Under de Toer: Over een vloek en een kerkvoogd

De verhalen uit het 2018-project Under de Toer waaieren alle kanten op. En allemaal zijn ze het vertellen meer dan waard.

Regisseur Sjoeke Marije Wallendal: ,,Door de rellen van 1795 heeft Marijke Muoi nu twee schedels.’’ FOTO HOGE NOORDEN/JACOB VAN ESSEN

Regisseur Sjoeke Marije Wallendal: ,,Door de rellen van 1795 heeft Marijke Muoi nu twee schedels.’’ FOTO HOGE NOORDEN/JACOB VAN ESSEN

Het kan niet waar zijn, zou je denken, maar het is echt gebeurd. Op een zondagochtend in 1842, net toen voorgangster Vitalis op de preekstoel over Simson vertelde, de krachtpatser die een Filistijnse tempel in puin liet vallen door een pilaar om te trekken, stortte de kerktoren van de Sint Vituskerk in Wetsens met donderend geraas in.

Ga maar kijken, zei projectleider Tamara Schoppert donderdag tijdens de presentatie van alle 32 Under de Toer-voorstellingen in de Grote Kerk in Leeuwarden. ,,Het is een geamputeerd kerkje. Heel naar. Nog steeds.’’

Het onweerde, toen de toren viel. Maar was het wel de bliksem, die de kerk amputeerde? Was het niet een nieuw huzarenstukje van Simson? Of was het de wraak van Sint Vitus, de naamgever van de kerk die in opdracht van een Romeinse keizer doodgemarteld werd?

Muzikale voorstelling

In mei volgend jaar is er een muzikale voorstelling over te zien. Het is een van de producties van Under de Toer, een 2018-project dat het hele jaar rond Friese kerken in de schijnwerpers zet.

De Leeuwarder Grote Kerk tintelde donderdagavond van energie. Organist Theo Jellema liet het orgel daveren, en Tamara Schoppert vertelde over de Mariakerk in Kortezwaag, die ooit zonder toren gebouwd werd. Toen er 1896 alsnog een kerktoren aan vast werd geplakt, besloot het kerkbestuur een van de klokken uit de klokkenstoel te verkopen, om de nieuwbouw te kunnen betalen.

Tjalle Tamme kon er niet mee leven. Razend beende hij de vergadering van de kerkvoogdij uit. ,,As ik dea gean wol ik troch twá klokken bebongele wurde’’, riep hij nog. De woorden galmden tegen de muren, en legden een vloek over het dorp. In De klok moat werom!, een voorstelling met dans, muziek en film wordt geprobeerd om de vloek op te heffen.

Voetballen met schedels

Zo meanderde de presentatie gisteravond van het ene naar het andere verhaal. Regisseur Sjoeke-Marije Wallendal vertelde met twee schedels in haar handen over Marijke Muoi, de moeder van Friesland, wier stoffelijke resten in 1795 door woeste revolutionairen uit de Grote Kerk werden opgegraven. De opstandelingen voetbalden met haar schedel. Ze plasten over haar botten. En nu ligt ze weer onder de grond.

Zo gaat dat. Onrust gaat en komt. En Under de Toer, dat deels levensvatbaar werd door een subsidie van 500.000 van het Prins Bernard Cultuurfonds, waardoor alle projecten 12.000 euro konden krijgen, vertelt over liefde, oorlog, ruzies, hoop en hebzucht.

In Ryptsjerk bijvoorbeeld gaat het gerucht dat onder de kerkvloer een crypte ligt, met daarin het lichaam van Antje van Uylenburgh, de zus van Saskia, die weer de vrouw van Rembrandt was.

O, het stikt in Friesland van de vertellingen. En 32 ervan worden volgend jaar verbeeld. Al die kerken zijn getuigen geweest van verhalen door de eeuwen heen, zei Tamara Schoppert. En in 2018 wordt alles afgestoft.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Cultuur
Culturele Hoofdstad
Under de Toer