Geluk door vier verschillende brillen | LC Toptalent

Vwo'er Jelmer Walsweer van Piter Jelles Impuls kruist z'n vingers voor geluk. Foto: Niels Westra

Als havist onderzocht Jelmer Walsweer hoe je kunt leren om gelukkig te zijn. Op het vwo deed hij er een schepje bovenop en bekeek hij geluk vanuit vier sociologische denkkaders.

Wat is geluk? Het lijkt een simpele vraag, maar Jelmer Walsweer (19) uit Goutum weet dat er al eeuwen wordt gezocht naar een eensluidend antwoord. ,,Er bestaat geen algemene definitie, omdat iedereen geluk anders ervaart.’’ Op de havo onderzocht de vwo-leerling van Piter Jelles Impulse al of je kunt leren om gelukkig te zijn. Een vraag die volgens hem net zo subjectief is als het begrip geluk. Nu heeft Jelmer het onderwerp naar eigen zeggen objectiever bekeken: door de verschillende brillen van de socioloog.

De laatste jaren zijn mensen steeds obsessiever op zoek naar het ultieme geluksgevoel, stelt Jelmer in z’n havo-werkstuk. Dit komt niet alleen door sociale media of sociale druk, maar ook - zo stelt bijvoorbeeld psychiater Dirk de Wachter - omdat mensen niet meer in de hemel geloven. Hierdoor willen ze alles uit hun leven op aarde halen. Het onderwerp wekte Jelmers interesse, omdat hij destijds zelf niet zo lekker in z’n vel zat. Met een schoolgenoot onderzocht hij de voorwaarden voor een gelukkig leven.

,,In grote lijnen is de conclusie van dat werkstuk dat gelukkig zijn te maken heeft met verwachtingen. Als die niet uitkomen, gaat teleurstelling overheersen. Om geluk te ervaren, moet je je verwachtingen bijstellen’’, zegt Jelmer. Na het vwo wil de Goutumer sociologie studeren. Voor zijn profielwerkstuk bekeek hij wat hij op de havo leerde over geluk vanuit vier belangrijke sociologische theorieën: het functionalisme, het conflict paradigma, het sociaal constructivisme en het rationele actor paradigma.

Allereerst het functionalisme, het paradigma dat volgens Jelmer de maatschappij als machine ziet. Vanuit dit denkkader wordt niet naar geluk van individuen gekeken. ,,Hoe kan geluk helpen de machine in gang te houden, is hier de vraag. Volgens de belangrijke socioloog Émile Durkheim zijn de behoeften van mensen oneindig en moeten de normen en waarden van sociale instituties zoals de school dat reguleren. Geluk is hier als een vlakke lijn. Als er veel mensen ongelukkig zijn, dan moet de balans weer hersteld worden.’’

De conflicttheorie - ,,natuurlijk gekoppeld aan Karl Marx’’- stelt dat spanningen en conflicten ontstaan wanneer rijkdom, status en macht ongelijk verdeeld zijn tussen groepen in de samenleving. ,,Ongelukkige mensen in de samenleving is het gevolg van ongelijkheid. Arbeiders worden uitgebuit, hebben weinig toekomstperspectief en niet de kans om geluk te bereiken. De enige manier om gelukkig te worden is als ze voor zichzelf opkomen.’’

Meest interessante denkkader vindt Jelmer het sociaal constructivisme, waarbij helemaal niet geredeneerd wordt vanuit conflicten in de samenleving. Sociaal constructivisten kijken op microniveau naar kwesties zoals geluk. Volgens hen zouden arbeiders ondanks hun omstandigheden wel degelijk gelukkiger kunnen zijn dan iemand met veel geld. ,,Iedereen ontwikkelt zijn eigen beeld van geluk door interactie met personen die belangrijk voor iemand zijn. Dus wat geluk is, verschilt per individu.’’

Als laatste het rationele actor paradigma. ,,Volgens deze theorie streeft iedereen eigenlijk altijd naar een zo groot mogelijk geluksgevoel. Om geluk te bereiken wordt steeds een rationele afweging gemaakt van de kosten en de baten. Je zou dus kunnen zeggen dat ongelukkig zijn jouw eigen schuld is. Had je maar de juiste keuzes moeten maken. Dit is een hele harde theorie.’’

Voor gelukkige burgers zou de overheid vaker met verschillende sociologische brillen naar maatschappelijke vraagstukken moeten kijken, denkt Jelmer. ,,Neem de coronacrisis. Er is vanuit het functionalisme vooral gefocust op het collectief, op de gezondheidszorg, en minder naar individuen gekeken, waardoor eenzaamheid onder jongeren toenam en ouderen geen bezoek meer kregen en ongelukkig werden.’’

Nieuws

menu