Herinneringen aan Oerol worden community-kunst met geluid in een boswandeling: 'Dan voel je dat je onderdeel wordt van een groter geheel'

Herinneringen aan (bijna) veertig jaar Oerol vormen de basis voor Het eiland vertelt, een van de zeer weinige Oerol-projecten waar je als bezoeker wel bij kan.

Anouk van Kolfschoten (links) en Lola Bogaert bij een van de bordjes met QR-codes die de verhalen van hun community-kunstproject Het Eiland Vertelt ontsluiten.

Anouk van Kolfschoten (links) en Lola Bogaert bij een van de bordjes met QR-codes die de verhalen van hun community-kunstproject Het Eiland Vertelt ontsluiten. FOTO NEEKE SMIT

Bij het eerste bordje (van twaalf) met QR-code ging het al mis. Dat werd de eerste nacht al gestolen, met paal en al. ,,Let niet op de esthetiek”, zegt Lola Bogaert, ,,dit is een beetje fluttige vervanging.” We staan bij het bos vlak bij het duinmeertje van Hee, waar zij en Anouk van Kolfschoten de wandelroute van Het eiland vertelt hebben uitgezet.

De vraag waar ze vorig jaar al mee bezig waren, was deze: ,,Waar bevindt Oerol zich eigenlijk in de 355 dagen dat er niet gespeeld wordt? Oerol is als de zee, als eb en vloed, na die tien dagen spoelt het weer weg en verdwijnt het uit het landschap”, zegt Anouk. Maar natuurlijk is Oerol nooit echt weg. ,,Wij dachten: het zit in de herinnering van de bezoekers, medewerkers, etcetera.” En met dat idee gingen ze aan de slag.

Wat rook je, wat hoorde je, wat dacht je?

Oerol wilde graag een archief van die veertig jaar Oerol (of eigenlijk 39, sinds 1982 immers), en wat vormt daarvoor dan een mooiere basis dan herinneringen? Van Kolfschoten en Bogaert gingen die herinneringen verzamelen. Ze hielden zo’n 100 telefoongesprekken, waarbij ze probeerden te focussen op zintuiglijke ervaringen. ,,Wat rook je, wat hoorde je, wat dacht je? Zo gingen we diep in op één moment, een moment dat die mensen geraakt heeft.”

Eilanders, medewerkers, bezoekers, vrijwilligers: ,,We hebben een heel breed scala aan mensen proberen te bereiken.” Veel mensen meldden zich aan na een oproep, maar eilanders niet, opmerkelijk genoeg. Dus die hebben ze zelf benaderd. Zij hadden heel andere verhalen: meer van economische aard. Lola: ,,Die stelden meer het ondernemerschap centraal. Zo hebben we zoveel mogelijk perspectieven proberen te verzamelen.”

Versmelting van levens met Oerol

Van die herinneringen, haast per definitie flarden, maakten ze lopende verhalen die ze in een volgend telefoongesprek weer voorlazen aan de mensen die deze herinneringen aangeleverd hadden: een soort mini-performance, een op een. ,,Vaak een ontroerend moment, met een haast therapeutische functie”, zegt Lola. ,,Het gaat heel vaak over de versmelting van levens met het festival.”

En vervolgens regen ze die persoonlijke verhalen weer aaneen tot een stuk of twaalf vertellingen, opgelezen door stemacteurs en gedecoreerd met een passend sound design , met ter plekke gemaakte ‘veldopnamen’: een echt locatieproject dus, heel Oerol. Die verhalen zijn te volgen met je telefoon, via die QR-codes. Oortjes meenemen, dus.

Met partner naar Oerol, in een urn

,,Er zijn heel veel verhalen over verliefd worden op Oerol”, zegt Lola. ,,Hoe konden we het verhaal van zo’n prille liefde samenvoegen met dat van een liefde die uit elkaar dreigt te vallen?” Want dat kan natuurlijk ook, op zo’n festival. ,,Zo kun je het hele verhaal vertellen, van ontmoeting, baby’s maken, tot het eind.” En soms: tot na de dood, tot het moment dat de as wordt uitgestrooid op het strand. ,,Want dat wordt ook gedaan, hè. Mensen nemen hun partner mee, in een urn.”

Intussen lopen we langs de route: een bij flarden verbluffend mooie wandeling over stijgende en dalende paden, met doorkijkjes door de bomen op mosbegroeide heuvels en duinen. Veel werk hadden Lola en Anouk, die onder andere decor- en kostuumontwerp studeerde, niet aan het decor. Anouk: ,,Het is moeilijk hoor, om niks te maken. Je moet weten wanneer het genoeg is.”

Liefdes, ontstaan in de rij

Anouk wijst op een rij bomen, ooit immers aangelegd - zoals alle bomen op het eiland. ,,Dat is ook een soort vormgeving. Daar hoef je geen ingreep meer voor te doen.” Het verhaal dat het bijbehorende paaltje prijsgeeft gaat ook over dat fenomeen: hoe het is om in de rij te staan voor Oerol-kaartjes, en hoe daar liefdes kunnen ontstaan.

In zekere zin komt het eiland zelf ook aan het woord. ,,We zijn in gesprek gegaan met verschillende biologen, en met een boswachter. Hoe is Terschelling ontstaan, hoe is het bos ontstaan? Dat hebben we verweven met de verhalen die we hadden.”

Dit is geen gesloten circuit

Er is nog meer dat rijmt. Zo is er het verhaal van een Terschellinger garnalenvisser en dat van een Oerol-productiemedewerker in wiens verhaal boten ook een sleutelrol spelen: op die manier vluchtte hij vanuit Syrië deze kant op. Anouk: ,,En vanuit dat verhaal hebben we het ook over trekvogels die elk jaar op het eiland komen.”

Zoals dat gaat bij zo’n community- kunstwerk, is dit geen ‘gesloten circuit’. Je kunt nog steeds herinneringen delen, liefst met de plek erbij genoemd waar die zich afspeelden. Die kun je dan inspreken en dat valt op de website, op een landkaart, te beluisteren. ,,Dan voel je dat je onderdeel wordt van een groter geheel.”

Te zien tot en met 30 september.

www.heteilandvertelt.nl


Enkele fragmenten uit Het eiland vertelt

Fragment uit Mijn plekje

Het café De Vijfpoort in Formerum, zo’n 5 km van camping De Kooi, is in opdracht van mijn ouders gebouwd toen ik veertien was. Toen ik vijftien was gingen we open. Dat was in 1970, tien jaar voor Oerol.

Vanaf dat moment sta ik achter de bar. Ik ben nooit meer weggegaan. ik ben er mee vergroeid, met mijn plekje

In 1980 kwamen Joop Mulder, Piet Huisman en Piet Olie (de man van het benzinestation) op bezoek. Ze wilden dat de café’s van het eiland geld inlegden om muzikanten naar hier te krijgen. Maar mijn vader wilde niet meedoen.

Het was drie tegen een. Mijn vader was een aparte horecaman, een echte PvdA’er, een arbeider. Hij voelde zich waarschijnlijk geïntimideerd door dit hoge bezoek en dacht: ‘Dit gaat geld kosten. En dat zie ik niet zitten.’

Nou dat vond ik toch wel zó verschrikkelijk, ik wilde wél graag muzikanten in ons cafe. Een beetje leven in de brouwerij.


Fragment uit Een spectaculaire voorstelling

Het publiek begint zich te verzetten, sommige mensen zetten stadionliederen in en delen Berenburg uit. Weer anderen verlaten de tribune.

Een man loopt naar een acteur en vraagt of ze al begonnen zijn en trekt zich niks aan van de theatrale codes.

Andere mensen worden boos op de mensen die zich verzetten.

Het is waanzinnig wat er gebeurt!

Je kunt deze onderwerpen volgen
Cultuur
Oerol