De Rijk Fine Art 'terug' in Leeuwarden

Na 25 jaar Friesland verhuisden Heleen en Eugène de Rijk naar Den Haag, waar ze in 1998 een galerie begonnen. Na nog eens bijna 25 jaar keerden ze terug in Leeuwarden en openden een galerie.

Nieuwe Galerie in Leeuwarden met Heleen en Eugène de Rijk

Nieuwe Galerie in Leeuwarden met Heleen en Eugène de Rijk FOTO JACOB VAN ESSEN

Op de begane grond van Pier Pander State in de Leeuwarder Vosseparkwijk is Galerie De Rijk ingericht. Gespecialiseerd in werk van de Zero/Nul-beweging en Gruppe N, van binnen- en buitenlandse kunstenaars als Jan Schoonhoven, Walter Leblanc, Klaus Staudt, Dadamaino, Toni Costa, Armando en Edoardo Landi. Maar ook van (jongere) verwanten als de Japanse Keisuke Matsuura. ,,Alles wat hier te koop is, is onze eigen collectie’’, vertelt Heleen de Rijk. Zij en haar man Eugène schetsen hoe ze hier zijn beland.

Heleen groeit op in Leeuwarden, maar verhuist op haar vierde naar Den Haag. Daar leert ze Eugène kennen. Ze trouwen jong en verhuizen in 1974 voor een baan van Eugène naar Friesland. ,,In Den Haag konden we hooguit een flatje vinden, hier kon je nog een boerderijtje kopen.’’ Heleen is actief in de uitzendbranche, Eugène in de autowereld. Ze vestigen zich in Brantgum.

Veertien jaar later beginnen ze met hun eigen werving- en selectiebureau aan de Spanjaardslaan in Leeuwarden, waar ze wonen en werken in hetzelfde pand kunnen verenigen. ,,Onze hobby was kunst verzamelen. Als we met geld de stad ingingen, kwamen we met een schilderij terug. We hadden eerder kunst dan een kleurentelevisie.’’ Aan het eind van het jaar sturen ze hun klanten wel een kunstwerkje, totdat de clientèle wat te groot en deze geste wat te kostbaar wordt.

Expositie Haagse schilder Jan Roëde

Eind jaren negentig verkopen ze hun bedrijven: een uitzendbureau en het werving- en selectiebureau, dat nog bestaat onder dezelfde naam, maar nu in Beetsterzwaag. ,,Toen hadden we geen werk meer.’’ Ze kiezen ervoor zich volledig toe te leggen op kunst, niet in Friesland maar in Den Haag. ,,We lopen daar op een zaterdag over het Noordeinde, zet net een makelaar een bord in de etalage van een pianozaak. Die hebben we de maandag erop gekocht.’’

In de Leeuwarder Courant beschrijft kunstredacteur Sikke Doele in maart 1998 hoe architect Henk Spreeuwenberg het pand grondig heeft verbouwd. En hij vertelt dat het echtpaar ook de koningin heeft uitgenodigd op de opening. ,,Ze is tenslotte bijna onze buurvrouw’’, tekent hij op. Beatrix laat verstek gaan, maar het komt later goed met de koninklijke familie, die de twee tot hun klantenkring mogen rekenen.

Galerie De Rijk opent met een expositie van de Haagse schilder Jan Roëde, gevolgd door een tentoonstelling met werk van Gerrit de Wilde uit Makkum. Om zich te onderscheiden van andere galeries aan ‘kunststraat Noordeinde’ besluiten de twee zich te specialiseren en een collectie op te bouwen met Cobra, Friese kunstenaars en hedendaagse kunst. ,,Tegen alle verwachting in hebben we vanaf het eerste jaar meteen winst gemaakt. Al snel kregen we ook een plek op de KunstRai en de PAN.’’

Minimaliseren

In de loop van de jaren ‘minimaliseren’ ze steeds meer. ,,We pelden af wat er naar ons gevoel niet bij hoorde.’’ Ze houden vrijwel alleen Zero/Nul-kunst over. Heleen: ,,Mijn eerste kennismaking met Zero was rond 1977. Ik werkte op het Zuiderplein en kwam op bezoek bij mijn buurman notaris Hylke Wierda. Daar hing een rood gepopnageld werk. ‘Wat is dit?’, vroeg ik hem. ‘Dat is van Armando’, zei hij.’’

De focus op Zero is een risico. ,,Op onze expositie van Jan Schoonhoven kwam bijna niemand. Hij was toen te onbekend. We verkochten alleen een serie preegdrukken, maar hadden bijvoorbeeld ook een wand met alleen reliëfs.’’ Er exposeren wel een paar hedendaagse kunstenaars in Galerie De Rijk, maar ,,we werden steeds meer handelaren. We kochten uit particuliere collecties in binnen- en buitenland.’’

Korte tijd openen ze zelfs een tweede vestiging in Den Haag, zodat ze Zero/Nul-kunst en hedendaags minimalisme kunnen scheiden. ,,Maar dat werkte niet, mensen wilden ons er toch graag bij hebben. Daar werd het niet rustiger van.’’

Hun netwerk is dan ook omvangrijk. Het paar heeft bijvoorbeeld goede contacten met de Belgische kunstenaar Walter Leblanc. ,,Die deed veel voor de Zero-beweging, maar wilde hun convenant niet ondertekenen. Hij wilde zich niet binden.’’ Na zijn overlijden werd zijn werk ondergebracht in de Walter Leblanc Foundation, die ervoor zorgt dat zijn werk in galeries wordt getoond. Zijn weduwe Nicole heeft alle werken nauwkeurig geregistreerd, en dat is vastgelegd in een dikke catalogus raissoné. ,,Wij konden bij Nicole werken uitzoeken, we verkochten er in die tijd wel tien per week.’’

,,Leblanc is bekend geworden met zijn Torsions , geometrische figuren van stroken gedraaid, gekleurd papier.’’ Galerie De Rijk verkoopt in de loop der jaren wel driehonderd werken van deze bekende Belgische kunstenaar en weet hem onder de aandacht te brengen van grote verzamelaars.

Rijke geschiedenis

De Foundation ontdekt in Duitsland de jonge, Japanse kunstenaar Keisuke Matsuura. Hij krijgt een expositie in het huis van Leblanc dat na diens overlijden dienst doet als museum/expositieruimte. ,,Er zijn veel overeenkomsten tussen hun werk, daarom hangen ze bij ons naast elkaar. Matsuura heeft ook met Henk Peeters gewerkt. Samen hebben ze een Pyrografie gemaakt, een werk waarbij met een kaarsje een stramien van zwarte stippen is gebrand in kunststof. Dat werk maakt ook deel uit van onze collectie.’’

Het zijn zomaar wat namen en anekdotes uit een lange reeks van belevenissen uit hun rijke geschiedenis. ,,Maar een paar jaar geleden hebben we nagedacht... wat nu? We zochten contact met iemand die we onze collectie wilden verkopen. Maar dat is anders gelopen.’’ De koper gaat door met hun galerie in hedendaagse kunst, en Heleen en Eugène komen terug naar Friesland. ,,Naar een plek die we eigenlijk al veertig jaar op het oog hadden.’’

Binnendoor

Eugène: ,,Heleens moeder woont nog in Friesland. Als we haar opzoeken, rijden we altijd binnendoor.’’ Op een van die ritten rijden ze door Bartlehiem en zien een makelaar een bord in de tuin zetten... Heleen: ,,Net als toen in Den Haag.’’ Ze verkopen hun appartement in Scheveningen en huren tijdelijk een appartement in de Leeuwarder Molenstraat, terwijl hun woning in Bartlehiem wordt verbouwd.

Om de hoek zien ze de benedenverdieping van Pier Pander State leegstaan. Die kunnen ze huren. ,,Nu konden we onze collectie laten komen en die tenminste weer tonen.’’ Klanten zijn welkom op afspraak. ,,We hebben altijd met ons hart gekocht’’, zegt Heleen, net als in het krantenartikel uit 1998. ,,We tonen wat we zelf mooi vinden. En onze klantenkring groeide altijd met ons mee.’’

Binnenkort verhuizen ze naar hun huis in Bartlehiem en vindt een deel van de werken daar een plek. Als ze niet al eerder een ander goed onderkomen hebben gevonden. Dat laatste is wel van belang. Ze zien hun lievelingen graag naar andere liefhebbers gaan. Anders zijn ze ‘niet te koop’.


De Rijk Fine Art - Pier Panderstraat 10, Leeuwarden, op afspraak geopend, www.galeriederijk.nl

Je kunt deze onderwerpen volgen
Beeldende kunst