De elf fonteinen van LF2018: spuitende dieren en kinderhoofdjes

11Fountains: Dokkum.

Elf fonteinen spuiten vanaf mei volgend jaar in evenzoveel Friese steden. Dieren zijn populair: er zijn vissen, vogels, vleermuizen. En twee niet-Leeuwarder kinderhoofdjes.

Het is weinig mensen ontgaan dat er in alle elf Friese steden een fontein komt. Kunstenaars van heinde en verre zijn in de steden langs geweest om te kijken en presenteerden de afgelopen maanden hun ontwerpen.

Sommige kunstenaars werden ziek (Marina Abramovic, die in Harlingen aan het werk zou), anderen trokken zich terug (Cai Guo-Qiang, die aan Hindeloopen was toegewezen), maar in de meeste gevallen verliep het zoals artistiek leider Anna Tilroe het in het hoofd had.

Zij kreeg de wind van voren omdat er geen Friese kunstenaars bij zaten. ,,Vreemde ogen zien andere dingen’’, zei ze. En, onlangs nog in NRC-Handelsblad: ,,Als het over voetbal zou gaan, zou iemand dan zeggen: ‘Wij willen geen Messi’s en Ronaldo’s in het elftal’? Wij willen alleen maar Friese voetballers? Want deze kunstenaars zíjn Messi’s en Ronaldo’s.”

In een aantal plaatsen leidde het fonteinplan tot discussie. Over de plek die voor de fontein is uitgekozen, of over het waterwerk zelf. Maar er waren ook steden waar de fontein probleemloos welkom was.

Hoeveel kosten die fonteinen? Dat is onduidelijk.

De fonteinen zelf krijgen de gemeenten voor niks. Ze staan bij de 2018-organisatie op de begroting voor 5,6 miljoen. Daarvan betaalt LF2018 zelf 4,5 miljoen en moet een miljoen van sponsors komen.

Maar gemeenten hebben ontwikkelkosten betaald. Sudwest Fryslan, waar zes van de elf steden zijn, trok daar 3 ton voor uit.

In een aantal gevallen is de komst van de fontein gecombineerd met een aanpak van het plein waar het op staat.

Ten slotte is het onderhoud een onbekende grootheid. Fonteinen zijn anders dan gewone beelden, in de winter moeten ze worden stilgelegd, in de lente moeten ze weer aan de gang. Dat komt bij de gemeenten terecht.

De eerste fontein van de elf, die in Leeuwarden, is eind dit jaar waarschijnlijk al klaar. Daarna volgt de rest. Op vrijdag 18 mei 2017 is de officiële opening gepland van alle elf.

Oh ja, en hoe is het met de ‘lulfontein’ van Henk de Boer uit Workum? Hoort die er straks ook bij?

,,Programmamaker Immie Jonkman is namens LF2018 in gesprek met Henk de Boer. De uitkomst van dat gesprek is nog niet bekend’’, laat de organisatie weten.

DOKKUM

 

Er was veel te doen over de ijsfontein van de Belgische Birthe Leemeijer voor de Markt in Dokkum. Het plan was een fontein als een ijsschots, en een herinrichting met 52 moeraseiken, die rood verkleuren in de herfst. Dat gaat ten koste van parkeerplaatsen en daar kwam protest tegen. Nu blijven er van de 64 parkeerplekken 28 over en komen er minder bomen. Hoeveel, dat wordt nog vastgesteld in samenwerking met groenbeheer Dongeradeel, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en boomdeskundigen. Wat ook verdwijnt: de witte beelden op de trappen bij de kerk. De trappen zelf ook.

LEEUWARDEN

 

In Leeuwarden komt een mistfontein pal tegenover het station, ontworpen door de Spaanse kunstenaar Jaume Plensa. Naam: Love. Twee 7 meter hoge witte kinderhoofden en profil gezien, met een kraag van mist. Die misttechniek is ontwikkeld door het Centre of Expertise Water Technology - zeg maar Wetsus. Bij de presentatie werd aangekondigd, dat de kinderhoofden gebaseerd zouden worden op twee Leeuwarder kinderen. Daar is weinig meer van vernomen, terwijl de beelden al haast klaar zijn. ,,Lopende het proces is ervoor gekozen om geen herkenbare Leeuwarder kinderen model te laten staan’’, laat de organisatie weten.

SNEEK

 

Sneek, dat is de Waterpoort. En niet ver van de Waterpoort, aan het Hoogend, komt de fontein van de Duitse Stephan Balkenhol. Een klassiek thema (hoorn des overvloeds) met een nieuw gezicht: een man die de hoorn vasthoudt, en zelf op een ronddraaiende gouden bal staat. Een Sneker bedrijf onderzocht in opdracht van de fonteincommissie of het 3,20 meter hoge gevaarte het zicht op het stadsicoon belemmert en stelde vast dat het meevalt. Het beeld komt aan het Hoogend, zo is besloten, maar de protesten zijn nog niet helemaal geluwd.

IJLST

 

De vriendelijkste van het hele stel, in elk geval de kleurrijkste, is de monumentale schaal met stalen bloemenvaas van een meter of 4 in IJlst. De Japanse Shinji Ohmaki liet zich voor de bloemen inspireren door stinzenflora en voor de vaas door de schaatsen van Nooitgedagt. Het waterwerk komt op de Dassenboarch in de buurt van de Poiesz, en is onderdeel van een grotere herinrichting. Er komen bankjes omheen en ‘s avonds staat hij in het licht.

SLOTEN

 

Als je bovenaan begint: de sleutel van Sloten in de bek van een kievit, vastgehouden door een meisje dat op de schouders van een man staat, die zelf weer op een toren van emmers en vaten balanceert. 5 meter hoog is de fontein die Jorge en Lucy Orta (Argentinië/Verenigd Koninkrijk) voor Sloten bedachten. De goede plek vinden was nog het meeste werk, maar het komt op het Van der Walplein, bij de ingang van het stadje. Dat plein zou eigenlijk ook wel een opknapbeurt verdienen, maar dat gaat zo snel niet lukken.

 

STAVOREN

 

Een officiele naam heeft hij nog niet, maar Vis ligt voor de hand. Want de fontein van Stavoren is een reusachtige kabeljauw met opengesperde bek. 20 meter lang, 5 meter hoog. Het beeld van Mark Dion (VS) herinnert aan het Vrouwtje van Stavoren en doet Efteling-achtig aan, want je kunt zijn bek in lopen. Met risico op natworden. Het beeld, dat op het havenhoofd bij de viskraam en het toeristisch infopunt komt, werd geestdriftig ontvangen. Al mocht er van de plaatselijke commissie wat meer verwijzing naar de geschiedenis in. Dion zou ernaar kijken, maar de vis blijft zoals-ie is.

HINDELOOPEN

 

In het wapen van Hindeloopen staan een boom, een hert en een hinde. Die keren terug in de koperen en bronzen fontein van Shen Yuan uit China, een 3,5 meter hoge levensboom met vogels erin die water spuwen. Die komt op een veldje bij de Nieuwe Weg. Eromheen liggen als lange banken stukken van een hertengewei, in hout. In de bodem rondom zitten bovendien gaten, met glas afgedicht, waaronder Hindelooper bloemmotieven te zien zijn. ’s Avonds verlicht. ,,Ik denk dat dit de mooiste wordt’’, zei een bezoeker bij de presentatie.

WORKUM

 

Rampant lions - klimmende leeuwen - vind je naast wapenschilden, ook in Workum op het Waaggebouw. De Britse Cornelia Parker blies ze op tot drie meter hoge beelden van twee klimmende leeuwen van hout, die in Workum zelf gemaakt zullen worden. Ze waren aan weerszijden van de passantenhaven gedacht, maar dat viel slecht. Ze komen nu op een grasveld in de buurt van de haven.

BOLSWARD

 

Je kunt erop klimmen, de wat spookachtig uitziende, waterspuitende vleermuis die straks in Bolsward gewoon op straat, op het Broereplein staat. Hij is 3 meter hoog, 5 meter breed en de Belgische kunstenaar liet zich inspireren door de vleermuizen in Tjerkwerd en de demonische waterspuwers (gargouilles) aan gotische kathedralen.

HARLINGEN

 

Harlingen was een belangrijke haven voor de walvisvaart, dus wat lag er meer voor de hand dan de walvis er terug te brengen? Jennifer Allora en Guillermo Calzadilla (Puerto Rico) ontwierpen een 18 meter lange,5 meter hoge walvis. Hij komt bij de haven. Nu en dan spuit hij, net als de echte walvis, en op andere momenten klinkt er walvismuziek. Zo is het plan althans, dat als laatste van de elf gepresenteerd is. Maar die muziek vond niet iedereen een goed idee. En daar is ook nog geen geld voor.

FRANEKER

 

De Breedeplaats in Franeker moet groener worden, er komen steentjes met licht in en in een hofje naast de kerk komt de klassiekste van deze elf fonteinen. De Franse maker Jean- Michel Othoniel bedoelt hem als hommage aan sterrenkundige Jan Hendrik Oort. Die bedacht de ‘oortwolk’ een schil om het zonnestelsel heen waar kometen vandaan komen. De fontein, 3,5 meter hoog, heeft bovenin een wat kleinere oortwolk, waar het water uit een gaaswerk van kleine gouden buisjes komt.

Nieuws

Meest gelezen