Zelfde werk, maar minder loon: hoe Philips uitzendkrachten soms jaren aan het lijntje houdt

Een vijfde van alle medewerkers van Philips in Drachten heeft geen vast contract. Ze verdienen minder dan de vaste krachten, maar doen vaak hetzelfde werk. En dat soms twintig jaar achtereen. Dat wringt, vindt vakbond FNV.

De ochtendploeg van Philips Drachten mag naar huis. De personen op de foto komen niet in het verhaal voor.

De ochtendploeg van Philips Drachten mag naar huis. De personen op de foto komen niet in het verhaal voor. FOTO JILMER POSTMA

Donderdagmiddag twee uur. De ochtendploeg, vanochtend om zes uur begonnen, komt de fabriekspoort uit. Sommigen zijn gehaast, anderen blijven nog gezellig staan napraten. ,,Dit wurk befalt my bêst’’, zegt uitzendkracht Simon (niet zijn echte naam). De jongensachtige vijftiger is nog maar net bij Philips begonnen. Jarenlang werkte hij voor een van de grote verzekeringsconcerns, totdat ook zijn kantoorbaan werd opgeslokt door de robotisering.

Nu bedient hij zelf zo’n machine. ,,It liket wol wat op autoriden’’, vindt Simon. Samen met collega Rick (ook al een pseudoniem) moet hij in de gaten houden of de productielijn voor scheerapparaten de gewenste kwaliteit blijft leveren. Beide procesoperators doen hetzelfde, maar er zijn wel verschillen. Rick kreeg ruim veertig jaar geleden een vast contract aangeboden. ,,Al nei trije moannen’’, vertelt hij trots.

‘In stik nofliker’

Zijn loonstrookje oogt bovendien veel aantrekkelijker dan dat van Simon. Die haalt zijn schouders op. ,,It is in moai skjin fabryk’’, zegt hij. ,,Der stean gjin ovens, sa as by it koekjesfabryk. Dit is in stik nofliker.’’ Niet iedere uitzendkracht reageert tevreden, zo blijkt uit het rapport ‘Vast in de draaideur’, dat Vakbond FNV maandag op de deurmat van de Tweede Kamer deponeerde.

FNV ondervroeg 1100 uitzendkrachten bij grote werkgevers als de Rijksoverheid, Albert Heijn, Schiphol en PostNL. Ook Philips kwam aan de beurt. In Drachten werken ongeveer 400 flexwerkers, op een totaal van 2000 werknemers. Ze moeten de fabriek voor scheerapparaten en babyvoedingproducten volcontinu draaiende houden.

Uitzendbureau Randstad heeft een eigen kantoor tussen de zeven productiehallen op het immense fabriekscomplex. De intercedenten hebben een dagtaak aan het werven van productiemedewerkers, heftruckchauffeurs, procesoperators en onderhoudsmonteurs voor Philips.

Het vakbondsonderzoek leverde 230 reacties van uitzendkrachten op. 70 procent van de ondervraagden liet weten dat ze langer dan negen maanden door Philips zijn ingehuurd. ,,Dan heb je eigenlijk een structurele werkplek’’, legt FNV-bestuurder Masja Zwart uit. ,,Uitzendwerk is immers alleen voor de ziek en de piek.’’

Volgens de bond zitten de inhuurkrachten veel te lang in de meest onzekere uitzendfase A. In die periode, die maximaal anderhalf jaar mag duren, kun je er bij ziekte zomaar uitvliegen. Om te voorkomen dat Philips of Randstad ze een vast contract moest aanbieden, werd 30 procent van de flexwerkers al eens voor een half jaar de laan uitgestuurd. Daarna mochten ze gewoon weer aan de slag. Rondpompen, noemt FNV dat.

Hele familie werkt bij Philips

In zijn rapport voert de vakbond de 41-jarige Ellen Sikkema op, die zo maar liefst negentien jaar lang in Drachten werkte. ,,Bijna mijn hele familie werkt bij Philips’’, vertelt ze. ,,Alleen mijn broer heeft een vast contract. Per ongeluk, omdat ze hem te laat aanzegden. Daarna is alles dichtgespijkerd, zodat dit soort geintjes niet meer gebeuren.’’ Sikkema heeft het fabriekswerk vaarwel gezegd. ,,Ik ben boos en verdrietig. Bij Philips voel ik me een nummertje. Als je echt nodig bent, weten ze je te vinden. En anders zoek je het lekker zelf uit.’’

Wie vast bij Philips in de productie werkt, heeft het riant. Je pensioeninleg groeit in vijf jaar aan tot zo’n 26.000 euro. In dezelfde tijd bouwt een inhuurkracht nog geen 4800 euro op. Ook bij de extra beloningen schiet het flexleger er flink bij in. Daarmee bespaart Philips een kleine 3 miljoen euro per jaar op 700 uitzendkrachten in Drachten en Best, zo berekende FNV. ,,Dat is allemaal winst voor de aandeelhouders’’, stelt Zwart sarcastisch vast.

Woordvoerder Tommie Dijstelbloem benadrukt dat Philips zich strikt aan de wet houdt. Tegelijk meldt hij dat het concern met werkgeversorganisatie VNO-NCW praat over verbeteringen. ,,Drachten is en blijft voor ons een hele belangrijke locatie’’, zegt Dijstelbloem. Een laatste ochtendwerker verlaat die donderdag de fabriek. ,,It wie in prachtige dei’’, roept hij grijnzend. ,,En it wurdt no noch better. Foar my is it no al wykein!’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Economie
Bedrijven