Ondanks corona massaal naar kerk vanwege vrijheid van godsdienst? Dat is volgens deze noodrechtspecialist een misverstand: 'Beperk uitzondering voor religieuze groepen alsnog'

Het is moeilijk uit te leggen dat religieuze groepen zonder maximum bij elkaar mogen komen. Dat inperking niet kan vanwege de vrijheid van godsdienst is een misverstand. Dat stelt noodrechtspecialist Adriaan Wierenga van de Rijksuniversiteit Groningen.

Tientallen mensen naar volledig geopende kerken Urk en Krimpen

Tientallen mensen naar volledig geopende kerken Urk en Krimpen ANP

De uitzondering die er is voor religieuze bijeenkomsten – kerken, moskeeën en andere gebedshuizen zijn open en er geldt geen maximum voor de groepsgrootte – zou alsnog beperkt kunnen worden, zolang de bestrijding van de pandemie daar om vraagt. Als er een politieke meerderheid voor is, kunnen kabinet en parlement dit op korte termijn regelen.

,,Het is een misvatting dat door het bestaan van de vrijheid van godsdienst bijeenkomsten van religieuze aard niet kunnen worden ingeperkt”, zegt Wierenga. Het kabinet stelde vorig jaar dat het sluiten van gebedshuizen in strijd zou zijn met de Grondwet. ,,Dat is niet waar. Het lijkt een politieke keuze te zijn geweest om gebedshuizen vrij te stellen, wellicht onder invloed van regeringspartijen CDA en ChristenUnie”, zegt Wierenga. In het belang van de gezondheid kan de godsdienstvrijheid wel degelijk worden ingeperkt.

Poldercultuur

Vrijwel gelijktijdig met de strengere lockdown per medio oktober gingen afspraken in die de overheid heeft gemaakt met de overlegorganen van de verschillende grote religies in Nederland over samenkomsten in gebedshuizen. De groepsgrootte zou ‘zo veel mogelijk’ beperkt worden tot maximaal 30 personen, afstandsregels moesten in acht worden genomen, mondkapjes werden aanbevolen en er werd ‘dringend geadviseerd’ niet te zingen.

,,De strategie was om het op te lossen in de poldercultuur”, zegt Wierenga. ,,Dat is mooi zo lang het werkt. Maar nu zie je toch een aantal groepen die zich niet aan de adviezen houdt.” Zondag gingen tal van media kijken bij kerken op de biblebelt, waar in verschillende kerken honderden mensen op afkwamen op Palmpasendiensten. Op Urk en in Krimpen aan den IJssel werden journalisten aangevallen. Met de massale samenkomsten waren kerken en bezoekers officieel echter niet in overtreding.

Funest voor handhaving

Voor de handhaving is de uitzonderingspositie fnuikend, vindt de noodrechtspecialist. ,,Wie wordt aangesproken door een boa omdat hij met zijn drieën aan het buitenspelen is, kan zeggen: ja maar in de Sionskerk kwamen zondag 600 mensen bij elkaar”, zegt Wierenga. ,,Het is wonderlijk dat de overheid kiest voor deze verwarring. Politiek mag die keuze ook worden gemaakt; daar ga ik niet over. Maar het is onterecht om dat te doen onder het mom van dat het juridisch niet mogelijk zou zijn.”

Hij vindt het dan ook geen gekke gedachte dat regering en Tweede Kamer nog eens goed nadenken over de uitzonderingspositie voor religieuze groepen, zo lang ook de vrijheidsbeperkingen voor andere groepen gelden. In het najaar waren PvdA en GroenLinks al kritisch op de uitzondering voor gebeidshuizen. Aanpassing is volgens Wierenga te regelen door een extra bepaling toe te voegen aan de coronawet.

Steun van andere hoogleraren

De Groninger specialist staat hier niet alleen in. Wim Voermans, hoogleraar staatsrecht aan de Universiteit Leiden en Erik Jurgens, emeritus hoogleraar staatsrecht (Universiteit Maastricht en Universiteit van Amsterdam), betoogden in een opiniestuk in de Volkskrant recent ook dat de regering mag en moet optreden tegen kerkelijke bijeenkomsten op het moment dat de openbare gezondheid in het geding is.

Vergelijkbaar met de afspraken die er met religieuze groepen zijn gemaakt over maatregelen in de gebedshuizen is volgens Wierenga de coronamaatregel van maximaal één gast mogen ontvangen in huis. ,,Het is een wijdverbreid misverstand dat je in overtreding bent als je meer mensen thuis ontvangt”, zegt Wierenga. ,,Ik wil natuurlijk niemand ophitsen, maar het gaat hier slechts om een dringend advies, dat gelukkig overigens goed wordt opgevolgd. Dit is anders bij de dringende adviezen richting sommige kerken. Dan past misschien dat die adviezen een wettelijke regel worden, zoals dat ook met de ander coronamaatregelen is gebeurd.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Extra
Coronavirus