Onderzoek naar leegte leidt tot solovoorstelling naast de grote oren van Burum

Eline de Vries liet zich door ‘de leegte’ inspireren tot het maken van een solovoorstelling. Vrijdag is de première van De grutte earen in een weiland naast het satellietstation in Burum. ,,In bytsje in inge plek, mar ek magysk en mystyk.’’

Eline de Vries met op de achtergrond een van de 'grutte earen'.

Eline de Vries met op de achtergrond een van de 'grutte earen'. FOTO MARCEL VAN KAMMEN

Er zijn van die plekken waar je niet alle dagen komt. ,,Moai hjir, hin?’’ Eline de Vries wandelt in het weiland richting de imposante witte schotels die naar de hemel zijn gericht. Op een paar honderd meter afstand van het satellietstation in Burum staan de tribune en het decor: een knalgeel vierkant met in het midden een cirkel waar je doorheen richting witte ‘oren’ kunt kijken.

Boerenzwaluwen scheren even verderop vlak boven het gras, op jacht naar insecten. De Vries kijkt nog eens om zich heen. Ja, hier gaat het toch echt gebeuren en zal ze haar eerste solovoorstelling geven. Er ging aan De grutte earen een uitgebreide studie vooraf.

Het was Tijs Huys – regisseur en tekstadvies – die haar aanspoorde onderzoek te doen naar het begrip ‘leegte’. ,,It rûn ferliene jier efkes net sa lekker. Relaasje út, koroana, en ik siet mar te turen op ’e tillefoan. Ik fielde my sa leech.’’ Ze ging het woord ‘leegte’ googelen. ‘Leegte is de afwezigheid van al het andere’, meldt Wikipedia. ,,Mar der is ek in plakje De Leegte. Hjir hiel tichtby’’, ontdekte ze tot haar verrassing.

Klassieke literatuur

Ga het onderzoeken, kijken wat de leegte met je doet en wat anderen er over zeggen, adviseerde Huys – ze kennen elkaar onder meer van Tryater’s 1000 & 1 Nacht waar ze vorig jaar samen in speelden. Ze dook in de klassieke literatuur (onder meer Tsjechov) en sprak met mensen over leegte.

,,Ik ha ek gewoan ien belle yn De Leegte. Doe de tillefoan opnaam waard, skrok ik. Ik wist efkes net wat ik sizze en freegje soe.’’ Maar de vrouw aan de andere kant van de lijn was vriendelijk en wilde best vertellen hoe het is om er te wonen. ,,Ze vindt het fijn als haar vrienden en familie komen, maar ook prima als ze er niet zijn. Ze is een ultiem tevreden mens, samen met haar hondje en uitkijkend over De Leegte’’, zegt de Belg Huys.

Na Nanneke, want zo heet de vrouw uit De Leegte, volgde er nog een tiental interviews. Met onder meer een boer, psycholoog en boeddhistische monnik: een student muziek van 26 jaar die op een flatje in Leeuwarden woont. Huys: ,,Met een kamer vol knuffels.’’

Een voorstelling over leegte, waar voer je zoiets op?

De monnik heeft De Vries wel aan het denken gezet. Het najagen van geluk is niet het bezitten van een mooi huis, het plannen van kinderen krijgen of het kopen van spullen, doceerde de jongeman. ,,Do libbest no, net yn ’e takomst. En sûnder leechte bestiet neat, sei er ek noch. De leechte ha we nedich, as in soarte fan nulpunt.’’

Een voorstelling over leegte, waar voer je zoiets op? Bij het satellietstation in Burum natuurlijk. ,,Eins in bytsje in inge plek, want wat bart dêr efter de hikken? Mar it is hjir ek magysk en mystyk’’, vindt de theatermaakster. Het station werd destijds gebouwd door de PTT. Het was de plek waar het internationaal communicatieverkeer via satellieten werd opgevangen en verspreid.

Toenmalig koningin Juliana opende het station in 1973. Ze hield onder meer een vijf minuten durend gesprek, weten Huys en De Vries. Dat kostte destijds 90 gulden, omgerekend 45 euro en 85 cent. Tegenwoordig is het station eigendom van het Britse Inmarsat. Op het terrein ernaast ligt het grondstation dat eigendom is van Defensie. Huys op samenzweerderige toon: ,,Ssst. Die oren worden gebruikt om af te luisteren.’’

Op excursie

Onlangs mochten ze samen op excursie in het satellietstation van Inmarsat. Vijf uren waren ze er en keken de ogen uit. Imposant, de controle-ruimte met tweehonderd beeldschermen en een doolhof aan lange grijze gangen. Verrassend was het veld met bloemen, aangelegd door hun rondleider Marinus. ,,Om iets voor de bijen te doen, heeft hij die zaadjes er uitgestrooid.’’ Huys laat de foto zien die hij er maakte van de schotels die met de voeten in margrieten, klaprozen en korenbloemen staan.

Marinus bracht de buitenwereld er naar binnen, ontdekten De Vries en Huys. Onder de indruk: ,,De grijze gangen hangen vol met prachtige foto’s van allerlei vogels, wild en close-ups van insecten. Ze zijn precies in een moment gepakt.’’ Na de rondleiding zijn ze er nog meer van overtuigd geraakt dat de voorstelling De grutte earen eigenlijk alleen op die plek kan.

De gesprekken, de wijsheden, de visies en mijmeringen die De Vries in de voorstelling deelt, passen naast de oren. Nee horen daar in het weiland te worden uitgesproken, vinden ze. Zoals de wijsheid van boer Folkert, de eigenaar van het weiland waar ze mogen spelen.

Spannend en opwindend

,,Dy makket him nea drok, sei er. En ek: ‘Fol bin ik noait.’ Moai dochs soks?’’ Ja, het is spannend om alleen te spelen, maar ook opwindend. ,,Ik ha it spyljen mist. Kinst eins wol sizze dat dy leechte yn my no opfolt wurdt. Kinst it dochs ek posytyf besjen.’’

De grutte earen – in een weiland aan het Satellietpad in Burum op 23, 24 en 25 juli. Kaarten via: degrutteearen@gmail.com

Je kunt deze onderwerpen volgen
Cultuur