Friese winkeliers in spagaat: 'Moet je iemand die zonder mondkapje naar binnen wil, buiten laten staan?'

Ondernemers zitten in een spagaat. Ga je klanten weigeren die geen mondkapje dragen? Het dragen ervan is vanaf vandaag verplicht in openbare gebouwen zoals winkels, musea, restaurants en theaters.

Hoe leg je als ondernemer aan je klanten uit dat het nu toch echt verplicht is, zo’n mondkapje? ,,Ik hoop wel dat het gauw voorbij is.’’

Hoe leg je als ondernemer aan je klanten uit dat het nu toch echt verplicht is, zo’n mondkapje? ,,Ik hoop wel dat het gauw voorbij is.’’ Foto: Fotobureau Hoge Noorden

In het onderwijs (met uitzondering van de basisschool) kun je er ook niet meer onderuit. In de kappersstoel moet niet alleen de klant, maar ook de kapster een kap voor. Hetzelfde geldt voor de leerling en de rij-instructeur. Nieuw is ook dat het dragen van de mondkap verplicht wordt in stations en bij bus- en tramhaltes.

De plicht geldt voor iedereen van 13 jaar en ouder. Wie de regel niet naleeft, riskeert een boete van 95 euro. De spatschermen, sjaals en bandana’s mogen vanaf nu in de kast blijven liggen. Die mogen niet worden gebruikt als alternatief voor een mondkapje.

„Knap lastig,” vindt directeur Sikko Kapenga van Home Center Wolvega de hele mondkapjesplicht. „Ik vind het erg moeilijk om te handhaven, want moet je als winkelier, als er iemand naar binnen wil zonder mondkapje, diegene buiten laten staan? Of zeg je: ‘Kom maar binnen’?”

'Als iemand weigert een mondkapje te dragen: ik zet ‘m niet buiten'

„Dat zijn wel dilemma’s”, stelt Kapenga. Hij worstelt ermee sinds bekend werd dat er een mondkapjesplicht zou komen. „Eigenlijk weet ik het nog steeds niet zeker, maar persoonlijk neig ik ernaar om op de posters op de deuren iets te vermelden dat de sancties die wij eventueel krijgen opgelegd van de overheid, afgewenteld wordt op de bezoeker. ‘Betreden zonder mondkapje op eigen risico’, of zo.”

Maar meer dan de bezoeker erop wijzen, kan en zal Kapenga niet doen. „We blijven een winkel, mensen zijn hier als gast. Dus als iemand weigert een mondkapje te dragen: ik zet ‘m niet buiten.”

Dementie

Ook bij groentezaak Yne en Hinke van der Meulen in de Leeuwarder wijk Bilgaard zitten ze met vraagtekens. Bij de winkel komen ook veel oudere klanten. Sommigen zijn dement, zegt Hinke van der Meulen, en dragen nooit een mondkapje. Hoe leg je hen uit dat het niet mag? En sterker nog: wat doe je als klanten elkaar gaan aanspreken? ,,Je kunt niet zomaar zeggen, waar die klant bij is, dat hij aan dementie lijdt en niet snapt wat een mondkapje inhoudt en waarom het nodig is. Dat vinden wij erg ingewikkeld en daar houdt de regering geen rekening mee. Als een dement persoon bijvoorbeeld met een begeleider zou moeten komen om dat goed te kunnen uitleggen, heb je ruimte voor maar één andere klant. Omdat we drie mensen tegelijk toelaten.’’

Van der Meulen maakt af en toe wel mee dat klanten de coronamaatregelen aan hun laars lappen en eigenlijk geen afstand willen houden. Dat maakt haar kwaad, zegt ze. Ze probeert die klanten dan op hun gedrag aan te spreken, maar dat helpt niet altijd. ,,Ze vinden dat onzin en worden boos. Maar als ze niet willen luisteren, dan vertel ik dat ze de winkel dan maar moeten verlaten. Dan sta ik echt op mijn achterste poten.’’

Buiten zetten

Daarmee staat ze in haar recht, zegt binnenstadsmanager Hayo Galema van Leeuwarden. ,,Als mensen met veel vertoon van protest in je winkel tekeer gaan, dan kun je ze eruit zetten. Het is een private ruimte. Mensen moeten zich realiseren dat een ondernemer jou er altijd buiten kan zetten, als je je niet gedraagt.’’

Galema weet dat de grotere winkelketens hun personeel instructies geven niet actief te handhaven op de mondkapjesplicht. ,,Ze gaan klanten de toegang tot de winkel niet ontzeggen. Als ondernemer heet je mensen het liefst welkom in je zaak. Gelukkig zien we dat steeds meer mensen uit zichzelf al een mondkapje dragen. Ik verwacht niet veel problemen, maar er zal een enkele dwarskop rondlopen. Als het op handhaving aankomt, zal de politie dat moeten doen.’’

Volgens Galema moet de burger zich op dit moment gewoon schikken naar de verplichting van de overheid. ,,Het getuigt van goed fatsoen om erin mee te gaan. Maar mensen doen er volop aan mee, als ik rondkijk in de winkels.’’

Geen mondkapje

Bij Ziggo Fashion in Sneek, dat drie vestigingen heeft, droegen medewerkers tot nu toe geen mondkapje. Het leverde tevreden gezichten op bij sommige klanten. ,,Ze vonden het fijn dat het niet hoefde’’, vertelt Marieke Agricola, eigenaresse van de kledingzaak. ,,We konden wel afstand houden en de sfeer was anders. Veel klanten droegen wel een kapje, maar vooral ouderen lijken er weinig om te geven.’’ Maar nu is het verplicht en dan is Agricola ook direct onverbiddelijk. ,,Het is de wet en anders moeten ze eruit. Ik hoop wel dat het gauw voorbij is.’’

Geen handhaver

Bij Poiesz Supermarkten zijn ze duidelijk: voor de medewerkers verandert er eigenlijk niets. Net als met het aan banden leggen van de alcoholverkoop, wil de supermarktketen haar medewerkers niet in de rol van handhaver ‘drukken’. „De gastheer of gastvrouw bij de deur wijst mensen vanaf dinsdag op de plicht, maar we zullen ze niet de toegang ontzeggen”, zegt woordvoerder Jan Hoitema. „We communiceren anders, dat is het enige.”

Sowieso kijken ze in de supermarktbranche niet raar meer op van een maatregel meer of minder. „Dat er weer een regel bijkomt, dat zijn we inmiddels wel gewend. Dus we pakken het weer net zo op als de vorige keren”, aldus Hoitema.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland