Imagine

Dit jaar is het veertig jaar geleden dat John Lennon werd doodgeschoten bij de ingang van zijn appartement in Central Park. Indertijd was ik een tiener, die op haar kamertje huiswerk zat te maken.

Gitte Brugman.

Gitte Brugman. FOTO ANNET EVELEENS

Ik herinner me dat ik schrok, toen ik het bericht hoorde op mijn radiocassetterecorder. Waarom zou iemand zoiets hebben gedaan? Lennon was juist een symbool voor vredelievendheid.

Afgelopen week stond er een verhaal in deze krant over de dader, Mark David Chapman, de man die op 8 december 1980 de fatale schoten loste. Hij zit al veertig jaar vast.

Chapman had een paar dagen als fan rond het appartementencomplex gehangen. De derde dag dat hij er stond, signeerde de ex-Beatle ’s morgens op weg naar de studio een lp voor hem. Toen de muzikant met zijn vrouw en zoontje Sean’s avonds terugkeerde, schoot diezelfde Chapman hem neer.

Ik kan niet naar Imagine luisteren zonder aan die 8 december te denken

Het verhaal gaf voor mij geen duidelijk antwoord op de vraag ‘waarom?’. Chapman had voorafgaand aan zijn daad een waaier van ‘bewijzen’ neergelegd als een soort boodschap aan de politie. Een poster van de The Wizard of Oz was daarbij. En het boek The Catcher in the Rye van de Amerikaanse schrijver J.D. Salinger.

Chapman identificeerde zich met Holden Caulfield, de hoofdpersoon in The Catcher in the Rye . Deze getroebleerde tiener heeft een droom, waarin hij kinderen moet vangen die in een afgrond dreigen te vallen. Hij voelt zich een soort ‘hoeder’ van de onschuld. Wilde Chapman door de moord ervoor zorgen dat Lennon zijn onschuld behield en geen fouten meer kon maken? Of zag hij Lennon als catcher en had die hem juist teleurgesteld? Moest hij daarom dood?

Ik kan niet naar Imagine luisteren zonder aan die 8 december te denken. En op 8 december heb ik altijd een beetje onbestemd gevoel, het is een dag waarop iets ergs is gebeurd. Zoals 6 en 9 augustus dat zijn vanwege de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki, maar dat is van een heel andere orde.

Het boek The Catcher in the Rye was in de jaren vijftig omstreden vanwege het grove taalgebruik en ‘de vrije behandeling van seks en prostitutie’, zo lees ik op Wikipedia. Het was ook controversieel omdat het verscheidene mensen zou hebben aangezet ‘tot het plegen van misdaden’. Behalve Chapman zijn er dus nog anderen, die zich door dit boek hebben laten leiden.

Het is vreemd dat een schrijver of een boek de schuld krijgt van de hersenkronkels van misdadigers. Een boek is maar heel zelden een oproep tot geweld. In dit geval zou The Wizard of Oz evenmin schuldenvrij zijn, want hieruit putte Chapman kennelijk ook inspiratie. Maar misschien dat een link met een personage daarin moeilijker vast te stellen valt? Ik denk hooguit aan de laffe leeuw, die bij de Wizard meer moed hoopt te krijgen…

Hoe dan ook, het was beter geweest als Chapman zich had laten leiden door de muziek van Lennon. Dat had zeker voor de muziekwereld groot verschil gemaakt, en misschien – hopelijk – ook daarbuiten. Imagine

Je kunt deze onderwerpen volgen
Cultuur
Column