Oproep: maak weer boerenland (want er is al zo’n halve eeuw geen sprake meer van landaanwinning)

God schiep de aarde, maar de Nederlanders schiepen Nederland. Zo staat ons land te boek in het buitenland. Feit is dat al zo’n halve eeuw van landaanwinning geen sprake meer is. Daar moet verandering in komen, vindt boerenorganiatie LTO.

Landaanwinning in de omgeving vna Holwerd in het voorjaar van 1958.

Landaanwinning in de omgeving vna Holwerd in het voorjaar van 1958. FOTO ARCHIEF LC

Een miljoen extra woningen, nieuwe bossen, zonnepar-ken, een toekomstige Lelylijn. De grondhonger is en blijft enorm in Nederland. De praktijk wijst uit dat die behoefte vooral ten koste gaat van boerenland. Jaarlijks krijgt circa 8000 hectare landbouwgrond, oftewel 16.000 voetbalvelden, een nieuwe functie.

In het verleden wisten boeren en tuinders deze krimp op te vangen door de productiviteit te verhogen. Van grasland, van aardappelakkers en van vee. Produceerde de melkveehouderij ten tijde van de melkquotering jaarlijks zo’n 11 miljard kilo melk, tegenwoordig is dat 14 miljard kilo.

Zonder ingrijpen krimpt de landbouw

Die intensivering staat echter van alle kanten onder druk. De dringende wens om meer te doen aan biodiversiteit, kringlooplandbouw, extensivering en het verhogen van de waterpeilen in de veenweidegebieden, is groot. Zonder ingrijpen zal de Nederlandse landbouw krimpen, mogelijk fors.

Zo ver moet het niet komen, vindt LTO Nederland. Om die reden heeft de grootste boerenorganisatie van Nederland een grondvisie opgesteld. De belangrijkste boodschap volgens portefeuillehouder Trienke Elshof, boerin in Oldetrijne: de agrarische sector heeft juist meer ruimte nodig in plaats van minder.

'We willen ons duidelijker positioneren'

Om die reden is het allereerst nodig om beter gebruik te maken van de bestaande ruimte. Eerst woningen bouwen binnen de bebouwde kom van steden en dorpen en geen ‘grijze dozen’ (grootschalige distributiecentra) meer uitstrooien over het landschap. Daarnaast moet Den Haag werk maken van een verbod op zonneweides op landbouwgrond. Elshof: ,,En als landbouwgrond toch een andere bestemming krijgt, dan zou dat eigenlijk elders gecompenseerd moeten worden. Het automatisme dat de agrarische sector het antwoord is op al onze ruimtevragen, moet wat ons betreft afgelopen zijn. We willen ons duidelijker positioneren.”

Voor die compensatie haalt LTO een Nederlandse oplossing pur sang van stal: landaanwinning. Ons land heeft een naam hoog te houden als het gaat om het veroveren van boerengrond op water. Grote delen van Friesland, Noord- en Zuid-Holland zijn ontstaan dankzij droogmakerijen. En de provincie Flevoland is zelfs volledig een product van drooglegging, uitgezonderd Urk en Schokland. ,,Maar feit is dat de laatste halve eeuw van landwinning geen sprake meer is geweest”, zegt Elshof. De laatste creatie van boerenland vond plaats in het Lauwersmeergebied, na de indijking van de Lauwerzee in 1969.

'Land is en blijft in Nederland een schaars goed'

Maar is landwinning wel nodig als zoveel agrariërs geen opvolger hebben? Toch wel, stelt Elshof. ,,De praktijk laat zien dat land van de wijkers snel is opgekocht door de blijvers. Land is en blijft in Nederland een schaars goed.”

LTO denkt bij landaanwinning vooral aan de Noordzee en het Waddengebied. Nieuw land in de Noordzee is vooral bedoeld voor woningbouw, om zodoende het oude land te ontlasten, aldus de LTO-bestuurder. Terwijl landaanwinning in het Waddengebied de landbouw ten goede kan komen. Nieuwe polders creëren in het IJsselmeer is lastiger, stelt ze. ,,Het IJsselmeer vormt een enorme zoetwaterbuffer. Daar hebben we als landbouw veel baat bij.”

Noordzee en Waddenzee

Floris van Hest van de de stichting Noordzee wordt een beetje moe van alle claims op de Noordzee. ,,Als iedere partij zijn zin krijgt, hebben we wel twee Noordzeeën nodig. Laat de Noordzee alsjeblieft de Noordzee. Niet doen dus, die landaanwinning.”

Directeur Lutz Jacobi van de Waddenvereniging zegt graag mee te willen denken over een extensievere landbouw, maar landaanwinning in de Waddenzee lijkt haar niet logisch vanwege de verzilting en de zeespiegelstijging. ,,En it waad is fansels wrâlderfgoed. Lit ús dêr foarsichtich mei wêze.”

Landbouwminister Carola Schouten van Landbouw vindt het ,,heel positief” dat de landbouwsector meedenkt over oplossingen. Maar ze zegt er ook bij dat ze niet weet of landaanwinning wel de oplossing is.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Economie
boeren
Agrarisch / Landbouw