Eerste deel trilogie Beatrijs Smulders: een levenslange zoektocht naar seks en liefde en naar de geheimen van het vrouwelijk lichaam

Beatrijs Smulders (68) is de bekendste verloskundige van Nederland. Ze begeleidde bijna vierduizend bevallingen in veertig jaar tijd, schreef drie bestsellers en is de oprichtster van het Geboortecentrum Amsterdam. Duizenden vrouwen vertrouwden haar hun geheimen toe, ze heeft ze bijgestaan op een keerpunt in hun leven. Dinsdag verscheen Bloed, het eerste deel van haar goudeerlijke autobiografische trilogie.

Beatrijs Smulders.

Beatrijs Smulders. Foto: Matty van Wijnbergen

Haar drie eerdere boeken Veilig zwanger , Veilig bevallen en Veilig door de kraamtijd waren vooral bedoeld om andere vrouwen te helpen. Nu volgen we Smulders zelf tijdens een levenslange zoektocht naar seks en liefde en naar de geheimen van het vrouwelijk lichaam. Van puberteit tot moederschap, door de overgang, naar het gezichtspunt van een vrouw die op haar leven terugkijkt.

Ze woont met haar man in een grachtenpand vlakbij de Amsterdamse Wallen. Hun twee zoons zijn inmiddels de deur uit. Bevallingen begeleidt ze alleen nog maar bij de (dochters van) vriendinnen en kennissen, maar ze zet zich nog steeds onvermoeibaar in voor de onafhankelijke positie van eerstelijns verloskundigenpraktijken en het behoud van de thuisbevalling.

Smulders begon op haar 27ste als verloskundige in een Amsterdamse achterstandswijk. „Daar hoorde ik voor het eerst hele nare verhalen van vrouwen, bijvoorbeeld over incest. Ik ben al die verhalen gaan opschrijven in dagboekjes. Vooral voor mezelf, om het te verwerken, maar ook voor later, om er over te schrijven. Ik was geschokt, ik wist niet dat seksueel misbruik, incest en huiselijk geweld zó vaak en in alle lagen van de bevolking voorkwamen. Dit maakte enorme indruk op me.”

„Ik kende zelf geen mannen die hun vrouw slecht behandelden. Inmiddels weet ik: het komt veel te vaak voor. Het is bijna allemaal terug te voeren op de vroege jeugd. Vrouwen die als kind slecht worden behandeld, worden later sneller depressief. Mannen worden sneller agressief of raken verslaafd.”

Angst

Eén van de redenen dat zoveel Nederlandse vrouwen tegenwoordig meer in het ziekenhuis willen bevallen, komt volgens Smulders voort uit onnodige angst voor de bevalling. Terwijl bevallen nog nooit ze veilig is geweest als nu. „Vrouwen zijn banger dan vroeger, willen meer de controle houden. Daardoor zitten ze tegenwoordig meer in hun hoofd en minder in hun lijf, wat logisch is. Het is bepaald geen gemakkelijke tijd voor vrouwen. De seksualisering van de maatschappij maakt het er voor vrouwen tegenwoordig niet eenvoudiger op. Jonge vrouwen worden op straat veel vaker lastig gevallen. De vriendinnen van mijn zoons gaan ’s avonds met hoog gesloten kleding, pepperspray in hun tas en sleutels in de hand de straat op, omdat ze zich niet veilig voelen.”

„Ik heb jarenlang wereldwijd lezingen gegeven over dat fantastische Nederlandse systeem van de verloskunde, dat zo goed bij ons past. Je gaat naar een vroedvrouw bij jou in de wijk, bij wie je je veilig voelt en met wie je alles kunt bespreken. Nederlandse vrouwen vind ik enorm geëmancipeerd, het aantal vrouwen met topfuncties blijft stijgen. Ze worden weleens verwende prinsesjes genoemd, omdat ze na de bevalling meestal parttime gaan werken, maar daarmee doe je vrouwen echt tekort. Ze werken, zijn actief op school, brengen een pan soep naar hun buurvrouw én verzorgen ook nog hun demente moeder. Ze zijn de warme olie van de maatschappij.”

Zelf heeft Smulders altijd fulltime gewerkt, iets waar ze achteraf gezien spijt van heeft. „Ik vond dat ik dat moest met een bedrijf met tachtig werknemers, maar ik vond het soms heel zwaar. Achteraf gezien had ik mijn gezin meer aandacht willen geven.”

Ze hoopt dan ook dat het in de nabije toekomst makkelijker wordt om kind en werk te combineren door goedkopere kinderopvang en langer ouderschapsverlof: „Ik zou willen dat vrouwen daardoor weer wat meer vertrouwen in zichzelf zouden hebben. Dat ze dat moederschap echt wel aankunnen. Net als die bevalling. En de borstvoeding. Ook daar zijn vrouwen tegenwoordig huiverig voor, maar dat kunnen we allemaal. We moeten weer de baas over ons eigen lichaam worden.”

Babysterfte

In 2010 lag de babysterfte in Nederland een stuk hoger dan nu. Critici weten dit aan het feit dat de meeste zwangerschappen door verloskundigen en niet door gynaecologen werden begeleid en dat er bij een thuisbevalling onnodig vertraging optrad, omdat de barende vrouw nog naar het ziekenhuis moest als de baby in nood was. Uit onderzoek van TNO bleek later dat een thuisbevalling net zo veilig is als een ziekenhuisbevalling, omdat in het ziekenhuis ook niet 24 uur per dag een gynaecoloog aanwezig en beschikbaar was.

Bovendien werd er anders gerekend: in Nederland werd ieder doodgeboren kindje vanaf 24 weken geteld, terwijl dat in veel andere landen niet gebeurde. En zo waren er nog een paar misrekeningen. Overigens betekent dit volgens Smulders niet dat het unieke Nederlandse systeem voor de toekomst veilig is gesteld, zelfs niet nu de thuisbevalling tot cultureel erfgoed is verklaard. De marktwerking in de zorg is immers al een tijdje aan de gang.

„Zorgverzekeraars en de minister vinden het efficiënter als de hele geboortezorg wordt gefinancierd uit één ziekenhuispot, en dat uiteindelijk alle bevallingen in de ziekenhuizen plaatsvinden, onder regie van het ziekenhuis. Dit mag nooit gebeuren. Alsof je de huisartsen uit de wijk haalt en zegt dat iedereen met een eenvoudige klacht voortaan meteen naar de specialist moet.”

Ruggenprik

De verhalen over de babysterfte, het feit dat vrouwen in de landen om ons heen wel naar het ziekenhuis gaan en het feit dat vrouwen meer ruggenprikken nodig hadden, zorgden ervoor dat steeds minder vrouwen ervoor kozen om thuis te bevallen. Eind jaren negentig beviel nog zo’n 34 procent van alle zwangere vrouwen thuis en in 2015 was dit nog maar 13 procent. Afgelopen jaar nam dit aantal weer sterk toe.

„Dat is één van de weinige voordelen van de coronacrisis”, zegt Smulders. „Bevallen in het ziekenhuis is nodig als het moet, maar in deze coronatijd is het écht niet leuk”, zegt Smulders. Ik hoop dat deze thuisbevaltrend zich ook na corona doorzet.”

Titel Bloed

Ondertitel Een vrouwengeschiedenis

Auteur Beatrijs Smulders

Uitgeverij Nijgh & Van Ditmar

Prijs 22,50 euro (368 blz.)

Je kunt deze onderwerpen volgen
Extra