Gezondheidsrisico’s door geurhinder biovergisters

Regel handhaving en voorkom aanvoer van mest van buiten Friesland voor vergisters in deze provincie, was woensdag de oproep aan provinciale staten.

Provinciale politici bezoeken de biovergister van Pieter Heeg in Hinnaard. FOTO CATRINUS VAN DER VEEN

Provinciale politici bezoeken de biovergister van Pieter Heeg in Hinnaard. FOTO CATRINUS VAN DER VEEN

Wantrouwen

Van Tzummarum tot Marrum en Tirns: het wantrouwen tegen biovergisters zit diep. Met excursies en een deskundigenbijeenkomst namen leden van provinciale staten gisteren een duik in de materie. Ze hebben die kennis nodig voor de omgevingsvisie die het provinciebestuur moet maken.

In Hinnaard liet een delegatie zich door boer Pieter Heeg bijpraten over zijn mono-mestvergister. Vervolgens hoorden de politici van bioboer Douwe Zijlstra in Hallum een exposé over diens co-vergister. En daarna was het in het Trefpunt in Hallum luisteren naar buren en experts.

Als Zijlstra zijn dikke of dunne fractie – mestrestanten na de vergisting – over het land uitrijdt, kan buurvrouw rustig de was ophangen, sprak hij. ,,De reuk is der ôf.’’ Net als Heeg gebruikt hij de installatie voor zijn eigen bedrijf: reststoffen verwerken en energie opwekken.

Oppositie

Dat soort kleine installaties kan Jouke de Haan uit Marrum, een dorp dat fel oppositie voert tegen de komst van mogelijk twee grote vergisters, wel waarderen. Hij noemde met name de coöperatie Jumpstart in Olst, die mono-mestvergisters als die van Heeg wil realiseren om groene energie uit mest te winnen.

Boer Heeg is vooralsnog de enige met zo’n vergister met aanpalende apparatuur. Hij verbrandt CO2, haalt fosfaat en stikstof uit de mest, verwerkt biogas tot energie, gebruikt geen kunstmest en rijdt het restproduct – digestaat en spuiwater, ofwel een dikke en een dunne fractie – uit over het eigen land. Hij oogstte bewondering bij zijn politieke gehoor.

Het bedrijf in Hinnaard hoeft geen mest van elders aan te voeren. Voor een beoogde mono-mestvergister aan de Nieuweweg in Marrum geldt dat volgens De Haan niet. De eigenaar zal volgens tegenstanders in het dorp mest van buiten Friesland laten komen (de capaciteit is ongeveer 36.000 ton). Dat vinden zij niet duurzaam.

Een tweede plan voor een vergister die 100.000 ton aankan, aan de Botniaweg in Marrum, is van de baan, maar omdat er een vergunning is kan er zomaar een nieuw initiatief ontstaan. Schrap die vergunning, was de oproep aan de politiek.

In Tzummarum ergert Johanna Kiestra zich aan drie mestvergisters van een kippenboer: ,,Ik zit dag en nacht in de stank.’’ Ook baalt ze van nachtelijke transporten en vraagt ze zich af wat er dan precies wordt aangevoerd voor de vergisters.

Gezondheidsklachten

Geurhinder kan stress-gerelateerde gezondheidsklachten veroorzaken, hield Ben Diesveld van GGD Fryslân de politiek voor. Als het om de gezondheid gaat, staat geur ,,met stip op één’’. Hoofdpijn, verstoorde slaap, benauwdheid, depressie, moeheid en aantasting van het sociale leven, het kan allemaal.

‘Wat sit der yn dy frachtweinen’, was gisteravond ook de vraag van enkele inwoners van Tirns. Zij zijn tegen de biovergister van Schaap Bio Energie in hun dorp.

Bij klachten is handhaving essentieel, sprak Diesveld. Ook Klaas Bokma van de FUMO in Grou benadrukte het belang van periodieke controles.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland