Gokken in het crypto-casino. Jongeren willen snel instappen, desnoods met geleend geld

Wie vijf jaar geleden 1000 euro in bitcoins stopte, had ze een paar maanden geleden weer kunnen omruilen voor een ton. Sommige vroege cryptofans zijn nu miljonair. Hun succes zorgt ervoor dat jongeren nu ook zo snel mogelijk willen instappen. Zij doen dit soms met geleend geld en nemen gigantische risico’s. „Je kunt grote klappers maken, maar ook heel veel verliezen.”

Bitcoin.

Bitcoin. FOTO SHUTTERSTOCK

Waar bitcoin de bekendste en grootste cryptomunt is, is het allang niet meer de enige. Er zijn inmiddels zo’n negenduizend verschillende cryptomunten. De eigenaren van bijna al die munten hopen op net zo’n astronomische waardestijging als bitcoin doormaakte, en nemen daar flinke risico’s voor.

De 19-jarige Youssef bijvoorbeeld. Hij besloot in februari van dit jaar niet alleen de duizend euro die hij op zijn eigen spaarrekening had staan om te zetten in crypto, maar hij leende nog eens 2000 bij zijn zus en 2000 bij zijn moeder. Aanvankelijk ging het heel goed. 5000 euro in februari werd 27.000 in mei. Ook kocht hij hefbomen: dubbele winst, dubbel verlies.

Hefboom

De koers van de bitcoin ging in mei echter een stuk omlaag, andere cryptomunten daalden hard mee. Nu is zijn portefeuille nog 3000 euro waard. Van stoppen wil hij desalniettemin niet weten. „Natuurlijk ga ik niet uit crypto, als ik nooit in leverage (hefboom, red.) ging had ik nu nog 12.000 euro omdat ik nooit geliquideerd zou zijn. Als je geen crypto hebt dan maak je dezelfde fout als de mensen die de .com-boom hebben gemist, maar er wel van af wisten.”

Er zijn inmiddels genoeg mensen die deze boot niet willen missen. Ongeveer 700.000 Nederlanders hebben al cryptomunten, 62 procent van hen is het afgelopen jaar ingestapt. De helft heeft er minimaal 1000 euro in gestoken. Maar liefst een op de vier Nederlanders overweegt cryptomunten te kopen. Dat blijkt uit een steekproef door onderzoeksbureau Markteffect onder ruim duizend Nederlanders, uitgevoerd in maart 2021.

Niet iedereen heeft geld om te investeren in bitcoin. Maar bang als zij zijn om de boot te missen, stoppen jongeren er dus soms ook geleend geld in. 7 procent van de studenten leent bij studiefinancieringsorganisatie Duo om te beleggen, in aandelen of in crypto, blijkt uit onderzoek van budgetinstituut Nibud.

De SNS Bank ontdekte dat een op de vijf jongeren tussen 18 en 35 belegt. Dat is niet erg, maar ook van de jongeren die geen spaarbuffer hebben om tegenvallers op te vangen, belegt 12 procent. Nog eens 20 procent van hen zou dat willen doen. Opvallend en zorgelijk, vindt de bank. „Ons advies is echt: bouw eerst die buffer en ga dan beleggen”, zegt Marieke Tiesinga van de bank.

Ongeduld

Youssef is een schoolvoorbeeld van het ongeduld wat financieel geograaf Ewald Engelen bij veel meer mensen ziet. Er is een sterke fear of missing out . „We zijn steeds minder bereid moeite te doen om iets moois te ontwikkelen en daar de tijd voor te nemen. Dat zie je ook in de cryptocurrency-rage. Je bent alleen maar bezig om goedkoop in te stappen en weer uit te stappen op het moment dat je waardestijging hebt meegemaakt, die je in je zak kunt steken.”

Tel daarbij op dat ondernemerschap steeds populairder wordt en financieel succes als een verdienste wordt gezien, in plaats van ook als mazzel. Engelen snapt dus wel waar de populariteit van beleggen in crypto vandaan komt. „Speculeren zie je bijvoorbeeld ook op de huizenmarkt. En die verhalen zingen rond. Jonge mensen denken dan ook: ik ga niet voor een baas werken, ik ga mij niet scholen om geld te verdienen, ik ga proberen of ik op een of andere omhooggaande trein kan springen.”

Wie eerder in zo’n toevallig omhooggaande trein is gesprongen, kan dat succes ook omzetten in een duurzamer verdienmodel: anderen adviseren over hoe zij óók zo ’makkelijk’ rijk kunnen worden. Zoals Corné Marchand, die zelf in 2017 per toeval crypto in rolde, en daar nu naar eigen zeggen meer dan 10.000 euro per maand mee verdient. „Ik begon met de Dollar Cost Averaging-strategie (een strategie waar je steeds een beetje inlegt en risico spreidt, red.). Later ben ik ook begonnen met actief swingtraden en af en toe ook daytraden .”

Toen hij daar YouTube-filmpjes over ging maken, werd hij door zoveel anderen benaderd voor advies dat hij een online cursus heeft ontwikkeld.

„Mijn Instagram-inbox ontploft ook met veel jongeren die geen idee hebben wat ze willen doen qua carrière en aan mij gaan vragen waar ze in moeten investeren. Dat is inderdaad puur met het idee ’ik ga een klapper maken’. Dat kan ook met cryptocurrency, alleen ben ik er ook van overtuigd dat 90 procent van de cryptomunten uiteindelijk op nul gaat eindigen. Er zit een enorm risico aan als je niet weet wat je doet.”

Marchand krijgt ook berichten van jongeren – 90 procent van de mensen die bij hem een cursus volgen zijn jongens – die leningen willen afsluiten om crypto te kopen, of geld dat ze een paar dagen later weer nodig hebben, snel willen investeren om winst te maken.

Aandelenmarkt

„Dat raad ik altijd af”, zegt de ’crypto-goeroe’. „Er zitten ook grote risico’s aan investeren in het algemeen, en ook zeker aan crypto. De aandelenmarkt is volwassener en stabieler, bij crypto zie je enorme prijsschommelingen. Daar kun je dus grote klappers maken, maar ook heel veel verliezen.”

Zoals de 37-jarige Dustin. Hij werkt als personal trainer, maar is ook volop aan het beleggen. „Een paar maanden geleden besloot ik ongeveer een ton in crypto te stoppen, ongeveer twee derde daarvan ben ik nu kwijt. Ik had het geld in ongeveer vijftien munten gestopt. Daarbij stablecoins , die als stabieler worden gezien, en hypecoins , zoals de dogecoin. Die zijn eigenlijk gewoon een grapje. Iedereen doet wel alsof hij er verstand van heeft, maar crypto kopen is gewoon gokken.”

Dustin kon het geld gelukkig missen. „Als je gokt, kun je ook verliezen. Dan ga ik niet huilen.” Vlak nadat hij zijn geld had geïnvesteerd, kelderde de koers van bitcoin en gingen andere cryptomunten in het kielzog mee. „Ik had 10.000 euro gestopt in xpose, een cryptomunt die onder andere werd aangeraden door Marc Overmars. Daar heb ik het meest mee verloren. Sommige munten lijken op een piramidespel, ook ’pump en dump’ (dat influencers reclame maken voor een munt, waardoor die in waarde stijgt en zij uitstappen, red.) komt veel voor. Ik heb er wel van geleerd. Ik had mijn geld eruit gehaald, maar toch weer wat crypto gekocht. Wel wat stabielere munten deze keer.”

Engelen ziet in de hele cryptomarkt een zeepbel. „Het is geen reëel geld, er ligt geen onderliggende waarde aan ten grondslag. Op het moment dat iedereen schrikt en verkoopt, keldert de waarde heel snel, net als dat vroeger met tulpenbollen gebeurde.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Economie