Jaap Korteweg van de Vegetarische Slager weet het zeker: over 5,5 jaar eerste melk uit gras en zonder koe

Over circa 5,5 jaar wordt de eerste melk rechtstreeks uit gras geproduceerd zonder koe. Die graast op termijn alleen nog in natuurterreinen samen met stieren en soortgenoten van jong tot oud.

Jaap Korteweg is de oprichter van De Vegetarische Slager en richt zich nu op de productie van melk uit gras.

Jaap Korteweg is de oprichter van De Vegetarische Slager en richt zich nu op de productie van melk uit gras. Foto: WILLIAM RUTTEN

Jaap Korteweg is vooral bekend van de Vegetarische Slager. De West-Brabantse akkerbouwer was in 2010 medeoprichter van het bedrijf dat van plantaardige grondstoffen producten wist te maken met de bite, textuur en de smaak van vlees. Zijn belangrijkste drijfveer om dit bedrijf op te zetten was de varkenspest in 1997 en 1998. Net als veel collega-akkerbouwers in het Brabantse verhuurde ook Korteweg koelcellen voor de opslag van geruimde varkens en biggen, omdat de destructiesector het enorme aanbod niet aankon. ,,Dat kwam echt binnen, al die dode dieren.”

Gerst en bier, druiven en wijn, gras en melk

Korteweg vertelde dat maandagmiddag tijdens een groenlunch van de Friese Milieufederatie. Daar deed ook hij zijn nieuwste project uit de doeken: Those Vegan Cowboys . Met dit bedrijf hoopt hij melk te winnen uit gras. ,,Net zoals je van gerst bier maakt en van druiven wijn”, aldus Korteweg. Sinds de verkoop in 2019 van de Vegetarische Slager aan Unilever, heeft hij er alle tijd en ook het geld voor. Het bedrijf zetelt in een laboratorium in Gent waar circa twintig specialisten experimenteren met een roestvrijstalen koe die melk gaat produceren met gisten en schimmels en gras, kuil en hooi.

Het doel is in de eerste plaats om melkbestanddelen te produceren om er plantaardige kaas mee te maken. ,,Omdat er voor melk al de nodige plantaardige alternatieven zijn. Met kaas wil dat nog niet zo lukken”, verklaarde Korteweg die inmiddels samenwerkt met kaasproducent Westland, bekend van onder meer Old Amsterdam en Maaslander. ,,Heel verstandig van ze, want door mee te gaan in deze transitie kan de kaasmaker zijn job behouden.”

Koe uit voedselketen halen

Was dierenwelzijn de aanleiding voor de oprichting van de Vegetarische Slager, met Those Vegan Cowboys hoopt Korteweg de koe uit de voedselketen te halen. ,,Omdat het goed is voor het klimaat en de natuur. We kunnen op deze manier veel efficiënter produceren. In denk dat we op deze manier twee derde van de landbouwgrond kunnen teruggeven aan de natuur.”

Korteweg schat dat de roestvrijstalen koe over 5,5 jaar de eerste melk levert. Om de ontwikkelaars scherp te houden heeft zijn bedrijf 2,5 miljoen euro uitgeloofd om het proces te versnellen. De aanleiding om haast te maken is waarschijnlijk de toenemende concurrentie. ,,Ook in Sillicon Valley, Israël en Australië is men ermee bezig. Wereldwijd gaat het om zo’n tien bedrijven.”

Boer maait alleen gras

Volgens Korteweg hoeft de boer in de verre toekomst geen koeien meer te fokken, te verzorgen en te melken. Hij zal vooral gras, kuil en hooi gaan oosten. En wat mij betreft is dat kruidenrijk gras. Dat zorgt voor een betere voedingswaarde van de melk en voor de bodemvruchtbaarheid is het ook gunstiger.” En dat grasland niet meer bemest kan worden met koeienmest is geen probleem. ,,We lossen dat op door weer mensenmest te gebruiken. Onze poep en urine spoelen we nu weg via het riool. Doodzonde. Dat is nu een groot gat in onze kringloop.”

Weidende koe

Maar wat betekent dit voor ons landschap, zo vroeg discussieleider Froukje Hernamdt zich af. ,,We zijn in Friesland erg gehecht aan koppels grazende en weidende koeien. En is zo’n koe melk laten produceren niet veel natuurlijker? Bij die laatste vraag kaatste Korteweg de bal terug. ,,Is de huidige koe wel natuurlijk dan? Ik vind van niet. Met zijn huidige 10.000 kilo melk per jaar geeft hij veel meer melk dan de oorspronkelijke koe.”

Bij het landschappelijke aspect trok hij een vergelijking met het trekpaard van 100 jaar geleden. ,,Daar was men ook enorm aan gehecht, maar op een gegeven moment had het dier gewoon geen functie meer. Koeien zie ik op termijn, zo’n beetje in 2050, in natuurterreinen grazen. En dat zal een mooier beeld opleveren dan de huidige uniforme koppels met hoofdzakelijk koeien van dezelfde leeftijd. Dan krijgen we weer koppels met stieren en koeien van jong tot oud.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Economie
Natuur en milieu
Agrarisch / Landbouw