Claudia de Breij maakte een coronavoorstelling over Heintje Davids, en daar is een docu over

Heintje Davids, de artieste die geen afscheid kon nemen, is onderwerp van de nieuwe voorstelling van Claudia de Breij - afgebroken wegens corona. Daar gaat de documentaire Hier zijn wij over.

Beeld uit 'Hier zijn wij': Abdelhadi Baaddi, Claudia de Breij, Michelle Samba.

Beeld uit 'Hier zijn wij': Abdelhadi Baaddi, Claudia de Breij, Michelle Samba.

Hier ben ik heet de voorstelling die Claudia de Breij in hoog tempo schreef en voorbereidde. Het was vorig jaar, corona had alles stilgelegd en ze werd er gek van, niet kunnen optreden. Dus ging ze freewheelen in haar safe cave , het keldertje van haar werkruimte, bekend van haar gelijknamige televisieprogramma.

Beatboxer

Al snel haalde ze beatboxer Abelhadi Baaddi en multi-instrumentaliste annex Friezin-om-utens met Congolese wortels Michelle Samba erbij, uit haar band. Met het uitzicht op een reeks voorstellingen afgelopen zomer en najaar, toen er weer even wat kon in de theaters.

Suzanne Raes, filmmaakster die wachtte op een gelegenheid om De Breij te volgen, stond erbij en zag hoe Hier ben ik vorm kreeg en bruut werd gestopt.

,,Ik wilde eigenlijk een grote show”, zegt Claudia de Breij in het begin van de film. ,,De hele orkestbak vol, en dans. Veel dansers. Een grote Broadway-show, met Heintje Davids als middelpunt.”

Het werd een heel kleinschalige show, maar nog steeds rond Heintje Davids (1888-1975). Zus van de beroemde kleinkunstenaar Louis Davids. Mocht van haar vader eigenlijk niet het toneel op wegens te dik en te lelijk, mocht van de Duitsers eigenlijk niet leven wegens Joods. Broer Hakkie en zus Rika werden vermoord in Sobibor (Louis overleed in 1939). Dan zijn de regels ‘Hier ben ik / Ik mag er zijn’, uit het titellied, geen lege regels.

Superoubollig

Maar je moet jonge artiesten als Baaddi en Samba, en hun generatiegenoten, wel uitleggen wie Heintje Davids was. ,,Het ziet er superoubollig uit”, zegt Michelle Samba in de fllm na een fragment van Davids.

Tegen de krant: ,,Ja, earst wie it gewoan in opdracht. Mar troch de lockdown hie ik de tiid om my deryn te ferdjipjen. Fia Google Afbeeldingen kaam ik op Sobibor út, en ast dan dy foto’s sjochst en en dy nammen lêst en dy ferhalen... Hertferskuorjend, ja, ferskriklik.”

Ze had het op school wel gehad, die verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog. ,,Mar ik wist der net in soad fan, ik koe my net echt ynlibje. Hearst wol: ‘dit moatte wy net dwaan’, mar wat dan krekt net? Ast yn sa’n persoan dûkst, en dat ferhaal aktearrest en dêr muzyk oer makkest, dan begrypst it better.”

Net de meast gongbere Nederlanners

De Breij, Baaddi, Michelle met haar Congolese achtergrond: ,,Wy binne net de meast gongbere Nederlanners. Ik tink dat dat ús ek tichter by it ferhaal bringt.”

,,Dat zijn geen drie witte mannen. Het was ook de zomer van Black Lives Matter”, zegt filmmaakster Raes, die in diezelfde periode zo dicht op het wordingsproces stond. En dat resoneert mee in de voorstelling, zag ze. ,,Iedereen mag er zijn, iedereen heeft recht op die plek. Het is goed dat ook andere perspectieven een plek krijgen.”

Heintje Davids is een van de weinige mensen met een naar haar vernoemd effect: steeds weer terugkomen na een aangekondigd afscheid. De oorlog, de verschrikkingen van twee jaar onderduiken en de brute moord op haar naasten: het is wel duidelijk waarom ze zo slecht was in afscheid nemen.

Veerkracht zal ons redden

Raes: ,,Ze mocht er niet zijn, ze verloor broer en zus, ze zat twee jaar ondergedoken in de meest afschuwelijke omstandigheden, erger kan haast niet. En ineens mocht ze weer het podium op. Die beelden heb ik wel honderd keer teruggezien, altijd kippenvel. Dan snap ik wel dat je geen afscheid kunt nemen, en door wilt gaan tot je erbij neervalt. Dat is tragisch, maar ook heel mooi. Veerkracht, dat is het woord.”

Veerkracht, dat zal ons ook door de coronatijd helpen. ,,Corona is heel erg een factor in dit verhaal”, zegt Raes, ,,deze film moet je niet nog een jaar op de planken laten liggen.”

Michelle Samba heeft de stilte van de lockdown goed benut. ,,Alles wat yn myn holle siet moast derút. Op papier. Dat ha ik op wol tûzen post-its skreaun, myn hiele hûs wie ien grutte post-it. Echt hiel fijn, doe koe ik wer fierder.” En verhuizen, van Groningen naar Amsterdam.

Van huis uit is ze slagwerkster. Voor de oudejaarsconference van De Breij in 2019 leerde ze basgitaar spelen en daar zijn intussen cello en piano bij gekomen èn ze maakte de orkestrale stukken voor deze voorstelling, ,,It wurdt hieltyd mear”, zegt ze, ,,dat hat altyd al sa west.”

En niet alleen qua instrumentarium. Michelle maakte de visuals voor De Breijs televisieprogramma Safe Cave , schildert, schrijft poëzie en verhalen, heeft nog het r&b-project F.U.N.C., is bezig met een project voor Zuidelijk Toneel en een voor Dox, werkt met een dichter, geeft les in Brussel, wil gaan filmen en documentaires maken. Dat mag er zijn.

,,Alles wat ik oant no ta dien ha sjoch ik as ien grutte staazje. Wat ik op skoalle (ze is afgestudeerd aan de Academie voor Popcultuur in Leeuwarden, red.) net leard ha, lear ik no. As ik in fout meitsje, sjoch ik dat as kolleezjejild.”

Hier zijn wij: maandag, NPO2, 20.30 uur

Je kunt deze onderwerpen volgen
Theater en musical