De spoorwegovergang die niemand meer wilde

Het probleem was bekend, de oplossing gevonden. Slechts de uitvoering ontbrak. Wrang is het sterven van een jongetje en zijn vader op de spoorbaan Harlingen-Franeker.

De boerderij van de familie Sijtsma aan de Oude Trekweg in Harlingen staat er langer dan er spoorrails liggen. Dus sinds de Sijtsma’s de boerderij in 1958 betrokken, klonk elke dag wel een paar keer op de pleats: ‘Tink om ’e trein’. Met de trein valt niet te spotten.

Want de spoorwegovergang die alleen naar de boerderij leidt, is slechts bewaakt met een andreaskruis en een rood licht. Wit licht brandt wanneer het veilig is.

 

De spoorwegovergang waar gisteren de 31-jarige Harlinger automobilist en zijn 3-jarig zoontje omkwamen, is een van de paar honderd in Nederland die niet bewaakt zijn met slagbomen en geluidsignalen. Voor 120 stuks geldt dat beheerder van het Nederlandse spoorwegennetwerk ProRail druk bezig is die te beveiligen of op te heffen om de kans op ongelukken te verkleinen.

De particuliere overgang van Sijtsma had geen prioriteit. Slechts één keer spraken Sijtsma en ProRail over de beveiliging, maar toen in februari een automobiliste een hersenschudding opliep na een botsing met de trein werden er weer gesprekken gevoerd en afspraken gemaakt.

Met succes. Volgens zowel ProRail als Hendrik Sijtsma is er een overeenkomst over de uitvoering. De overweg gaat dicht en Sijtsma krijgt een nieuwe ontsluiting van zijn erf via zijn land, een stevige brug over de Achlumervaart en de Ludingaweg. ,,We wienen dwaande mei offertes oanfreegjen’’, zegt de boer die verwacht dat het werk deze zomer klaar kan zijn. ,,It is no helaas noch gjin simmer.’’

Volgens Sijtsma is financieel nog niet alles vastgelegd. ,,Der steane noch gjin hantekeningen, mar alles is oplosber en eltsenien nimt syn ferantwurdlikens.’’ Eringa’s woorden klinken geruststellend. ,,Geld speelt hier geen rol’’, liet de directeur van ProRail weten tijdens de persconferentie gistermiddag. Zijn bedrijf was diep geschokt door het ongeval en memoreerde het laatste dodelijke ongeval van ruim een jaar geleden in Dalfsen.

Burgemeester Roel Sluiter van Harlingen wacht liever niet tot de zomer. ,,Ik heb erop aangedrongen bij ProRail dat de overgang spoedig wordt aangepakt’’, laat hij weten. Sluiter laat snel waarschuwingsborden plaatsen langs de overgang.

De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) speurde maandagmiddag ook de plek van het ongeval af op zoek naar sporen. Volgens woordvoerder Wim van der Weegen deden ze een verkennend onderzoek.

 

,,De onderzoeksraad beslist naar aanleiding van de constateringen of er uitgebreidere studie naar het ongeval wordt gedaan’’, aldus Van der Weegen. ,,Als dat het geval is, vermoedt de raad dat er uit de resultaten lessen getrokken kunnen worden.’’

Dit is evenwel de vraag. De OVV deed namelijk afgelopen jaar ook al onderzoek naar de veiligheid rond spoorwegovergangen. Dit was naar aanleiding van het dodelijk treinongeluk in Dalfsen in februari 2016. Na een aanrijding met een hoogwerker op de overgang kwam de treinmachinist om het leven. Na het treinongeval in november afgelopen jaar in het Groningse Winsum volgt de OVV sowieso de aanpak van verbeteringen van onbewaakte spoorwegovergangen.

In Winsum vielen achttien gewonden toen een trein op een melkwagen reed op een onbewaakte overweg. Ook na dit ongeval zei ProRail dat die overweg dicht moest. Het plan voor sluiting van de overweg lag zelfs al klaar.

Er zou alleen nog geen overeenstemming zijn over een vergoeding voor het gebruik van grond voor een noodweg. Het leidde tot een openlijke ruzie tussen ProRail en de grondeigenaar, onder meer over de aanleg van een noodweg.

Het was dit ongeval waarom het kabinet 25 miljoen extra uittrok voor de beveiliging van 120 onbeveiligde openbare overwegen. ProRail gaf tot nu toe de voorkeur aan deze overgangen, omdat hier meer verkeer langskomt.

Daarnaast zijn er nog zo’n 300 overgangen zoals die van Sijtsma: voor particulier gebruik. ProRail-baas Eringa: ,,Als er een ongeluk gebeurt, dan ga je je altijd bezinnen. Ik vind dat er geld moet komen om zoveel mogelijk van die driehonderd particuliere overgangen te sluiten. Deze zijn namelijk levensgevaarlijk. Treinen gaan nu eenmaal sneller dan vroeger, zijn stiller dan vroeger en gaan frequenter dan vroeger.’’

De kosten van het sluiten van een overgang kunnen oplopen tot een miljoen. In veel gevallen moet er een alternatieve weg worden aangelegd. Dat geld moet bij landelijke, provinciale en lokale overheden vandaan komen.

,,Maar ook als je het geld hebt, dan moet je het nog uitvoeren. En dat werk heb je niet binnen een paar weken gedaan”, zegt Eringa. ,,Bovendien stuiten we ook vaak op verzet van omwonenden. We worden soms gezien als veiligheidsradicalisten.”

Eringa vermoedt dat het ,,nu heel snel gaat’’ met het werk bij de boerderij van de familie Sijtsma zodat de overgang over de Oude Trekweg in Harlingen kan sluiten.

Omwonenden school leven intens mee

Kinderen blijven kinderen. Op het schoolplein van cbs Prins Johan Friso aan de Grettingalaan spelen ze gewoon. Drie doen verstoppertje, een paar anderen zitten bovenop een klimtoestel. Het is rond half vijf, zo’n vijf uur nadat de school geconfronteerd werd met het vreselijke ongeval op de Oude Trekweg. De kinderen spelen en dat brengt een gevoelsmatige rust met zich mee. Er zijn ook geen andere tekenen van rouw.

Cameramannen van landelijke en regionale media speuren vergeefs naar een bloemenzee. Niets lijkt te verwijzen naar de noodlottige botsing waarbij een vader en zijn zoontje om het leven kwamen. Maar natuurlijk is de rust slechts een illusie. Een vrouw die het schoolgebouw verlaat, loopt met een betraand gezicht naar haar auto. Even verderop slaat iemand die haar hondje uitlaat een arm om een andere vrouw die naar buiten komt. Er is verdriet, diepgevoeld verdriet. Buurtbewoonsters Atty Kool en Ennie de Bruin staan op de stoep met elkaar te praten. Vanzelfsprekend gaat het over het ongeluk. ,,Het heeft een heel erg dikke impact’’, zegt Kool. De Bruin ziet ,,al die pukjes’’ ’s morgens altijd voorbijlopen richting school en ze leeft dan ook erg mee.

Beide oma’s hebben kinderen die vorige week nog met hun eigen kleintjes lammetjes hebben gekeken bij boer Sijtsma. Ze hebben ook te doen met hem. ,,Die boer is een schat van een mens.’’ Aan de ene kant vragen ze zich af hoe het ongeluk precies heeft kunnen gebeuren, maar tegelijkertijd zijn ze er duidelijk over: het is geen veilige overweg. Hemelsbreed ongeveer een kilometer verderop staat Sijtsma de cameraploegen te woord. De trein staat nog achter hem op het spoor. Terwijl de interviews elkaar opvolgen, wordt de auto in de verte weggetakeld. Er lopen allemaal mannen van Pro-Rail in gele hesjes. Her en der staan politieauto’s. Toch is ook hier geen hectiek. Ook hier heerst een rust die groot leed en allerlei emoties maskeert.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Treinbotsing Harlingen