Exotenpact Wetterskip grijpt mis in Brussel

De inzet van kevers, vlooien, mijten en schimmels als natuurlijke bestrijders van exotische plaagplanten komt dichterbij, hoewel een Brusselse boost voor dit project van Wetterskip Fryslân eerst uitblijft.

De Aziatische duizendknoop is te bestrijden met de Japanse bladvlo en een schimmel.

De Aziatische duizendknoop is te bestrijden met de Japanse bladvlo en een schimmel. Foto Shutterstock

Dat zegt Flora Rosenbrand, plaagsoortenexpert bij Wetterskip Fryslân. Het waterschap is de voortrekker in een consortium met de Universiteit Leiden, de Vrije Universiteit Brussel, kennisinstituten CABI en STOWA en het bedrijf Koppert Biological Systems. Samen werken zij in het project BioCops aan methoden om invasieve exoten als watercrassula, grote waternavel, grote kroosvaren en de Aziatische duizendknoop met hun eigen natuurlijke vijanden te bestrijden.

Om vol gas door te kunnen met het project van 4,5 miljoen euro had de groep gehoopt op 3,7 miljoen euro uit het Europese LIFE-programma. Die subsidieaanvraag dolf eind mei echter het onderspit in de competitie met andere projecten, ondanks een bundel steunbetuigingen van allerlei overheden waarvoor het Wetterskip hard heeft gelobbyd. Dinsdag meldde de provincie nog dat zij instapt en garant staat voor 50.000 euro.

Met de Brusselse afwijzing is BioCops niet van de baan, zegt Rosenbrand. De partijen in het exotenpact moeten besluiten of het project volgend jaar andermaal een gooi doet naar LIFE-geld of dat het in afgeslankte vorm wordt voortgezet. Vooral in de plannen voor de aanpak van duizendknoop en kroosvaren zijn al flinke stappen gezet.

Japanse bladvlo

Die duizendknoop is te bestrijden met de Japanse bladvlo en een schimmel. Daarmee wordt sinds vorig jaar op verschillende plekken ,,in een gecontroleerde setting’’ geëxperimenteerd, zegt Rosenbrand. ,,Dat loopt nog maar kort, maar het goede nieuws is in ieder geval dat de vlooien de winter hebben overleefd.’’ De grote kroosvaren kan probaat worden aangepakt door de kroosvarensnuitkever, dat net als de plant oorspronkelijk te vinden is in Noord- en Zuid-Amerika. Een keverpopulatie kan een waterpartij in zes weken kroosvarenvrij maken en zal daarna zelf het loodje leggen, weet Rosenbrand.

Hoewel de bestrijding van ongewenste plaagplanten met hun eigen natuurlijke vijanden op het oog eenvoudig lijkt, is de introductie van nieuwe soorten aan strenge procedures gebonden. Om onherstelbare schade aan inheemse populaties van planten en dieren te voorkomen, moet eerst in een laboratorium worden onderzocht of de insecten zich tot hun basisvoedsel beperken en niet ook landbouwgewassen of andere planten zullen aanvallen.

konijnenvirussen

In tijden waarin minder nauw werd gekeken, zorgde de introductie van uitheemse soorten geregeld voor problemen. Klassiek voorbeeld is de introductie van het konijn als jachtbuit in het Australië van de negentiende eeuw. Nadat de populatie explodeerde en inheemse soorten verdrong, bestreden de autoriteiten het ene probleem met het volgende door de vos en later ook konijnenvirussen in huis te halen.

In Friesland is de grote waternavel op dit moment de grootste kostenpost voor overheden, zegt Rosenbrand. Die is vooral hardnekkig in het zuidoosten van de provincie. Ook de watercrassula duikt geregeld op. De bestrijding hiervan kostte eerder miljoenen euro’s op Terschelling.

Tuin- en vijverbezitters

Frustrerend is dat watercrassula en ook duizendknoop gewoon verkocht mogen worden, zegt Rosenbrand. Deze invasieve exoten hebben via tuin- en vijverbezitters het buitengebied bereikt, zoals dat eerder ook gebeurde met bijvoorbeeld reuzenberenklauw, Amerikaanse vogelkers en reuzenbalsemien.

Rosenbrand heeft met Gauke Dam van de Stichting Iepenwacht Fryslân een rapport opgesteld over de bestrijding van plaagplanten in Friesland. Ze pleiten voor betere voorlichting en nauwere samenwerking tussen overheden en bijvoorbeeld natuurbeheerders, landbouworganisaties en Prorail. De provincie betrekt het in de voorbereiding van nieuw beleid voor de omgang met invasieve exoten. Daarover moeten eind volgend jaar alle knopen zijn doorgehakt.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Natuur en milieu