Blijven boeren in veenpolder de Hegewarren, maar dan met een hoger waterpeil?

Blijven boeren in veenpolder de Hegewarren, maar dan met een hoger waterpeil? Niemand van de huidige zes melkveehouders ziet het zitten.

Buurtschap Sytebuorren, aan het eind van de doodlopende weg door de landbouwpolder, moet wat de ontwerpgroep betreft sowieso droog blijven. Vanuit Sytebuorren gaat een fietspont naar eiland De Burd bij Grou. Foto: Jilmer Postma

Buurtschap Sytebuorren, aan het eind van de doodlopende weg door de landbouwpolder, moet wat de ontwerpgroep betreft sowieso droog blijven. Vanuit Sytebuorren gaat een fietspont naar eiland De Burd bij Grou. Foto: Jilmer Postma Foto: Jilmer Postma

De landbouwpolder van 360 hectare bij Oudega (Sm) is een van de twee gebieden in Friesland waar het waterpeil fors omhoog moet, om verdere CO2-uitstoot van de veengrond te beperken. Het betekent een grote herinrichting. De provincie, die er al vijftien miljoen euro rijksgeld voor heeft klaarliggen, heeft inmiddels veertig hectare grond en een recreatiewoning aangekocht.

Maar nu moet nog worden gekeken hóé de polder wordt ingericht: blijft er nog ruimte voor landbouw of gaat nagenoeg alles onder water? In opdracht van overheden werkten bewoners, recreanten en andere betrokkenen vier alternatieven uit. Gisteravond werden ze gepresenteerd.

Bij twee varianten blijft een groot deel van de polder in stand, maar dan wel met een veel hoger grondwaterpeil. Eén of twee veehouders zouden er dan extensief kunnen boeren, is de gedachte. Eerder werd als mogelijkheid genoemd dat het hogere waterpeil zou kunnen worden gecompenseerd door boeren meer grasland te geven.

De huidige boeren hebben er in ieder geval geen zin in, zei Sonja Busch van de provincie na vragen daarover. ,,Vooralsnog wil men allemaal weg en ziet men het niet zitten.” Vooral zorgen over het waterbeheer in zo’n hoogwaterpolder zou de boeren afschrikken.

Busch zei dat dan wellicht andere boeren de plek in kunnen nemen. ,,We verwachten wel dat er boeren zijn die dat willen. Maar we hebben nog geen aanmeldingen.” Ze zegt wel dat al iemand het idee had om vleeskoeien in de polder te houden.

Van de andere twee alternatieven lijkt één bij voorbaat onhaalbaar. Daarbij moeten binnen de polder allerlei kleine polders worden gecreëerd met zeer hoge waterpeilen, waar dan boeren zouden komen die brood zien in wat ‘natte teelt’ wordt genoemd. Er zouden dan gewassen kunnen komen die goed gedijen bij hoog water, zoals lisdodde.

,,Ik heb nog nooit ergens gezien dat natte teelt een bedrijfsmodel oplevert”, zei Statenlid Maaike Prins (CDA) hierover. Busch gaf haar gelijk: ze sprak van ,,een gok” of dit uiteindelijk ondernemers trekt. ,,Op dit moment is er nog niet een bewezen verdienmodel. Op lange termijn zou dat kunnen veranderen. Zóú kunnen, ja.”

Bij het vierde alternatief wordt de polder voor het overgrote deel onder water gezet en bij het aangrenzende natuurgebied De Alde Feanen getrokken. Er zouden dan twee eilanden overblijven: het recreatiegebied rond hotel/restaurant Ie-Sicht en buurtschap Sytebuorren, op de meest westelijke punt van de polder.

Van verregaande ontpoldering staat al vast dat die pas na decennia kan worden gerealiseeerd. Gaswinner Vermilion heeft namelijk zo ongeveer middenin de polder nog een locatie met een winvergunning tot sowieso 2040. Tot dat jaar moet de gaswinlocatie sowieso bereikbaar en droog blijven.

Busch zei dat over dat laatste dat het verhogen van het waterpeil toch sowieso geleidelijk gebeuren, om overwoekering met moerasplanten als pitrus te voorkomen. Het toewerken naar 2040 zou wellicht dan passend zijn, zei ze. ,,Dat zou best nog wel eens kunnen matchen.”

Buurtschap Sytebuorren moet sowieso behouden blijven, vinden de deelnemers aan de ontwerpgroep, vanwege de cultuurhistorische waarde. Het buurtschap, dat ooit meerdere terpen omvatte, stond al vermeld op de Schotanus-atlas van 1718.

Een belangrijk discussiepunt vormt de vraag of door het gebied ook een nieuwe vaarweg voor de beroepsvaart naar Drachten moet komen, iets waar vooral door Drachtster ondernemers om wordt gevraagd. Die zou dan langs de noordelijke zijde van de polder komen en verderop eiland De Burd bij Grou doorsnijden.

Durk van der Heide, die een recreatieve woonark heeft vlakbij Ie-Sicht, noemde zo’n vaarweg zeer discutabel. Hij zei dat er binnen de ontwerpgroep ,,beslist geen groot draagvlak” voor is. Volgens Van der Heide is er vooral vrees voor de veiligheid - terwijl dat juist als reden wordt genoemd om de huidige vaarweg door Earnewâld hiernaartoe te verplaatsen. Hij noemde als voorbeeld dat sowieso vier nieuwe kruisingen met de recreatievaart ontstaan.

De ontwerpen worden nu verder uitgewerkt. In het najaar moet de politiek een besluit nemen.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Friesland
Veenweide