Polyritmische beats en zamrock, Björk op de gabbertoer en Miles Davis die jaren tachtig hits speelt. Dit viel muziekexpert Jacob Haagsma deze week op in de pop

Björk tijdens een concert in Nyon, Zwitserland, 2007. Foto: EPA

Muziekredacteur Jacob Haagsma heeft het maar druk met popmuziek en wijde omstreken. Wat viel hem deze week allemaal op?
Lees meer over
Muziek

Zo, Jacob, nog wat leuks opgesnord voor de albumrecensierubriek?

Ik had eigenlijk Gold in gedachten, van de Britse dichter-annex-saxofonist Alabaster DePlume. Die plaat is al een paar maanden oud, maar meneer komt optreden op festival Explore The North , half oktober in Leeuwarden, dus ja. Ik heb hem een keer gezien op prachtfestival Le Guess Who? in Utrecht, en toen kreeg ik de vinger er niet helemaal tussen. Maar bij deze plaat wel, ook vanwege de inbreng van allemaal flitsend talent uit de bruisende Londense jazzscene. Shabaka Hutchings, Theon Cross, dat volk.

Maar?

Na ja, er komt wel eens wat tussen. De bijlagecoördinator meldde dat in de albumrecensierubriek verder Robbie Williams en Julian Lennon aan de beurt waren, en suggereerde zelf ook dat een vrouw dan wel welkom zou zijn. Zie je, ik ben niet de enige die zulk soort dingen belangrijk vind, maar zoiets hoef je ook weer geen twee keer tegen mij te zeggen.

Dus?

Dus werd het de nieuwe van Sampa The Great , rapster en zangeres uit Zambia. Haar naam viel me al op bij recente platen van Angelique Kidjo en Tony Allen – een postume release, die laatste, want deze architect van de afrobeat is al even dood. Sampa Tembo, zo heet ze eigenlijk, groeide deels op in Botswana en daarna in Australië, waar haar muzikale carrière van start ging. Maar voor As Above, So Below trok ze terug naar Zambia, werkte met allerlei talent van daar (het land is me achteraf iets te groot om er het woord ‘lokaal’ voor te gebruiken, en ‘inheems’ is ook weer wat stigmatiserend) en allerlei tradities ook. Polyritmische beats, van die typische koorzang uit zuidelijk Afrika, zamrock .

Zamrock?

Ja, de vermenging van stijlen en genres aldaar is ook niet van vandaag of gisteren, ze doen er heus wel wat anders dan op trommeltjes rond de kookpot dansen. Zamrock is de mix van psychedelische rock, die ook al eind jaren zestig in Zambia arriveerde, met inh..., eh loka...., eh, muzikale tradities uit eigen land en streek. Hoe dan ook: die hele plaat, ik vind het wel een intrigerende, dynamische uitwisseling van invloeden. Begrip van je eigen cultuur en tradities gekoppeld aan een brede blik op de wereld, ik geloof dat daar een wijze les in schuilt waar wij hier in het noorden van het land ook wat aan kunnen hebben.

Daar zeg je wat. Heb je daar nog meer voorbeelden van in petto?

Het nieuwe album van Björk, uit op 30 september, dreigt ook al zo’n bijzondere mix, of moet ik zeggen botsing, van invloeden te worden. Björk, jeweetwel, die sprookjesfee en muziekvernieuwer uit IJsland, rukt hier een blik koorzangers, nog een met strijkers en een derde met klarinettisten open in een reeks uiterst intrigerende composities, met die welsprekende stembuigingen van haar en melodieën en teksten die van onder uit dat rijke vulkaanlandschap lijken te komen. Maar je hoort ook, en nu komt het: gabber.

GABBER?

Ja, gabber, die keihard beukende technovariant van, en daar kunnen we trots op zijn, Nederlandse komaf. Zo ongeveer in de tijd dat ik Björk voor het eerst sprak, ze had toen in 1993 net haar album Debut uit, dreunden sporthallen en ijsbanen uit elkaar van die loeihard heiende beats, waar kaalgeschoren jongeren in trainingspakken compleet van uit hun dak gingen (en soms zelfs op het dak gingen zitten, zoals bij een berucht feest in Thialf te Heerenveen – er zat iets raars in de pilletjes ). Björk mag graag dj’en en dan komt er altijd wel een potje gabber uit de speakers rollen, naar het schijnt. Voetnoot: 1993 is ook het geboortejaar van Sampa The Great.

Wie levert die gabberbeats op die plaat dan? DJ Dano of een andere vaderlandse gabberveteraan?

Nou nee. Want nu komt het: heipaalmachinisten van dienst zijn de mannen van Gabber Modus Operandi, en dat is een duo uit Bali, Indonesië – ik leerde ze kennen toen ik schreef over Nyege Nyege , een label annex festival in Oeganda. Die Balinezen harken dus ook prompt gamelan-klanken uit hun eigen cultuur, zo’n metalige notensliert, door de beats. En Indonesië, hoe konden we het ooit vergeten, was ooit een kolonie van ons, van gabbernatie Nederland. Dus dat vind ik dan weer een heel inspirerend staaltje postkoloniale dynamiek, of hoe zal ik het noemen. Een van hun nummers heet Padang Galaxxx. Nou, dat raakt beslist een snaar als je, zoals ik, je latere ex hebt ontmoet in de Padangbar, in Groningen. Bestaat die nog? Je kon er goed Marokkaans eten, ook nog.

We zullen es voor je kijken. Hoe heet die plaat van Björk?

Fossora . Maar we komen er wel op terug als-ie eenmaal uit is, goed?

We kijken er naar uit. Verder nog tips voor het weekend?

De wereld zou beslist een saaiere, slechtere plek zijn zonder de muziek van Miles Davis. Trompettist en hogepriester van de jazz, tot die muziek hem te beperkt werd. Hij overleed al in 1991, anders was hij misschien ook wel met gabberbeats in de weer geweest. Maar er is nu wel een mooie driedubbelaar uit in een reeks met nagelaten werk, nu uit begin jaren tachtig, toen hij zijn oren gretig liet hangen naar de pop van die dagen. Normaal schrijf ik zelf graag over Miles, men moet zijn obsessies koesteren, maar collega Wouter Bessels weet van die periode weer meer dan ik, dus lees zijn analyse van That’s What Happened 1982-1985: The Bootleg Series, Vol. 7 . Toch ook een dynamisch samenspel van invloeden en invalshoeken, om even een cirkeltje rond te maken.

Nieuws

menu