De pure kunst van een paperclip

Als provincieambtenaar begon hij op zijn werkkamer een tamelijk absurdistisch paperclipmuseum. Een kwart eeuw later exposeert Jan Nijenhuis zijn verzameling draadjes in Kûbaard.

Jan Nijenhuis richtte in 1984 het Fries Paperclipmuseum op.

Jan Nijenhuis richtte in 1984 het Fries Paperclipmuseum op. FOTO CATRINUS VAN DER VEEN

De mooiste vondst kwam uit de krochten van het provinciaal archief. Jan Nijenhuis uit Hilaard toont een paperclip van ruim een eeuw oud. Het staaldraad is wat roestig. Hij wijst op de vorm. ,,Iemand heeft hierover nagedacht.’’

Paperclips zijn er in soorten en maten. De definitie is helder: een paperclip is een gebogen draadje uit één stuk dat iets bijeen kan houden. De Noor Johan Vaaler was in 1899 een van de eersten ter wereld die met de uitvinding kwam.

Er bestaan paperclips met hoekige bochten en met ronde. Het staaldraad is glad of heeft ribbeltjes. Plastic komt er bij Nijenhuis, advocaat in ruste, niet in. ,,Dat is niet museumwaardig.’’

Het begin van zijn museum was een grote grap. Hij was in de jaren tachtig provincieambtenaar in Leeuwarden en schreef wel eens stukjes in het personeelsblad. Uit gekkigheid besloot hij in 1984 tot de oprichting van het Fries Paperclipmuseum. Het was de tijd dat ook Bert van Ernie zich in Sesamstraat ontpopte tot paperclipverzamelaar.

Nijenhuis legde veertig bijzondere exemplaren in een vitrine en benoemde zichzelf tot conservator en suppoost. Later, toen hij op zijn 62ste een eigen advocatenbureau begon in Heerenveen, kreeg het absurdisme een serieuze ondertoon, want wie eenmaal begint over paperclips raakt niet snel uitgepraat. ,,Het draait om de verbinding.’’

Tijdens netwerkbijeenkomsten van ondernemersverenigingen was er altijd zo’n standaard voorstelrondje. Nijenhuis begon dan vol vuur over zijn museum. ,,En dan zei ik aan het eind: oh ja, ik ben ook nog advocaat.’’ Zijn introductie bleef altijd hangen.

Natuurlijk, er zijn mensen die het weinig doet, zo’n simpele paperclip. ,,Maar meestal zorgen ze voor relativering. Ik had op mijn kantoor vaak moeilijke gesprekken over ingewikkelde zaken. Dan begon ik over paperclips en dan kwam er wat licht in het geheel.’’ In 2018 kwam hij in contact met glaskunstenaar Monique Verbruggen van galerie Moglas in Kûbaard. Die raakte gebiologeerd door het fenomeen. Verbruggen verwerkte paperclips in glas. En nu openen ze samen een expositie die zelfs deel uitmaakt van de landelijke atelierroute.

Nijenhuis’ collectie is hanteerbaar en past in twee dozen. Oud, jong, botjes, geitjes, vogeltjes, hondjes, cijfers of krokodilletjes: hij heeft een kleine 250 paperclips bij elkaar verzameld. ,,Niks gekocht. Alles gekregen.’’ De komende dagen worden ze aan de Joarumerleane ,,monumentaal uitgelicht’’, zoals Verbruggen het noemt. ,,Iedere paperclip krijgt zijn eigen ruimte.’’

Tijdens de opening zal een vriendin het fenomeen van de filosofische kant beschouwen. Omdat paperclips naar hun aard een metafoor zijn voor het leven. ,,Verbinden, los kunnen laten als het nodig is en waar mogelijk opnieuw verbinden.’’ Verbruggen spreekt van pure kunst. ,,Bij kunst moet je heel goed kijken. Kijken naar paperclips is kijken naar mooie vormen.’’

De expositie is te zien van 3 tot en met 27 september in de weekenden van 11 tot 17 uur en door de week op afspraak bij Galerie Moglas, Joarumerleane 4a in Kûbaard, info@moglas.nl .

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Instagram