Dominee Jos Douma: meer aandacht en tijd nodig voor contemplatie

We rationaliseren bijna alles en staan permanent in de doe-stand. Daarom mag het contemplatieve leven wel wat meer aandacht krijgen, vindt dominee Jos Douma (53) uit Zwolle. Vorige week startte het online cursusaanbod op zijn School voor Spiritualiteit.

Dominee Jos Douma.

Dominee Jos Douma. FOTO KLAAS QUIST

In het dagelijks leven, maar ook in de kerk worden we worden we vaak aangespoord om ergens voor in actie te komen, om bezig te zijn. Daar is volgens Douma niets mis mee, maar wel is wel een gezonde tegenhanger nodig. ,,Om te voorkomen dat de spirituele dimensie van het geloof wegzakt. We zijn met van alles en nog wat in de weer, maar vergeten daardoor wel eens dat contemplatie ook belangrijk is. En dat is volgens mij het kloppend hart van het christelijke geloof.”

Die gedachte spoorde hem aan om een school voor spiritualiteit op te richten. Vorige week vrijdag startte zijn elf-weken durende cursus Geworteld Leven. Deelnemers krijgen elke vrijdagmorgen een les in hun mailbox waarmee ze zelf aan de slag kunnen.

In eigen omgeving

Daarnaast zijn er onder andere online retraites, webinars, podcasts en stiltevieringen. Dat hij alles online zou aanbieden, had hij voor corona niet gedacht. ,,De fysieke cursus die ik vorig jaar zou geven, kon niet doorgaan wegens het virus. Ik heb toen een online aanbod gemaakt en daardoor kon ik veel meer mensen bereiken uit het hele land. Voor de cursus Geworteld Leven staat de teller al op een kleine duizend man.”

Geen face-to-facecontact meer dus, maar Douma merkte dat sommige deelnemers dat juist wel heel fijn vinden. Zij zijn liever in eigen vertrouwde omgeving met spiritualiteit bezig. ,,Een cursist heeft me verteld dat ze het idee heeft dat ze nu pas wat tot bloei komt. Zij deed in het verleden vaker mee aan Bijbelstudies, maar vond het altijd moeilijk om zich te concentreren in een groep. Online is dat gemakkelijker. Er zijn minder prikkels van mensen om je heen en je zit in een omgeving die je kent.”

Rustmomenten inbouwen

Vorige week maandag gaf Douma een webinar om zijn cursusaanbod toe te lichten en om het te hebben over de noodzaak van spiritualiteit in ons leven. Want we leven eigenlijk in een tijd van spiritueel tekort, zo stelt hij. ,,Of zielsarmoede, zoals dominee Tim Vreugdenhil het noemt in zijn meest recente boek. De maatschappij vraagt ons permanent om in actie te komen, voor het klimaat bijvoorbeeld. Dat is natuurlijk hartstikke mooi, maar dat moet je wel vanuit bezieling kunnen doen. Daarvoor moet je voor je ziel zorgen. De ziel moet gevoed worden en daar is stilte en bezinning voor nodig. Tegenwoordig zijn veel mensen als een smartphone waar nog maar 1 procent batterij inzit. Ze laden niet op en gaan toch door. Uiteindelijk gaat dat mis.”

Om een burn-out te voorkomen zouden we met z’n allen moeten leren dat we rustmomenten moeten inbouwen. Wandelen, luieren, niksen, raamstaren. ,,Ja, noem het maar op. Daar hoef je niet eens christen voor te zijn. Als het even stil wordt, heb je de ruimte om je af te vragen: wil ik alles wel op dezelfde manier blijven doen? Voel ik me hier oké bij?”

Gods aanwezigheid

Contemplatie gaat alweer een stapje verder. Dan telt alleen nog maar het hier en nu. ,,En dat is eigenlijk best spannend, want dan kom je in aanraking met de onrust die onder de oppervlakte ligt. Dat hoort er allemaal bij.”

Het klinkt bijna hetzelfde als mindfulness of meditatie. ,,Daar kreeg ik tijdens de webinar ook een vraag over: komt meditatie wel van God? Ja, het komt denk ik van God. Net zoals sporten van God komt. Het is niet per se christelijk of onchristelijk. Bij elke religie wordt er op een of andere manier geoefend met stilte. Het overtuigingenstelsel daaromheen is bij elke religie weer anders. In het christendom zoeken we bij contemplatie naar Gods aanwezigheid in het hier en nu. Een boeddhist zoekt weer naar wat anders.”

De mensen die aan de cursussen meedoen zijn gemiddeld ouder dan vijftig jaar. ,,Zij hebben nou eenmaal meer tijd dan jongere mensen. Daarbij wordt er in de kerk vaak eindeloos gepraat en vergaderd. Deze doelgroep is daar inmiddels wel een beetje moe van. Zij willen oefenen met stil zijn.”

www.levenindekerk.nl

Reageren? nynke.bruinsma@lc.nl

Je kunt deze onderwerpen volgen
Extra
Bewustzijn
Religie & spiritualiteit