieden met elkaar verbinden. Flinke uitbreiding van de natuur, ook in zee. In veenweidegebieden de waterstand verhogen. Aantasting van de natuur en landschap door bebouwing en versnippering tegengaan. Met een nationaal bomenplan krijgt elke Nederlander een boom.

PvdA

Niet meewerken aan gaswinning in de Waddenzee. Meer overheidsinvesteringen en fiscale faciliteiten voor duurzaam opgewekte waterstof. Stimuleren van wind op zee en zon op daken, waaronder de vele platte daken in de industrie. Landbouw- en natuurgronden zoveel mogelijk ontzien. Geen nieuwe kernenergie.

Geen gas- of zoutboringen in het Waddengebied. Scheepvaartroutes verleggen. Investeren in de werkgelegenheid van de noordelijke kuststrook met financiële steun voor initiatieven als Holwerd aan Zee en Sense of Place. Het Friese veenweidegebied inrichten als Nationaal Park.

Minimaal 50.000 hectare extra natuur in 2027. Meer wandel- en fietspaden zodat de natuurgebieden beter toegankelijk worden. Uitbreiding succesvolle natuurontwikkelingsprojecten, zoals Marker Wadden.

ChristenUnie

Inzetten op wind op zee, met als inzet dat de ruimte dubbel kan worden gebruikt, bijvoorbeeld door vissers en voor zeewierteelt. De kerncentrale in Borssele kan langer openblijven om een bijdrage te leveren aan een stabiel elektriciteitssysteem tijdens de transitie. Geen exploitatie- of andersoortige subsidies op nieuwe kerncentrales.

De vergunningverlening voor gaswinning bij Holwerd (Ternaard) stopzetten. Economische activiteiten, zoals zout- en gaswinning, staan op gespannen voet met de bescherming van het UNESCO-werelderfgoed. Steun voor het project Holwerd aan zee.

Inzetten op herstel van houtwallen, singels en hagen. Meer bomen op bedrijventerreinen. Meer aanleg van moerassen en kwelders. Volledig verbod op het gebruik van wegwerpplastic wanneer voor het gebruik alternatieven voorhanden zijn.

4. Kan de boer straks nog boeren in Nederland?


VVD

Geen wettelijke verplichting tot weidegang. De sector zorgt zelf dat doelstellingen worden behaald. Financiële ondersteuning voor boeren om emissiearm te produceren. Dit bevordert de luchtkwaliteit en volksgezondheid.

Versterking van de positie van boeren tegenover supermarkten. De Autoriteit Consument en Markt ziet er op toe dat boeren en tuinders hogere prijzen ontvangen van afnemers voor producten waar bovenwettelijke eisen aan zijn gesteld, bijvoorbeeld op het gebied van dierenwelzijn. Voorstander van pulsvisserij.

PVV

Afschaffen van alle overbodige regelgeving. Om te beginnen ‘de doorgeslagen stikstofregels rond een niet-bestaand stikstofprobleem’. Boeren moeten kunnen blijven boeren en tegelijk zorgen voor het Nederlandse landschap.

CDA

Compensatie voor boeren die vrijwillig stoppen. Geen gedwongen onteigening. Landbouwgrond behouden voor de landbouw. Bestaande budgetten voor uitkoopregelingen ook openstellen voor verduurzaming van de stallen en productiemethoden.

Vitale landbouwgronden krijgen een beschermde status. In de nieuwe Nota Ruimte worden ontwikkelgebieden aangewezen voor de landbouw. Waar de functie landbouw wijzigt, wordt de verplaatsing van een gezond bedrijf naar vitale landbouwgronden mogelijk. Agrarische technologie beschermen tegen ongewenste overnames uit het buitenland. Een nieuwe voedselscheidsrechter wordt marktmeester tussen boeren, groothandel en consumenten.

D66

Het aantal kippen en varkens in Nederland moet halveren, het aantal koeien substantieel afnemen. Europese Landbouwgelden gaan alleen naar boeren die stappen zetten naar kringlooplandbouw en natuurbeheer.

Uitkoop boeren rond Natura 2000-gebieden. Een deel van de grond teruggeven aan de natuur, het andere deel bestemmen voor natuur-inclusieve landbouw. Er komt een duurzaamheidsheffing op vlees. De opbrengst gaat naar de omslag naar kringlooplandbouw, stimulering van schoolfruit en gezonde schoollunches.

GroenLinks

In 2030 moet 25 procent van de landbouw biologisch zijn. In de vleesprijs worden alle kosten doorberekend, dus ook de klimaat- en natuurschade. De opbrengst gaat naar boeren die omschakelen naar natuurinclusieve landbouw. Groente en fruit wordt goedkoper door het schrappen van de btw.

Een einde aan de bio-industrie. Megastallen verdwijnen. Transport van levende dieren mag niet langer dan vier uur duren. Weidegang voor koeien wordt verplicht. Een verbod op het gebruik van kooien in de veehouderij en het doden van eendagskuikens.

SP

Alles moet gericht zijn op een ‘boerenlandbouw’; een gezonde productie waarmee boeren de kost kunnen verdienen. Stoppen met de bio-industrie. Weidegang wordt verplicht. Steun voor boeren die diervriendelijk en duurzaam produceren. Minder transport over de wereld. Meer regionale productie.

Geen gevaarlijk landbouwgif, maar biologische bestrijding. Stevige beperking van de veestapel om verdere milieu- en klimaatschade tegen te gaan. Nederland bontvrij door een importverbod voor elke soort bont. Verbod op het patenteren van gewaseigenschappen.

PvdA

Actief uitkoopbeleid voor veehouderijen. Steun aan boeren die overstappen op duurzamere landbouw, zoals precisielandbouw, en investeren in een duurzame voedselvoorziening.

Subsidies voor diervriendelijke en klimaatneutrale landbouw met een eerlijke opbrengst voor de boer. Import van minder veevoer. De eigen akker- en tuinbouwrestproducten kunnen prima dienen als vervanger. Melkveehouderijen moeten kiezen voor volledige weidegang en grondgebondenheid.

ChristenUnie

Omslag naar kringlooplandbouw op Europees niveau. Intensieve niet-grondgebonden veehouderij met varkens en pluimvee wordt op termijn kleiner. Inkomensondersteuning voor boeren koppelen aan vergroening. Hogere Europese importtarieven op soja, mais en granen.

Beheerdervergoeding voor boeren in veenweidegebieden. Nieuwe coöperaties waarmee boeren en tuinders sterk staan tegenover machtige inkooporganisaties en supermarkten.

5. De overheid is er voor de burger (of andersom?)


VVD

Er komt een toezichthouder voor algoritmen om willekeur en discriminatie te voorkomen, zowel in de publieke als private sector. In het uiterste geval ingrijpen wanneer rechten worden geschonden, bijvoorbeeld in geval van ongelijke behandeling.

Ademruimte voor mensen met problematische schulden. Schuldhulpverleners krijgen aanvullende, wettelijke mogelijkheden om de schuldensituatie twee maanden te bevriezen. Minnelijk traject als tweederde van de schuldeisers akkoord gaat.

PVV

Beschadigde huizen van Groningse aardgasgedupeerden herstellen en versterken. Groningers volledig schadeloos stellen. ‘De gecorrumpeerde overheid moet fel worden bestreden’.

CDA

Burgers en ondernemers krijgen een persoonlijk digitaal portaal bij de Belastingdienst waarin alle stukken en beschikkingen worden opgenomen. Onafhankelijke belastingombudsman met eigen bevoegdheden om burgers bij te staan die zijn vastgelopen in een conflict.

Versnelling van de aanpak Groningen gaat van het ministerie van Economische Zaken naar de nieuwe minister van Regionale Ontwikkeling. De Eerste en Tweede Kamer krijgen betere ondersteuning en een uitbreiding van het onderzoeksbudget. Het grondwettelijk recht op inlichtingen wordt expliciet vastgelegd als een recht op een document, als daar specifiek om wordt gevraagd.

D66

In Groningen is een crisisaanpak nodig om snel 26.000 woningen te inspecteren en duizenden te versterken. Herstel moet laagdrempelig toegankelijk en snel zijn. Schade moet binnen een half jaar na inspectie zijn verholpen.

Mensen met schulden krijgen elk jaar het wettelijk recht op een aflossingspauze van twee maanden. Bedrijven die in hun werving en selectie discrimineren krijgen een boete oplopend tot 10.000 euro.

GroenLinks

Nationaal Schuldenfonds neemt de schulden over van mensen met problematische schulden. De marktwerking voor deurwaarders wordt afgeschaft. Deurwaarders komen in dienst van de overheid. Er komt één Rijksincassodienst die verantwoordelijk is voor alle incassotrajecten van overheidsorganisaties.

Nationale aanpak voor het bestrijden van discriminatie op de arbeidsmarkt, het onderwijs, de volkshuisvesting en sport. Een nieuwe nationaal coördinator anti-discriminatie volgt en adviseert kabinet en overheidsorganisaties.

SP

Voor ‘Groningen’ komt er een crisisaanpak en een miljardenfonds. Overheden die schade veroorzaken moeten die schade vergoeden. Het Huis voor klokkenluiders moet voldoende mensen en middelen hebben om maatschappelijke misstanden te onderzoeken.

Er komt een landelijk aanvalsplan om armoede en schulden te bestrijden (en te voorkomen). Mensen met schulden worden beter geholpen met één herkenbaar verwijsloket. Incassobureaus die zich misdragen verliezen hun vergunning. Deurwaarders mogen niet commercieel zijn. Dit wordt een publieke taak.

PvdA

Oprichting van een Herstelfonds Groningen van 10 miljard euro voor wijkvernieuwing en leefbaarheid. Coronaschulden versneld saneren, kwijtscheldingsbeleid verruimen voor schulden aan de overheid. Mensen die zich melden krijgen schuldenrust: er wordt een pauze ingelast op boetes, aanmaningen en rente totdat een oplossing is gevonden.

Bestrijding van discriminatie en racisme valt voortaan direct onder de premier. Er komt een staatscommissie institutioneel racisme. Die kijkt naar schooladviezen, neemt sociale en fraudewetgeving onder de loep en bekijkt wat er kan verbeteren bij de politie, jeugdzorg en andere instanties.

ChristenUnie

De overheid is terughoudend in rechtszaken tegen burgers en procedeert niet automatisch door. Er komt een Waarborgfonds waarmee problematische schulden kunnen worden afgekocht door collectieve afspraken met schuldeisers.

Voor inwoners van het Groningse aardbevingsgebied komt structureel geld beschikbaar voor geestelijke verzorging. Mensen kampen met gezondheidsproblemen en psychische klachten. Daar komt de huidige onzekerheid vanwege corona nog overheen.

En verder

Wil de VVD een nationale Defensiedag naar Frans voorbeeld, waarop iedere jongere één keer een dagprogramma volgt op een kazerne…

Voert het CDA een Nationaal Compliment in: iedere jongere die het middelbare schooldiploma haalt en iedereen die slaagt voor de inburgeringstoets ontvangt een vlag met wimpel en een digitaal pakket met informatie over de Nederlandse historie, waarden en normen en democratie…

Vindt D66 dat de koninklijke inkomens aan de normering van topinkomens moeten voldoen

Maakt de SP alle rijksmusea gratis toegankelijk en de regionale musea één dag per week...

En wil de ChristenUnie zwangerschapscursussen gratis maken voor lage inkomens.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Nationale politiek
Noordelijk lijsttrekkersdebat