Claudia Crobatia is deathfluencer, om mensen voor te bereiden op de dood maakte ze een cursus doodgaan

De dood is een van de weinige zekerheden in het leven. Toch wordt er alles aan gedaan om het er zo weinig mogelijk over te hebben. Althans, in de westerse wereld. Claudia Crobatia vindt het een goed idee om je voor te bereiden op de dood. De dood van een ander en je eigen dood. Daarom maakte deze ’deathfluencer’ een cursus doodgaan.

Deathfluencer Claudia Crobatia: „Door mijn eigen ervaringen met de dood kwam ik erachter dat we het moeilijk vinden om erover te praten met elkaar.''

Deathfluencer Claudia Crobatia: „Door mijn eigen ervaringen met de dood kwam ik erachter dat we het moeilijk vinden om erover te praten met elkaar.'' Foto: Tim Knol

De grote belangstelling voor haar praktijk als ’deathfluencer’ geeft volgens Claudia zelf aan dat er wel degelijk belangstelling is voor dood en doodgaan. Toen de cursus alleen nog maar in het Engels verkrijgbaar was, bleek dit al. En nu er het Nederlandstalige platform ’Als de dood’ is, zal dat niet anders zijn. „Ik wil kijken naar manieren hoe we anders met de dood kunnen omgaan. Het taboe doorbreken. Door de pandemie worden mensen nu op grotere schaal met de dood geconfronteerd. Dat draagt denk ik ook bij aan de grote belangstelling.”

„Ik ben al vijf jaar bezig met het doen van onderzoek naar hoe we ons tot de dood verhouden en omgaan met onze eigen sterfelijkheid. Hoe het ons beïnvloedt, maar ook inspireert. Ik interviewde mensen over hoe de dood hen beïnvloedt en hoe ze ermee omgaan. Dat leidde tot een platform op internet waar ik mensen begeleid in het zelf doen van onderzoek en de angst voor de dood te verminderen.”

Het platform dat ze maakte heet ’A course in dying’, ofwel: een cursus doodgaan. Er zijn videolessen en een e-book, allemaal in het Engels. Inmiddels is ook de Nederlandstalige versie beschikbaar.

Cliché doorbreken

„Hiervoor was ik onder meer actief als fotograaf en als videoregisseur. Mijn laatste project was een videoclip van Marco Borsato, Breng me naar het water , die trouwens ook over de dood gaat. Maar daarna was ik wel klaar met die wereld, die heftige trein waar je elke keer in stapt. Dus toen wilde ik alleen iets doen, over de dood, het onderwerp dat me al zo lang fascineert. Daarin kwamen alsnog mijn eerdere activiteiten terug, want ik maak ook video’s waarin ik begraafplaatsen recenseer.”

„Ik probeer het cliché te doorbreken dat het allemaal heel duister, eng en somber is. En ik wil mensen van mijn generatie, twintigers, dertigers, veertigers, inspireren om er eens over na te denken. Want het is niet iets dat ooit komt wanneer je oud bent. Het kan zich elk moment van je leven aandienen. Zelf had ik als kind al een nieuwsgierigheid naar wat het leven en het mens-zijn nou eigenlijk is. En dat alles op de automatische piloot werkt in ons lichaam. Iedereen vindt dat heel normaal, maar ik vroeg me daar van alles bij af. En ook bij dat het leven op een bepaald moment stopt. Wat houdt dat in?”

„Door mijn eigen ervaringen met de dood kwam ik erachter dat we het moeilijk vinden om erover te praten met elkaar. Mijn vader was 58 toen ik werd geboren, hij is op 83-jarige leeftijd overleden. Toen was ik 24 en ik merkte dat mensen het onderwerp uit de weg gingen. Dat vond ik jammer, omdat het daardoor iets nog moeilijkers werd. In 2017 is mijn moeder overleden. Een jaar eerder had ik ’A course in dying’ al gelanceerd. Wat ik merkte is, dat in het stervensproces heel veel uit je handen wordt genomen wat je best zelf zou kunnen doen. In een hospice bijvoorbeeld.’’

,,Ik hoorde een verhaal van een ’death doula’, iemand die mensen begeleidt bij het sterven, over een moeder die haar dochter verloor aan kanker. Toen die dochter aan het sterven was, vroeg die moeder: ‘Is het goed als ik haar vasthoud?’ Een mooi menselijk proces, om die fysieke steun en liefde te uiten. Maar ze wist dus niet of dat mocht en kon. Dat is een mooi voorbeeld van welke afstand er is gecreëerd tussen de mens en het doodgaan en sterven.”

Rituelen en tradities

De toenemende medische kennis en de ontkerkelijking werken hieraan volgens Claudia mee. „Veel van onze gebruiken komen voort uit religie. En sommige daarvan blijven ook, zoals het begraven, wat je ook kan doen wanneer je niet gelovig bent. Je familie kan dan je graf bezoeken en misschien nog iets met je bespreken. Dat is dan de plek waar je wordt herdacht. In het Oosten hebben mensen toch meer hun rituelen en tradities, die op volgende generaties worden overgedragen. Die hebben duidelijke vormen waarin die worden uitgevoerd. En dat missen wij hier.”

„Iedereen heeft er wel zijn eigen ideeën bij, over of je bewustzijn blijft bestaan, of over de hemel en de hel. Maar we hebben het er weinig over. Zelf heb ik altijd gevoeld dat het niet iets is om bang voor te zijn, dat het iets moois kan zijn. Ik voel het als het terugkomen op een plek die heel erg bekend voor je is. Een plek die je tijdens je leven misschien bent vergeten, waarvan je voelt dat het klopt als je er weer bent. Ik denk dat het niet veel te maken heeft met de persoon die je in het leven was, maar dat het een abstractere vorm is waarin je overgaat.”

„Het onvoorspelbare van de dood blijft natuurlijk altijd iets lastigs. Maar juist daarom is het goed om je daar wel op voor te bereiden. Je wordt er iets vertrouwder mee. Want als je het constant uit de weg gaat en het dient zich aan, dan is de schok heel intens. Als je weet hoe je er zelf over denkt en wat voor ideeën je erbij hebt, helpt dat om de angst weg te nemen. En je kan iemand anders helpen om erover te praten. Wanneer iemand stervende is en niet meer kan communiceren, kan het ook positief zijn om toch met iemand te praten, iets te zeggen.”

,,Mijn vader was op het laatst niet meer in staat om te communiceren, maar ik heb toch het idee dat de dingen die ik gezegd heb, zijn aangekomen. Het erkenning geven en het afscheid nemen is al beter dan helemaal niks doen, het negeren. Bij het overlijden van mijn moeder was ik ook nauw betrokken. Ik had met mijn moeder een minder goede band, maar we hebben toch alles kunnen zeggen dat er gezegd moest worden en goed afscheid kunnen nemen van elkaar.”

Muziek voor op de begrafenis

Uiteraard heeft Claudia veel nagedacht over haar eigen dood en hoe ze wil dat de zaken daarna geregeld worden. „Ik ben een grote fan van begraafplaatsen, dus ik wil ook begraven worden. Op dit moment heb ik daarvoor begraafplaats Westerveld uitgekozen, in Driehuis. Maar dat kan gedurende mijn leven veranderen. Er komen ook nieuwe technieken aan zoals resomeren, het oplossen van het lichaam, of humusatie. Het lichaam gaat dan in een muur met allemaal lades, waarin het lichaam composteert. De botten blijven dan wel over, dus die zou je nog kunnen cremeren.”

„De muziek heb ik ook al uitgekozen. Sowieso een nummer van Nick Cave en een nummer van Morrissey. Maar ik kom nog steeds wel muziek tegen waarvan ik denk: Dat is ook mooi. Kun je tussendoor altijd weer aanpassen natuurlijk. Ik heb het al wel vastgelegd, wat ik wil. Dat is ook iets wat heel veel mensen uit de weg gaan, maar ik adviseer om dat echt te doen. Dan weet je in ieder geval zeker dat het gebeurt op een manier die voor jou klopt. En je nabestaanden krijgen niet te maken met de stress dat ze niet weten hoe ze het voor jou het beste kunnen doen. Gewoon in een documentje op je computer zetten, of uitprinten en in een la leggen, zodat mensen dat kunnen vinden. De wet zegt dat de wensen van de overledene moeten worden uitgevoerd, ook wanneer de nabestaanden daar andere ideeën over hebben. Het geeft jezelf ook rust.”

Door het bezoeken en recenseren van begraafplaatsen heeft Claudia een aantal favorieten leren kennen. Zoals Huis te Vraag in Amsterdam, waar de foto’s bij dit verhaal werden gemaakt. Het is een plek waar niet meer wordt begraven en waar de natuur aardig zijn gang kan gaan. „Het ligt heel erg verborgen, wanneer je er langs komt, zie je niet meteen dat het een begraafplaats is. Het wordt wel mooi bijgehouden. Een fijn plekje, ook om in de zomer een boekje te lezen.”

De grafkelder van Michael Jackson

„Westerveld is heel heuvelachtig, net of je niet in Nederland bent. Hollywood Forever in Los Angeles is ook mooi. Je hebt daar helemaal niet het gevoel dat je op een begraafplaats bent, je kan er met je auto overheen, overal staan palmbomen en over-the-top luxe grafmonumenten. Forest Lawn in Los Angeles is ook gigantisch. Michael Jackson heeft daar zijn eigen grafkelder. Maar die kon ik niet vinden. De mensen daar zijn erg bang voor vandalisme, dus de medewerkers willen je niet vertellen waar dat graf is. Ik heb er een paar rondjes gereden, maar ik heb het opgegeven.”

„Ik zoek op begraafplaatsen intuïtief naar graven met een verhaal. Op een begraafplaats in Den Haag zag ik een graf met daarop een kat met twee handen eromheen. Dat bleek van de oprichter van de stichting Proefdiervrij. Op Westerveld is een graf met een geboortedatum, maar zonder sterfdatum. Dat bleek van oud-journalist Dick Verkijk, die nog leeft. Dat zijn dan verhalen die ik weer in mijn recensie kan gebruiken.”

Met het nieuwe Nederlandstalige platform ’Als de dood’ hoopt Claudia nu ook de groep in Nederland te bereiken die minder makkelijk in het Engels communiceert. „Er is een videocursus waarin je aan de slag gaat met je eigen sterfelijkheid. Je onderzoekt wat de dood voor jou betekent en hoe je de angst daarvoor kunt verminderen. Met als eindpunt: hoe verandert het je perspectief op het leven.’’

,,Via Instagram komt er een snelcursus, waarbij er ook een plek komt waar de volgers in gesprek kunnen met elkaar. Daarnaast komt er een podcastserie aan waarin ik mensen interview over hun gedachten over de dood en hun eigen ervaringen ermee. Deze verhalen met elkaar delen, is echt heel waardevol.”

Claudia Crobatia in het kort

Claudia Crobatia wordt in 1984 als Claudia Catharina Maria van den Burg geboren in Zaandam.

Ze heeft een aantal halfbroers en halfzussen, maar groeit vanwege het grote leeftijdsverschil alleen op bij haar ouders. Op haar zestiende vertrekt ze naar Amsterdam, om daar naar school te gaan. In 2012 start ze haar eigen mediabedrijf waarmee ze onder meer videoproducties maakt voor de band Lamb, singer-songwriter Bonnie ’Prince’ Billy en Marco Borsato.

Vijf jaar geleden begon ze het platform ’A course in dying’ dat inmiddels ook een Nederlandse variant heeft: alsdedood.nl

Claudia woont in Amsterdam met haar kat Samadhi.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Extra
Psyche
Interview