Sytze Boonstra en Elske Minnema reizen met hun bus door Europa: 'Ast út dyn komfortsône stapst, dan libbest yntinser'

Ze zegden hun baan op, trokken in een tot minihuisje verbouwde bestelbus en reisden vervolgens met hond Pake door vijftien verschillende landen in Europa. Terug in Nederland vertellen Sytze Boonstra en Elske Minnema wat hen bezielde.

Lockdown in Griekenland.

Lockdown in Griekenland.

Bijna zestig was de Amerikaanse schrijver John Steinbeck toen hij in 1960 met zijn poedel Charley in een camper door de Verenigde Staten trok. Met zijn boek Travels with Charley: In search of America inspireerde hij twee dertigers uit Friesland. Zij wilden nú een avontuurlijk leven en niet wachten met reizen tot hun pensioen.

Met hun hond Pake – een kruising tussen een Friese stabij en een flatcoated retriever – trokken Elske Minnema (36) en Sytze Boonstra (38) in een Mercedes Sprinter uit 2010 langs de Europese kust. Travels with Pake: In search of Europe . Ondertussen leven ze al 580 dagen op 6 vierkante meter.

Op het erf van Elske’s ouders aan de Dominee van der Veenweg in Earnewâld slijten ze hun laatste week in de bus. Ze hebben een kamer geregeld in Utrecht, waar Elske weer aan de slag gaat als docent Nederlands aan nieuwkomers en Sytze een eigen bedrijf begint. ,,It is tiid foar in fêst plak. Wy kinne net swalkjen bliuwe tusken parkearplak en oprit’’, stelt Elske aan de koffie op het bankje achterin hun reisverblijf, warm gekleed, pantoffels aan.

Zuid-Korea

Het was Steinbeck die hen inspireerde tot een roadtrip door Europa, maar de kiem voor hun reis werd gelegd in Zuid-Korea. Sytze, destijds architect bij een bureau in Delft, kon in 2014 een half jaar aan de slag als gastprofessor aan de universiteit in Seoel, een van de dichtstbevolkte steden ter wereld. Elske, verslaggever bij de regionale omroep in Utrecht, zegde haar baan op en ging mee.

Wat volgde was een cultuurshock van jewelste – volgens de Hofstede-index, die culturen van landen vergelijkt op kenmerken als hiërarchie, individualisme en masculiniteit, zijn Zuid-Korea en Nederland twee extreme uitersten. Bovendien spraken ze de taal niet. Tegelijkertijd was het een onvergetelijke, fantastische ervaring.

Het was ontregelend en daarmee ook betekenisvol. Hoe mooi, leuk of vervullend het alledaagse leven ook is, soms kijk je terug op een jaar als een grote waas, stelt Elske. ,,Ast út dyn komfortsône stapst, dan wurdt dat hiel oars, dan libbest yntinser.’’

Terug in Nederland, waar Sytze weer aan de slag ging als architect en Elske zich liet omscholen om Nederlandse les te kunnen geven aan inburgeraars, bleef het avontuur lonken. Elske: ,,Ast ien kear dyn wjukken útslein hast, wolst wer op paad.’’ Ze droomden van een reis door de Europese Unie. Want het is een voorrecht, vindt Sytze, dat je hier zomaar al die grenzen over kunt. ,,Ik wit net hoe lang oft dat noch kin. Oer tweintich, tritich jier hawwe wy dy frijheid miskien net mear.’’

Toen het steeds onrustiger werd in verschillende lidstaten, met de Brexit in het vooruitzicht, de opkomst van het populisme en de Catalaanse strijd voor onafhankelijkheid in Spanje, hakten ze de knoop door. Elske: ,,Der wie sa’n soad tumult, dat ik sei: as wy dit nochris wolle, moatte wy no in datum prikke.’’

Het was vooral Sytze die zin had om eigenhandig een bestelbus te verbouwen tot meest ideale rijdend reisverblijf. Het leek hem een uitdaging om zo’n wagen helemaal naar eigen inzicht in te richten en zo de ruimte maximaal te benutten. Elske: ,,Hiel earlik? Ik oerseach it earst net hielendal.’’

Droomverblijf

Sytze tekende wat hij samen met Elske bedacht. Een groot keukenblok met een voorraadkast erboven. Een staande kast voor het servies en een la met een toilet erin. Een bed in de lengte dat uitgeklapt een zithoek is met een tafel en twee bankjes met bergruimte eronder. En bovenlangs wandkasten aan weerszijden van de cabine. Het was een zwager die tipte om de onderdelen computergestuurd te laten frezen. Droog: ,,Ik haw eins in soart Ikea-boupakket meitsje litten en alles sels yn elkoar skroefd en lime.’’

Na een half jaar stond er een droomverblijf voor de deur van hun tijdelijke anti-kraakwoning - hun appartement in de Utrechtse binnenstad hadden ze al van de hand gedaan, net als heel veel van hun spullen. Het interieur van de bus was precies zo uitgepakt als ze bedacht hadden. Op 1 juli 2019 zijn ze erin getrokken en sinds die tijd hebben ze haast alleen maar in de bus geleefd.

In hun nieuwe huisje op wielen maakte het duo bij Hoek van Holland de oversteek naar Engeland voor het eerste deel van hun reis. Een rondje langs de Britse en Ierse kust. Omdat een flink deel van hun spaargeld in de bus zat, leefde het stel zo zuinig als het maar kon. On a budget. Dus niet naar de kroeg, niet uit eten. En ook niet naar de camping. Wassen en douchen deden ze in openbare voorzieningen, bij havens of gemeentelijke zwembaden.

Ze overnachtten er in prachtige natuurgebieden en werden wakker met de mooiste uitzichten. Plekjes die ze vonden via websites als park4night , waarop reizigers elkaar tippen. Hoewel er overal in Groot-Brittannië verbodsbordjes stonden, waardoor het leek alsof je nergens mag wildkamperen, verzekerden de locals hun keer op keer dat ze welkom waren met hun busje. En als iemand het toch niet fijn vond dat ze ergens stonden, dan zochten ze een ander plekje. Op het strand, in het bos of bij een dorpje, ze hebben overal gestaan. Zonder sporen achter te laten. Elske: ,,Sytze sei altyd: wy binne ‘krakers fan de iepenbiere romte’.’’

Zeewater

Eén keer ging het vreselijk mis toen Sytze en Elske een plekje ‘kraakten’ langs de kust. Op het meest noordelijke puntje van een schiereiland in Noord-Wales hadden ze het bordje ‘Carpark liable to flooding’ gemist. Parkeerplaats onderhevig aan overstromingen. Midden in de nacht, het stel lag net in bed toen Pake begon te blaffen, ontdekten ze dat het zeewater al tot aan de drempel van de bus stond. Springtij. Er volgden een paar angstige minuten. Gelukkig kon Sytze de bus nog starten en naar een hoger plekje rijden.

De volgende dag deed de motor niks meer. De Engelse wegenwacht bracht hen naar de garage. Sytze: ,,Ik tocht: no is ús aventoer foarby.’’ Gelukkig bleek dat de motor niet vervangen hoefde te worden. ,,Oars wie ús hiele reisbudzjet ferdampt.’’

Het was een belangrijk keerpunt voor Sytze. Hij was de eerste weken van de reis vooral bezig geweest met piekeren over de toekomst. Hoe moest dat nu straks, zonder huis en zonder baan? ,,Folslein loskomme, dy hiele ratrace loslitte, dat wie foar my in hiel proses.’’

Na het incident op het strand besloten Sytze en Elske om het maximale uit de reis te halen, het hier en nu voortaan actief en bewust te beleven en zo veel mogelijk ‘ja’ te zeggen op dat wat op hun pad kwam. Sytze: ,,Ik tocht: it kin ek samar wer foarby wêze en dan hawwe wy allinne de foto’s noch.’’

Nog geen 100 meter van de garage, op een terras, brachten ze dit voornemen al in de praktijk. Een dame met wie ze in gesprek raakten - met een hond erbij heb je nu eenmaal snel aanspraak - nodigde hen uit om die avond bij haar te komen eten. ,,No, dêr hawwe wy dus direkt ja op sein.’’

Terug op het Europese vasteland, waren Sytze en Elske snel klaar met Frankrijk, waar het vier weken achtereen regende. Sytze: ,,Frânsen binne al net sa tagonklik en as it reint makkest al hielendal gjin kontakt.”

En door, dachten ze, hup naar de zon. Via Barcelona trokken ze naar de Spaanse kust voor een rondje van een paar maanden om het Iberisch schiereiland. Het weer was prachtig, dus als de bus geparkeerd stond konden alle deuren en ramen open. Het bracht de buitenwereld binnen. Want niet alleen hond Pake, maar ook de zelfbouwcamper trok mensen aan. Elke dag stapten er andere avonturiers in hun leven. Met nieuwe verhalen, dromen en ideeën.

,,Dat wie de moaiste perioade fan ús libben’’, stelt Sytze vast. Hij voelde zich op z’n plek tussen al die andere mensen die alle tijd hadden en zonder agenda of programma op pad waren in een camper of busje. Elske grinnikt: ,,Doe kamen wy derefter dat wy hielendal net sa bysûnder wiene.’’

Grote paniek

In Noord-Spanje hoorden ze voor het eerst over corona, het virus was toen nog ver weg in China. Maar toen ze begin vorig jaar via de Franse kust in Italië aankwamen, bleken ze ineens middenin een brandhaard te zitten. Bij Genua bezochten ze een publiek zwembad om te douchen. Dat hadden ze al een week niet gedaan. De telefoon bij de balie stond roodgloeiend. Er was grote paniek vanwege corona.

We moeten vergaderen, zei Elske toen ze na haar douchebeurt terugkwam bij de bus. Ze waren het vlug eens: wegwezen hier. Toen zijn ze in een dag over de snelweg, dwars door donkerrood gebied, naar Kroatië gereden. Hier zijn ze nog vier weken gebleven. Het weer was prachtig, maar het land leek uitgestorven.

Het voelde vreemd om nog op reis te zijn. Elske: ,,Alle lannen wienen yn krisis. Wat dochst dêr dan? It fielde as in lêst.’’ Toen er onrust ontstond in het kustdorpje waar de bus aan het strand geparkeerd stond, bang om besmet te worden door vreemdelingen hadden enkele dorpsbewoners zelfs de politie gebeld, besloten Sytze en Elske om hun reis te onderbreken en naar huis te gaan.

In maart, negen maanden na hun vertrek, kwamen ze aan in Friesland, waar ze de bus parkeerden in Skingen, in de tuin van Elske’s broer. Ze bleven vier maanden in het terpdorpje en vanuit de bus gingen ze allebei parttime aan de slag. Sytze deed een klus voor z’n oude werkgever en ontwierp een aantal zalen voor een theater in China, Elske gaf Nederlandse les via Skype en twee weken zomerschool aan jongeren in Amsterdam. Einde reis, dachten zij.

Maar toen het land weer voorzichtig van het slot ging, regels versoepelden en reizen weer werd toegestaan, besloten de twee om hun droomtrip toch te voltooien. Dat moest kunnen, vonden ze, als ze de coronakaart met de kleuren geel, oranje en rood maar goed in de gaten hielden. Via België, Frankrijk, Duitsland en Zwitserland toerden ze langs de Italiaanse westkust naar Griekenland. Elske: ,,Wy binne op de giele golf nei it suden surft.’’

Onbezonnen? Sytze: ,,Natuerlik hawwe wy ek wol tocht: hoe ferstannich is dit? Mar wy hawwe ús goed oan de koronaregels hâlden en wiene mei ús bus in soad bûten en op ús sels.” Elske: ,,En wy hienen hiel dúdlik ôfsprutsen: sa gau’t we in lêst wurde, meitsje wy dat wy wer thúskomme.’’

Dorpsfeesten

Na de eerste coronapiek heerste er in Italië een bijzonder uitgelaten sfeer. Het was mooi weer, de Toscaanse terrassen zaten vol en er werden dorpsfeesten op touw gezet. ,,Elkenien libbe dêr wer’’, stelt Elske. Sytze: ,,Minsken wienen sa posityf en optimistysk.’’

In Griekenland, het zuiden van het schiereiland De Peloponnesos, kwamen ze vast te zitten toen het virus weer om zich heen greep en het land van 7 tot 30 november in lockdown ging. Sytze en Elske zonderden zich af op een parkeerplaats aan zee, waar ze drie weken bleven staan. Hier bleven busjes en campers gewoon komen en gaan. Het leven van andere reizigers leek niet onder corona te lijden. Sytze en Elske hielden zich gedeisd.

Elske: ,,Dy trije wiken yn lockdown sitte wy wol út, tochten wy.’’ Maar toen verlenging van de lockdown dreigde en ook het weer alsmaar minder mooi werd, vonden ze het tijd om hun biezen te pakken en weer naar huis te gaan.

Vanaf dat moment was de trip in hun hoofd al voorbij, maar ze waren 3000 kilometer van huis en moesten het hele lange eind nog terug. Ook Steinbeck beschrijft in Travels with Charley dit katerige gevoel dat optreedt als de terugweg wordt ingezet: ‘Een reis begint voordat je gaat en eindigt vaak voordat je thuis bent.’

Toch is het avontuur nog niet afgelopen voor Sytze en Elske, die sinds de kerst winterkamperen in Nederland. Hun reis door Europa inspireerde Sytze om een eigen bedrijf te beginnen: De Vantast. Een naam die hem tijdens de reis, fantaserend in hun bed in de bus, ineens te binnen schoot. Sytze gaat bouwpakketten verkopen waarmee een van – Engels voor bestelbus – in korte tijd en met weinig gereedschap en kennis omgebouwd kan worden tot camper. Met hun eigen bus als showmodel.

Met de Vantast zet Sytze een stap, zonder te weten waar hij eindigt. Hij weet niet of hij dat gedurfd had als hij niet met de bus op reis was geweest. ,,Ik haw leard om fan de trein te stappen, los te litten. Der komt altyd wer in nije trein. Of in fyts. Of in bus...’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Tytsjerksteradiel
Instagram