Deze natuurdocu over otters van Hilco Jansma vroeg jaren geduld: 'As er it net fertrout, naait er daliks út'

Over een razendschuw dier als de otter maak je niet zomaar een natuurdocumentaire. Hilco Jansma stak vier jaar in een film die zaterdag in première gaat op NPO1.

Dat Nederland nu zo’n 450 otters telt, waarvan een kwart in Friesland leeft, is niet zo vanzelfsprekend. De soort was hier in de vorige eeuw uitgestorven. De beknotting van zijn leefgebied, de slechte waterkwaliteit, visfuiken en het groeiende verkeer eisten hun tol. Na de herintroductie in 2002 is de otter figuurlijk weer bij de wal op geklauterd. Toch zul je hem niet snel tegenkomen, of het moet in de statistieken van verkeersslachtoffers zijn.

Filmproject

Zelfstandig filmmaker Hilco Jansma (41), afkomstig van De Veenhoop en nu woonachtig in Groningen, was gewaarschuwd toen hij in 2017 aan zijn filmproject begon. ,,Kenners seinen daliks dat de otter eins net te filmjen is. Se binne skou, sliepe op wikseljende plakken yn in hiel grut territoarium en binne foaral nachts aktyf.’’

Het betekende dat Jansma vooral heel veel geduld moest opbrengen en geregeld lange dagen en nachten maakte om rond zonsopkomst en –ondergang een kansje te maken op daglichtbeelden van het iconische waterzoogdier. Zijn tactiek? ,,Wachtsje, slûpe en hiel stil wêze. En dan mar hoopje dat ik de otter earder sjoch as hy my. Want as er it net fertrout, naait er daliks út.’’

Jansma kreeg alle hulp van boswachters en andere experts bij het speuren naar otters in Friesland, Drenthe, Groningen en Overijssel. Zijn eerste succesje boekte hij echter in hartje stad Groningen, waar een otter de gewoonte heeft om bij winterweer het warmere water en de vis in de Turfsingel en Schuitendiep op te zoeken. Jansma kan er wel om lachen: ,,Myn earste wylde otter ha ik filme by in Pankoekskip yn de grêften fan Grins.’’

Peter Drost

Uiteindelijk kreeg hij het voor elkaar om in drie jaar voor tientallen uren aan beeldmateriaal te schieten. Het vierde jaar besteedde hij vooral aan het sorteren en monteren van de beelden, om er een documentaire van te maken van precies 48 minuten. Die is zaterdag te zien bij de EO, compleet met de vertrouwde natuurstem van voice-over Peter Drost.

Rode draad in de film is het verhaal van de terugkeer van de otter. ,,Ik wol graach sjen litte hoe’t dit bist libbet, boartet en jaget. De otter is in boechbyld fan ús wetternatuer. It is in yndikatorsoart oan de top fan de fiedselstring dy’t him allinnich thúsfielt op plakken dêr’t de wetterkwaliteit en de fiskstân goed binne.’’

Jansma hoopt dat zijn productie kijkers leert de meerwaarde te zien van de natuur in hun eigen omgeving en de otter in het bijzonder. ,,De otter is ôfhinklik fan minsken. Hy is troch ús útstoarn en no is it oan ús om te soargjen dat er wer de romte krijt.’’ Om die reden registreerde hij ook menselijke activiteiten, zoals de aanleg van hekwerken en de bouw van een otterpassage onder de N359 bij Parrega.

Niet zonder hulp

Hoewel de film een soloproject is, redt Jansma het ook niet zonder hulp van anderen. Hij begon op eigen initiatief aan het avontuur, zonder budget. Gaandeweg haakten sponsoren aan als zoals de provincies, gemeenten, waterschappen en instanties zoals It Fryske Gea. ,,Yn Nederlân is de natuerfilmerij in opkommende sektor. Hast hjir net de budzjetten klearstean lykas yn Dútslân en Ingelân. Ik sil myn oeren der nea úthelje, mar it is myn passy en it is moai as it fierder al wat út kin.’’

Plannen voor een volgende film heeft Jansma nog niet. De komende tijd stort hij zich op de montage van een Engelstalige versie van ‘De otter, een legende keert terug’. Die wordt in ieder geval 4 minuten langer, omdat buitenlandse stations een tijdslot van 52 minuten hanteren.

Zaterdag, 19.05 uur, NPO1: ‘De otter, een legende keert terug’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Video
Natuur en milieu