Wat u moet weten over bitcoin en blockchain

Cryptocurrencies: met onder bitcoin, links ethereum en rechts ripple. FOTO PIXABAY

Blockchain en bitcoin, een van de valuta die erop draaien, gaan de wereld veranderen, geloven veel technologie-experts. Maar wat is het eigenlijk? Een beknopte introductie.

Wat is bitcoin?

Bitcoin is een in 2008 door Satoshi Nakamoto (een pseudoniem) gelanceerde cryptovaluta. Gebruikers kunnen onderling transacties doen zonder tussenkomst van bedrijven zoals banken en creditcard-maatschappijen. De technologie die dit mogelijk maakt is de blockchain, een gedecentraliseerd kasboek. (Meer over de werking van de blockchain verderop in dit artikel.) Nakamoto schreef de grondbeginselen voor de Bitcoin op in een document, dat u hier kunt downloaden .

Hoe werkt de blockchain?

De blockchain is een gedecentraliseerd kasboek. Transacties worden in blokken van enkele mb’s opgeslagen, die vergelijkbaar zijn met de schakels in een fietsketting. Ieder blok krijgt zijn eigen code die correspondeert met het voorgaande blok. Wanneer er in een blok iets gewijzigd wordt, verandert die code en correspondeert niet meer met de voorgaande. Dat geeft een foutmelding waardoor de schakel wegvalt en de ketting knapt.

Alle gebruikers van de blockchain hebben een kopie op hun eigen computer. Dat vormt een tweede veiligheidscheck. Met veel rekenkracht is een afzonderlijke blockchain na een foutmelding te herstellen. Die blockchain correspondeert dan echter niet meer met de kopieën in de rest van het netwerk en is daarmee ongeldig.

In onderstaand filmpje wordt dit proces stap voor stap uitgelegd:

(Appgebruikers klikken hier voor de video.)

Is de blockchain alleen voor cryptovaluta te gebruiken?

Nee, er zijn talloze toepassingen. De techniek kan bijvoorbeeld ook gebruikt worden om eigendomsrechten vast te leggen. Het gaat dan om bijvoorbeeld een transactie waarbij het eigendom van een huis van de ene gebruiker naar de andere overgaat. Momenteel worden talloze toepassingen onderzocht en op de markt gebracht. Zo probeert de gemeente Zuidhorn een aantal gemeentelijke taken toe te passen op de blockchain. De techniek regelt bijvoorbeeld persoonsgebonden uitkeringen. Moeders die van de gemeente een toelage krijgen voor hun kinderen, kunnen die alleen uitgeven bij winkels in de gemeente. De uitbetaling en verwerking loopt vervolgens via de blockchain.

Gebeuren al die verschillende toepassingen allemaal op dezelfde blockchain?

Nee. De blockchain is een techniek om data op te slaan en transacties te verifiëren. Dat gebeurt niet allemaal op hetzelfde platform maar over talloze. Daarbij is er een belangrijk onderscheid: een deel van de blockchains is open voor alle gebruikers, zoals die van bitcoin, andere zijn alleen toegankelijk voor een selecte groep. Deze laatste wordt momenteel veel toegepast in de traditionele financiële wereld.

Wat zijn de voordelen van bitcoin?

Doordat er geen tussenpersonen betrokken zijn bij de bitcoin zijn er ook nagenoeg geen transactiekosten. Vooral voor mensen in derde wereldlanden is dit een uitkomst. Zij hebben vaak geen bankrekening en maken gebruik van de diensten van financiële dienstverleners zoals Western Union die flinke commissies bedingen voor het versturen van geld. Het versturen van bitcoins kost niets. Wie de bitcoin overigens om wil wisselen voor euro’s of dollars moet wel een vergoeding betalen.

Verder is het ideaal dat de bitcoin over de hele wereld te gebruiken is, vergelijkbaar met de euro in de eurozone. Handel is daardoor een stuk makkelijker. En, zo is de hoop, de welvaart wordt dan eerlijker verdeeld over de wereld.

Een ander voordeel van de cryptomunt is de anonimiteit. De blockchain werkt met codes niet met persoonlijke gegevens. De overheid kan daardoor niet aan de hand van overboekingen iemands overtuigingen achterhalen. Voor de eerste gebruikers van de munt, anarchisten en libertariërs, van doorslaggevend belang vanwege hun wantrouwen jegens de overheid.

En de nadelen?

De anonimiteit is zowel een voordeel als een nadeel. Het geeft politiek dissidenten de mogelijkheid om een inkomen te behouden en tegelijk kunnen criminelen zo ook hun vermogens verborgen houden voor de instanties.

Een ander probleem is de volatiliteit. Doordat er geen centraal toezicht is, is er ook niemand die kan ingrijpen als de koers flink schommelt. Als betaalmiddel is bitcoin daardoor niet erg geschikt. Bovendien is het systeem niet geschikt voor een enorme hoeveelheid transacties waardoor het soms een tijd kan duren voordat een transactie verwerkt is. Voor al die transacties is bovendien ontzettend veel rekenkracht nodig en dat kost heel veel energie. Het netwerk gebruikt nu ongeveer net zoveel energie als heel Nederland. Cryptovaluta zijn daardoor niet bepaald goed voor het milieu. Voorstanders brengen daar overigens tegenin dat het delven edelmetalen nog veel meer energie kost.

Is bitcoin de enige cryptomunt?

Nee. Het was wel de eerste maar ondertussen zijn er honderden. Sommige zijn gebaseerd op de technologie en richten zich op een specifieke niche zoals de aankoop van bepaalde producten. Andere munten zijn een verbetering van het origineel, ze kunnen bijvoorbeeld veel meer transacties per minuut aan. De bekendste alternatieven zijn Ethereum (dat aan transacties informatie kan hangen), Litecoin (dat sneller en meer transacties dan bitcoins aan kan) en Ripple (dat in tegenstelling tot andere cryptomunten wel gecentraliseerd toezicht heeft). Tot slot zijn er ook nog munten die voortkomen uit een ICO (Initial Coin Offering). In dat geval lanceren bedrijven munten om investeringen binnen te halen.

Hoe krijg je bitcoins?

Cryptomunten zijn te koop op exchanges waar euro’s en dollars gewisseld kunnen worden tegen cryptovaluta. Een bitcoin kost op het moment van schrijven rond de 9700 euro. De actuele koers is te volgen via websites zoals Coinmarketcap. Overigens is het niet nodig om in een keer een hele Bitcoin te kopen, de munt gaat tot acht nullen achter de komma. Overigens zijn veel kleinere munten alleen te koop met bitcoin. De munten zelf zijn vervolgens online te bewaren in een wallet (digitale portemonnee) van waaruit gehandeld kan worden. Naast de online versie bestaan er ook offline varianten waarbij de codes op een usb-stick staan.

Een andere manier om bitcoins in handen te krijgen is door ze te ‘minen’. Om alle transacties te verwerken is ontzettend veel rekenkracht nodig. Wie een computer aan het netwerk levert die aan deze rekenkracht bijdraagt, wordt beloond in bitcoins. In het begin van de bitcoin loonde het de moeite om hier met de eigen laptop aan bij te dragen. De rekensommen die opgelost moeten worden voor het minen worden echter steeds complexer waardoor ook steeds krachtiger computers nodig zijn. Het minen gebeurt nu vooral in landen als China, waar energie goedkoop is, door honderden aan elkaar geschakelde machines. Wie zo’n fabriek op wil zetten in Nederland kan zich de moeite besparen. De energiekosten wegen niet op tegen de opbrengsten. Overigens zit er een limiet aan het aantal bitcoins dat gedolven kan worden om te voorkomen dat de markt overspoelt. Bij iets meer dan 21 miljoen bitcoins houdt het op. Naar verwachting is dat punt in 2021 bereikt. Momenteel zijn er bijna 17 miljoen bitcoins in omloop met een gezamenlijke waarde van dik 200 miljard dollar.

Waarom schommelt de koers van de bitcoin zo?

Zoals eerder uitgelegd, de bitcoin heeft geen centraal toezicht dat beleid kan inzetten om de grootste pieken en dalen uit de koers te halen. De koers komt tot stand door vraag en aanbod. Daalt de vraag of stijgt het aanbod (omdat mensen hun coins willen verkoen) dan daalt de koers. Externe factoren hebben hier een grote invloed op. Berichten zoals over de Zuid-Koreaanse overheid die de cryptomunt zou willen verbieden, leiden tot een opleving in het aanbod. Berichten over een snel stijgende koers wakkeren de vraag juist aan.

Waarom is de koers in 2017 zo omhoog geschoten?

De koers van de bitcoin hangt samen met externe factoren. In de beginperiode zorgde bijvoorbeeld de opkomst van Silkroad, een marktplaats op het darkweb voor onder meer drugs waarop via bitcoin afgerekend moest worden, voor een flinke koersstijging. Hetzelfde geldt voor een voorval met Julian Assange van Wikileaks. Toen deze geen donaties meer kon ontvangen via creditcardmaatschappijen en PayPal stapte hij over op bitcoins. Ook dat was duidelijk terug te zien in de koers.

In 2017 brak bitcoin door buiten het wereldje van activisten en idealisten, kreeg veel meer media-aandacht en werd ontdekt door beleggers die hun kans roken toen de waarde van munt maar bleef stijgen en stijgen. Ondertussen is ook de gewone man ingestapt.

Is beleggen in bitcoins verstandig?

Vermogensbeheerders raden het hun klanten af vanwege de onzekere toekomst van cryptovaluta. Het is onmogelijk te zeggen of de bitcoin nu op zijn hoogtepunt is, zal inzakken, stabiliseren of nog verder stijgen. Wie niet al teveel risico wil lopen kan zijn geld beter steken in aandelen en obligaties die een stabieler rendement hebben. Wie wel risico durft te nemen, kan goed verdienen met de handel in cryptomunten. Al is het verstandig om eerst de achtergronden van het systeem goed te leren kennen.

Zijn er veel Friezen die handelen in cryptovaluta?

Precieze cijfers zijn moeilijk te geven maar BTCdirect , een Nederlandse exchange, gaf in november 2017 een inkijkje in haar klantenbestand. Daaruit bleek dat vooral in de Randstad veel werd gehandeld via dit platform. In Friesland bleef het aantal transacties steken op 1089, de helft van bijvoorbeeld het aantal in Limburg. Friezen waren bovendien de voorzichtigste investeerders met gemiddeld 0.185 bitcoin.

Nieuws

Meest gelezen