Voldoende mest voor groengas Wijnjewoude

Aan de boeren zal het niet liggen, de komst van een centrale mono-mestvergister in Wijnjewoude. De animo onder de lokale agrariërs om mest te leveren is groot.

Volgens Wijnjewoude Energie Neutraal kan het dorp met de mest van 2500 koeien aardgasvrij worden.

Volgens Wijnjewoude Energie Neutraal kan het dorp met de mest van 2500 koeien aardgasvrij worden.

Van de twintig benaderde boeren hebben achttien hun medewerking toegezegd. Zij zijn bereid om de drijfmest van hun bedrijven te laten vergisten tot biogas en groengas in een centrale grootschalige mono-mestvergister. Die staat vooralsnog gepland op het terrein van de voormalige rioolwaterzuiveringsinstallatie aan de westkant van het dorp.

Een euro per kuub geleverde mest

De boeren zullen overigens niet bedrijfsmatig betrokken worden bij de mono-mestvergister en de productie van groengas. Hun drijfmest wordt gratis opgehaald en na het vergisteren weer teruggebracht als digestaat. Daarnaast ontvangen ze circa 1 euro per geleverde kuub mest. Het digestaat wordt bovendien gepasteuriseerd om de verspreiding van dierziekten te voorkomen.

De initiatiefnemer van deze mono-mestvergister, en de mogelijk toekomstige exploitant, is WEN, Wijnjewoude Energie Neutraal. WEN heeft het terrein van de voormalige zuiveringsinstallatie gekocht om dit doel te realiseren. Hier zal onder meer een zonnepark verrijzen om stroomneutraal te worden. Om Wijnjewoude daadwerkelijk aardgasvrij te maken is een vergister nodig die via biogas groengas produceert dat ingebracht zal worden op het aardgasnet.

2500 koeien

Deze mono-mestvergister (alleen drijfmest wordt vergist, dus geen bijproducten zoals mais, granen of uien) zou dan de mest moeten verwerken van circa 2500 melkkoeien. ,,Dat betekent dat er leveringscontracten moeten komen met circa 25 omliggende melkveebedrijven”, legt Harm de Kroon, projectleider Groengas Wijnjewoude, uit. ,,Achttien boeren hebben hun medewerking toegezegd, we hebben dus nog zeven bedrijven nodig in de omgeving van Wijnjewoude om het dorp aardgasvrij te maken. Maar gezien de animo bij de eerste twintig is dat geen probleem.”

De Kroon is voormalig secretaris van de toenmalige boerenbonden Friese Mij, FLTO en NLTO. Vanwege zijn agrarische contacten is hij door WEN, waarvan zijn broer Pieter de Kroon voorzitter is, gevraagd om het contact met de boeren aan te gaan. Dat was nodig, onder meer omdat er in boerenkring vrees bestaat dat tijdens het vergisten organische stof wordt afgebroken. Dat de mest dus flink aan kwaliteit inboet met alle gevolgen van dien voor de bodemvruchtbaarheid. ,,Op basis van diverse onderzoeken van proefboerderij De Marke in Hengelo hebben we kunnen aantonen dat dit echt niet het geval is. Vandoor ook de grote animo om mee te willen doen”, stelt De Kroon.

SDE-subsidie is niet voldoende

Is de komst van de mono-mestvergister daarmee een zekerheid? Zeker niet. Wijnjewoude mag dan door het rijk aangemerkt zijn als proeftuin Aardgasvrije Wijken (met de daarbij behorende miljoenen euro’s aan steun) en ook een bijdrage uit het fonds Fûns Skjinne Fryske Enerzjy (FSFE) behoort tot de mogelijkheden, toch is nog niet sprake van rendabel bedrijfsmodel. ,,Omdat de SDE-subsidie voor duurzame energie te laag is”, legt De Kroon uit.

Te laag? De klacht is toch dat mono-mestvergisting alleen rendabel is op bedrijven met meer dan 300 koeien. Terwijl Wijnjewoude voor een mono-vergister met 2500 koeien gaat. ,,Klopt”, stelt De Kroon. ,,Maar met die 2500 koeien zijn we juist weer te groot. Dan geldt een veel lager SDE-tarief. Dat scheelt zo’n 20 cent per kuub gas. Dat tarief voor grootschalige mono-mestvergisting is meer van toepassing op regio’s met een groot mestoverschot, zoals Noord-Brabant. Daar krijg je geld voor de aangeleverde mest. In Wijnjewoude zal daar geen sprake van. Wij willen niet op Brabantse, maar op lokale mest draaien. Wij hebben daarom Economische Zaken verzocht om ons een passende SDE-subsidie te geven.”

Weerstand omwonenden

Daarnaast is er ook sprake van weerstand bij omwonenden, hoe kan het ook anders bij een mestvergisting. Voor WEN was dat aanleiding om met de inwoners van het nabijgelegen buurtschap Klein Groningen een werkgroep op te zetten met een onafhankelijk voorzitter om onderzoek te doen naar de vermeende klachten zoals ontploffingsgevaar, stank en verkeers- en lichtoverlast. De conclusie was dat van overlast geen sprake hoeft te zijn als de nieuwe technieken goed worden toegepast. De Kroon: ,,Mono-mestvergisting is een gesloten systeem. Er vindt niks in de open lucht plaats.”

Drijfmest kan grote bijdrage leveren aan duurzame warmtevraag

Toch houdt het verzet aan, onder meer via de actiegroep Westkant (Westkant is geen mestkant!). Om die reden is er op initiatief van de gemeente Opsterland een tweede werkgroep opgezet die het proces begeleidt. Harm de Kroon heeft vertrouwen in die aanpak.. Groengas biedt volgens hem grote mogelijkheden voor de energietransitie in Friesland. Hij verwijst onder meer naar de mening van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) die mogelijkheden ziet om het bedrijfsmodel Wijnjewoude uit te rollen over heel Nederland. En naar een rapport over de mogelijkheden van groengas in Friesland. De onderzoekers concluderen dat groengas uit Friese drijfmest kan zorgen voor bijna 60 procent van de warmtevraag in de bebouwde omgeving. Een voorwaarde is wel de inzet van hybride warmtepompen. Deze zorgen voor een halvering van de gasbehoefte.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Economie