Kalveren niet meer onthoornd? Landbouworganisaties zien meer in het fokken van hoornloze koeien (maar hebben wel tijd nodig)

Na de Tweede heeft nu ook de Eerste Kamer ingestemd met aanpassingen van de Wet Dieren. Die houdt onder meer in dat kalveren niet meer onthoornd mogen worden. Landbouworganisaties vinden dat onwerkbaar. Ze zien meer heil in het fokken van hoornloze koeien. ,,Maar geef ons wel de tijd.”

Delta Jacuzzi-Red. Haar nakomelingen kennen een hoge voerefficiency: met minder voer dezelfde hoeveelheid melk.

Delta Jacuzzi-Red. Haar nakomelingen kennen een hoge voerefficiency: met minder voer dezelfde hoeveelheid melk.

De Eerste Kamer maakte er weinig woorden aan vuil, aan de door de Partij voor de Dieren bepleite vergaande aanpassingen van de Wet Dieren. Beter gezegd: helemaal geen woorden. Deze werden met een hamerstuk afgedaan. Een inhoudelijke behandeling achtten de senatoren niet nodig. Opmerkelijk, omdat er veel vragen leven over de uitvoerbaarheid. Toch een aspect waar juist de Eerste Kamer oog voor moet hebben.

Die aanpassingen houden voor landbouwhuisdieren in dat een stal aangepast moet worden aan het dier en niet andersom. Als de nieuwe wet daadwerkelijk de eindstreep haalt - zoals bekend vindt landbouwminister Carola Schouten de aanpassingen onuitvoerbaar en onderzoekt ze de juridische haalbaarheid - wordt het onthoornen van kalveren na 1 januari 2023 niet meer mogelijk.

Onoplosbare problemen

,,Vooral in de gangbare melkveehouderij, en dat is 95 procent van de sector, gaat dat tot onoplosbare problemen leiden”, verklaart Wietse Duursma die in Bellingwolde een bedrijf heeft met 300 melkkoeien. ,,Bij veel gangbare melkveebedrijven kalven de koeien het hele jaar door. Na de periode van droogstand en afkalven komt zo’n koe weer in de groep melkkoeien en moest eerst altijd weer de rangorde bepaald worden. Als een koe hoorns heeft kan dat in een ligboxstal leiden tot pijnlijke verwondingen. Ook voor de boer, meewerkende gezinsleden en medewerkers is het veiliger als het dier geen horens heeft. De Partij voor de Dieren zegt dan: dan moet je maar minder koeien in je stal houden zodat er voldoende uitwijkmogelijkheden zijn. Ook dat is gans onmogelijk. De meeste boeren hebben voor 6000 euro tot 10.000 euro per koe geïnvesteerd in nieuwe stallen. Dat verdien je niet terug met minder koeien. Bovendien moet ik een nieuw voerhek aanschaffen want die houdt geen rekening met gehoornde koeien. Als het zo moet, bel ik de bank. Dan moet ik er mee kappen.”

 

Fokkerijprogramma

Wietse Duursma is naast boer ook de kersverse voorzitter van CRV, de coöperatieve ki- en fokkerij-organisatie met circa 20.000 boerenleden in Nederland en Vlaanderen. In plaats van een verbod op onthoornen ziet CRV veel meer heil in het fokken van hoornloze koeien. Al vanaf 2009 is de veeverbeteringsorganisatie daar mee doende. In 2015 is het fokkerijprogramma hoornloosheid verder aangescherpt. ,,Toen al vonden we dat we rekening moesten houden met een mogelijk toekomstig verbod op onthoornen”, verklaart CRV-woordvoerder Elise van der Wulp.

Voorspoedige introductie hoornloos gen

De introductie van het hoornloze gen is voorspoedig verlopen, vindt CRV. Anno 2021 beschikt de coöperatief over dertien stieren die gegarandeerd kalveren zonder hoorns vererven, de zogenaamde homozygote stieren. Bij roodbont is de homozygoot hoornloze stier Launch PP zelfs de populairste stier van CRV in Nederland en Vlaanderen. CRV kent daarnaast nog zogenaamde heterozygote stieren. Dat zijn stieren waarvan de helft van de nakomelingen hoornloos is. Voorbeelden hiervan zijn populaire Nippon P en Abundant P. Ook het inzetten van die heterozygote stieren is belangrijk, benadrukt Van der Wulp. Het is gunstig als het gen voor hoornloosheid steeds meer voorkomt in de veestapel. Je kunt als veehouder dan eerder weer een gehoornde stier inzetten zonder dat dit leidt tot kalveren met horens.”

Duitsland

Dit alles heeft erin geresulteerd dat vorig jaar circa 12 procent van de geboren kalveren geen hoorns zal ontwikkelen. In Duitsland zit dat al boven de 20 procent. Volgens Van der Wulp ligt het percentage bij de oosterburen hoger doordat in enkele deelstaten de gestelde eisen aan het onthoornen uiterst complex zijn. Om die te omzeilen kiezen veehouders voor hoornloze stieren.

De drijfveer van veehouders in Nederland om deze stieren in te zetten is echter niet de hoornloosheid. Van der Wulp: ,,Zijn fokdoelen zijn vooral melkproductie, gezondheid (uier, klauwen) en levensduur. Dat de nakomelingen geen horens ontwikkelen is nu vooral een prettige bijkomstigheid. Als het in 2023 daadwerkelijk over en uit is met het onthoornen zal het percentage hoornloze kalfjes uiteraard rap stijgen.’’

 

Den Haag: meer tijd

CRV hoopt echter dat de sector meer tijd krijgt, mocht politiek Den Haag blijven vasthouden aan een verbod op onthoornen. De groep stieren is nu te beperkt om massaal in te zetten in de melkveestapel. ,,Wat je dan krijgt is dat de meeste veehouders een paar hoornloze topstieren gebruiken. Dat vergroot de kans op inteelt en dat brengt weer allerhande gezondheidsproblemen met zich mee.”

Methaan en stikstof

Een te snelle focus op hoornloosheid heeft nog een ander nadeel. Het zorgt er voor dat de fokkerij minder aandacht kan voor duurzaamheid. ,,Zo willen we ook toe naar een koe die minder methaan (broeikasgas) en ammoniak (stikfstof) uitstoot. Dat bereik je bij koeien met een hoge voerefficiency. Oftewel koeien die met minder voer dezelfde hoeveelheid melk produceren. Die ontwikkeling staat echter stil als melkveehouders versneld moeten kiezen voor hoornloosheid.”

Touw om de horens

Duursma merkt nog op dat het fokken op hoornloosheid niet onnatuurlijk is. ,,Van oudere boeren hoor ik vaak dat koeien vroeger geen horens hadden en dat er juist gefokt werd op horens Dat was handig om er een touw aan te binden. Die konden dan zo worden vastgebonden. Vandaag lopen ze vrij rond in stal en weide, zeker in Nederland. Dat is juist gunstig voor het welzijn en natuurlijk gedrag van de dieren. Nu is weer sprake van een ander fokdoel, maar dat bereik je nooit in zo’n korte tijd.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Economie
Dieren
Agrarisch / Landbouw