'Boeren en vogels gaan niet meer samen'

Een dode grutto, slachtoffer van de maaimachine.

De vogelstand neemt af en de onmacht onder weidevogelliefhebbers is niet te harden. ,,Dit is de tijd van de groene hel’’, zegt Egbert van der Velde.

De frustratie groeit, en daarmee ook de spanning in het veld tussen boeren, nazorgers en wetenschappers. ,,Boeren en vogels gaan niet meer samen’’, zegt grutto-onderzoeker Egbert Van der Velde, die in de Skriezekrite Idzegea werkt, nu nog een oase in een uitgestrekte raaigrasprovincie. Maar zelfs daar neemt de druk toe.

Vijftien jaar geleden kwam Sytse Terpstra, de mozaïekregisseur die het maaibeheer in de krite coördineert, naar eigen zeggen met een ,,tichte strôt’’ van ellende over het verlies uit de polder. ,,No wurkje we deroan.’’ Sindsdien is de Skriezekrite een voorbeeldgebied. De krite voelt voor hem als zijn levenswerk.

Spanning

Maar de intensivering van de Friese landbouw lijkt niet te stoppen. En het is pijnlijk voor wetenschappers om met de neus bovenop de achteruitgang te staan, erkent hoogleraar trekvogelecologie Theunis Piersma.

Soms staan zijn mensen op de rand van afknappen, en het is moeilijk om erover te praten omdat ze in het boerenland werken en afhankelijk zijn van de eigenaren van het land.

Ook boeren voelen spanning. Biologisch melkveehouder en voorzitter van de Skriezekrite Klaas Oevering heeft het gevoel dat de weidevogels de provincie uit de handen glippen: ,,Ik bin it ofrûne jier wer bot skrokken fan de sifers.’'

En dan zou je denken, zegt hij, dat alle alarmbellen afgaan. Maar vorige week nog was hij bij een bijeenkomst over de weidevogelstand. ,,En dêr bespeurst dan suver in soarte fan ‘gelatenheid’. Ik tocht: we ha it seker al opjûn.’’

Zelfde belangen

Als het zo doorgaat, denkt Oevering, is het over vijf of tien jaar gedaan met de weidevogels. Over het verhaal van Egbert van der Velde: ,,Earst tocht ik: O jee, dit is net bêst. Mar misskien hawwe we dizze polarisaasje just nedich.’’

En ondanks alles houdt hij hoop. We moeten wel, zegt hij. ,,Der binne noch hieltyd fûgels om foar te fjochtsjen.’’

Trekvogelecoloog Theunis Piersma over de partijen in de landerijen: ,,We binne allegear ferliezers yn itselde wurkfjild. Ek de boeren dy ’t útperst wurde. En we ramme op de doar fan it systeem.’’ Want er is een systeemverandering nodig, vindt hij. ,,Ik sit yn de rats oer de fûgels, mar ek oer alle agro-gemikaliën yn it lân.’’

Zijn voorlopige conclusie nu? ,,Boeren, burgers en biologen hawwe deselde belangen.’’ Maar het systeem is nog ,,totaal niet’’ veranderd, ziet hij. En de vogels moeten het van de boeren hebben.

Noodzakelijke omslag

Wie winst behalen aan de huidige werkwijze? Piersma: ,,De oandielhalders fan de grutte yndustry.’’ Over de noodzakelijke omslag: ,,Dat ferget noch wol in striid.’’

Egbert van der Velde spreekt zich uit in deze krant omdat hij een gewetensconflict heeft. Wetenschappers treden meestal pas naar voren als hun onderzoek klaar is, weet hij. Maar de achteruitgang gaat razendsnel, ziet hij. ,,De politiek is aan zet.’’

Van der Velde doet nu zeven jaar veldonderzoek naar grutto’s. Vijf maanden per jaar is hij in het veld te vinden. ,,En als het klaar is, als ik naar huis kan, moet ik er echt van bijkomen. Dan ben ik de hele tijd met frustraties bezig geweest en dat moet dan even een plek krijgen.’’

Appgebruikers klikken hier om de video te bekijken

Nieuws

menu