Meer jonge volwassenen lopen risico op angststoornis of depressie. Wat is een depressie?

Een op elke elf jonge volwassenen loopt een hoog risico om een angststoornis of een depressie te ontwikkelen.

Een op elke elf jonge volwassenen loopt een hoog risico om een angststoornis of een depressie te ontwikkelen. Die 9 procent is meer dan in 2016, toen 7 procent een groot risico liep op zulke klachten. In 2012 was het 6 procent. Het is niet duidelijk of er een verband is met de coronacrisis. Natuurlijk heeft iedereen heeft wel eens een sombere dag, maar als je last hebt van een depressie blijft het niet bij die ene dag. Wat is het en wat moet je doen bij de eerste signalen?

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS) en de GGD’en hebben eind vorig jaar samen onderzoek gedaan naar de gezondheid van Nederlanders. Dat doen ze elke vier jaar. Aan het onderzoek dat nu naar buiten wordt gebracht, deden meer dan een half miljoen mensen mee.

Wat is een depressie?

Een depressie is niet zomaar een dag je minder vrolijk voelen. Er is sprake van wanneer bepaalde symptomen het grootste deel van de dag is en ook meteen een paar weken aanhoudt. Naast de duur is er ook een duidelijke verstoring van het dagelijks functioneren. Vaak voelen die mensen zich daar weer schuldig over waardoor ze in een neerwaartse spiraal komen. In de ergste gevallen wordt er gedacht aan zelfdoding. Het is dan ook een ziekte die serieus genomen moet worden.

Wie krijgen een depressie?

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS) en de GGD’en hebben eind vorig jaar samen onderzoek gedaan naar de gezondheid van Nederlanders. Dat doen ze elke vier jaar. Aan het onderzoek dat nu naar buiten wordt gebracht, deden meer dan een half miljoen mensen mee.

Bij de jonge volwassenen gaat het om mensen van 18 tot en met 34 jaar. Bij 35-plussers neemt het risico op een depressie of een angststoornis juist af. In totaal heeft ongeveer 6 procent van de Nederlanders grote kans op een angststoornis of depressie.

De risico’s zijn het grootst bij mensen met een laag opleidingsniveau. Van hen heeft 15 procent kans op een angststoornis of depressie, terwijl dit bij mensen met hbo of een universitaire opleiding 5 procent is. Vrouwen hebben vaker een risico op zulke klachten dan mannen, en in stedelijke gebieden is de kans op deze problemen groter dan op het platteland.

De onderzoekers vroegen ook wat mensen vinden van hun eigen gezondheid in het algemeen. Vier op de vijf mensen vinden hun gezondheid goed of zeer goed. Dat is iets meer dan bij de vorige onderzoeken.

Hoe herken je het?

Klachten zijn soms niet goed te herkennen. Veel van de klachten kunnen namelijk ook op iets anders wijzen. Als je aan een depressie lijdt, heb je altijd last van

  • een sombere stemming
  • vermindering van interesse of plezier.

Daarnaast zijn er meer symptomen.

  • gewichtsverandering, verlies van eetlust of juist heel veel eten
  • slecht slapen, slapeloosheid of het tegenovergestelde: heel veel slapen
  • een extreem onrustig gevoel, moeite met stil zitten
  • lusteloos, traag en moe, gebrek aan energie
  • prikkelbaar
  • het gevoel niets waard te zijn of een schuldgevoel
  • moeite met concentreren, denken en beslissingen nemen
  • veel piekeren
  • geen zin in seks
  • vaak denken aan de dood en aan zelfdoding

Oorzaken depressie

Over het ontstaan van een depressie zijn veel onduidelijkheden. Wel is bekend dat vrouwen er vaker last van hebben dan mannen. Hormonen zouden daar de oorzaak van kunnen zijn. Vaak ontstaan depressies tijdens en na een zwangerschap of de menopauze. Maar ook de genen ( depressie kan erfelijk zijn), sociale factoren en omgevingsfactoren spelen een rol. In het laatste geval is het vaak bij een ingrijpende gebeurtenis of bij een traumatische ervaring.

Je kunt dus ook depressief raken omdat je iets heel naars hebt meegemaakt. Bijvoorbeeld er gaat iemand overleden is van wie je veel houdt, of als je ontslagen wordt op je werk. Maar ook een spannende gebeurtenis, zoals een verhuizing, kunnen het veroorzaken. Soms leidt een schokkende gebeurtenis uit het verleden tot een depressie. Bijvoorbeeld als iemand als kind lichamelijk of geestelijk is mishandeld, misbruikt, of op jonge leeftijd een dierbare heeft verloren. Maar ook Prednison en Bètablokkers kunnen het als bijwerking veroorzaken.

Behandeling depressie

Een depressie kan weken, maanden of zelfs jaren aanhouden. Uiteindelijk gaat het bijna altijd over. Wie zich op tijd bewust wordt van depressieve gevoelens of stemmingsvermindering kan gelukkig vroeg hulp zoeken. Een goede reden om snel na vaststelling van een depressie te starten met behandeling is het behoud van werk, inkomen en sociale omgeving. Een goed begin is het maken van een afspraak met je huisarts.

Wie depressief is, kan ook een afspraak maken met een therapeut van de GGZ om te kijken wat de mogelijkheden tot behandeling zijn.

Een depressie is vaak goed te behandelen. Hoe dat het beste kan gebeuren, hangt af van de ernst van je klachten. Bij milde klachten kun je zelf veel doen. Bijvoorbeeld een regelmatige dagindeling aanhouden, regelmatig eten, meer gaan bewegen en contact blijven houden met vrienden en familie. Daarnaast kan de huisarts je adviseren een (online) zelfhulpcursus te volgen.

Therapie

Soms helpen deze maatregelen niet voldoende. Als dat niet zo is kan de huisarts je verwijzen naar een psycholoog. Er zijn dan verschillende therapievormen mogelijk. Cognitieve gedragstherapie, gedragstherapie en interpersoonlijke therapie zijn goede opties bij een depressie. Daarnaast is mindfulness een vorm van behandeling waar veel mensen wat aan hebben. Via deze behandelmethode leer je met aandacht in het hier en nu te leven.

Medicijnen

De huisarts of een andere behandelaar kan je bij een matige of ernstige depressie ook voorstellen om een tijdje medicijnen te gebruiken. Een combinatie van medicijnen en therapie is ook mogelijk. Bij mensen die vooral in de winter depressief worden kan lichttherapie soms helpen.

Taboe

Twintig procent van de Nederlanders maakt voor zijn of haar 65e een depressie door. De kans is dus groot dat je iemand kent met een depressie of dat je hem zelf hebt gehad. De impact van een depressie is vaak moeilijk te begrijpen. Toch is begrip erg belangrijk. Het is een ziekte en niet een teken van zwakte al zal degene die de depressie heeft het vaak anders zien. Ze zien zichzelf vaak als belastend.

Wat kun je doen als je een depressie vermoedt?

  • Zorg voor regelmaat
  • Eet gezond
  • Ga naar buiten. Bijvoorbeeld voor een wandeling of fietstocht of om te tuinieren.
  • Beweeg. Ga sporten. Of maak een fietstocht of wandeling
  • Probeer leuke dingen te doen
  • Laat roken, alcohol en drugs links liggen
  • Drink niet teveel drankjes met cafeïne. Koffie, cola, zwarte en groene thee kunnen je lichaam verstoren.
  • Probeer contact te zoeken met andere mensen. Ook al is dat contact minimaal
  • Gebruik ‘s avonds niet teveel schermen, dus geen tablet, laptop of smartphone.
Je kunt deze onderwerpen volgen
Extra
Gezondheid
Medische gezondheid
Psyche