Gemor op Terschelling: waarom wel geld voor kunstproject en niet voor kwelderherstel?

Het plan voor de Mondriaankwelder op het Wad bij Terschelling is onzalig, zegt visser Barbara Geertsema. ,,Maak die landschapskunst alsjeblieft ergens anders.’’

 De kwelder bij Striep. Landschapsarchitect Bruno Doedens: ,,Als we niks doen gaat het hele gebied verloren.’’

De kwelder bij Striep. Landschapsarchitect Bruno Doedens: ,,Als we niks doen gaat het hele gebied verloren.’’

De nieuw aan te leggen Mondriaankwelder moet een publiekstrekker worden in het Culturele Hoofdstadjaar. In het buitendijkse gebied tussen Striep en de Ans, aan de zuidkant van Terschelling, rijzen straks in een strak stramien houten palen uit het water op.

Landschapsarchitect Bruno Doedens maakt voor het landart-project Sense of Place een kwelderontwerp dat gebaseerd is op het werk van kunstenaar Piet Mondriaan. Volgend jaar moet de eerste schep de grond in.

Maar op het eiland broeit verzet. Want hoe kan het dat een landschapskunstenaar zich zomaar mag uitleven op Unesco Werelderfgoed-natuur? Waarom is er wel geld voor een kunstproject en wil niemand de portemonnee trekken voor gewoon, klassiek kwelderherstel? En waarom ook moet Terschelling zo nodig meedoen aan het feestjaar 2018 dat toch vooral op de wal gevierd wordt?

Verzet via Twitter

Het programma Naar een Rijke Waddenzee constateerde begin dit jaar tevreden dat de bal nu bij de provincie Fryslân, de gemeente Terschelling, Staatsbosbeheer, het Wetterskip Fryslân, Sense of Place en Rijkswaterstaat ligt. De inspraakrondes, met Terschellingers, kenners en natuurexperts, zijn immers afgerond. Als klap op de vuurpijl maakte Rijkswaterstaat vorige week bovendien bekend dat het alvast 800.000 euro beschikbaar stelt voor het Terschellinger kwelderherstel.

Maar op Twitter maakte een eilander die liever anoniem wil blijven het account NonSenseOfPlees aan. En op de eilander website Fodzoeker luidt de ‘Stelling van Terschelling’ deze week: ‘We hebben geen landschapsarchitecten/kunstenaars nodig om te laten zien hoe mooi het Terschellinger Wad is’. Volgens NonSenseOfPlees gaven 414 mensen alvast hun mening, en daarvan zou 84 procent het met de stelling eens zijn geweest.

Ondertussen beraden sommige leden van een van de eilander ‘klankbordgroepen’ zich op de ontstane situatie. Ze werden bij de plannenmakerij betrokken nadat ze jaren geleden zelf alarm sloegen over de teloorgang van de kwelder, maar ineens spraken ze tijdens vergaderingen over een kwelderkunstwerk.

Niet voldoende kennis

Het programma Naar een Rijke Waddenzee stelt dat het Mondriaanplan na alle inspraakrondes is aangepast, maar lang niet iedereen is het daarmee eens. De een vindt dat de natuur wordt aangetast, de ander vreest dat landschapsarchitect Bruno Doedens, die het kwelderontwerp maakt, onvoldoende verstand van kwelders heeft.

'Op Terschelling broeit verzet tegen kunstproject op het Wad'

Hoezo een Mondriaanconstructie waar straks misschien ook nog eens bussen vol Japanse toeristen op afkomen? ,,Je moet gewoon een fikse dam aanleggen’’, vindt een criticus. Op de Grië is dat 35 jaar geleden immers ook gedaan. ,,Iedereen schopte er toen tegenaan omdat het lelijk was, maar nu ligt er een fantastisch stuk natuur.’’

De tegenstanders opereren omzichtig. Want Terschelling is een eiland en voor je het weet stoot je anderen voor het hoofd.

Bedreiging voor onderwaterleven

Maar vanaf Lauwersoog geven vissers Jan en Barbara Geertsema wel openlijk kritiek. Barbara noemt de Mondriaankwelder gewoon hardop een ,,onzalig plan’’. ,,Maak die landschapskunst alsjeblieft ergens anders, als je dan per se jeukende handen hebt’’, vindt ze.

Bij hoog water komt ze geregeld bij Striep. ,,En je moet er afblijven. Dat meen ik echt. Het is een van de beste plekken voor vis. Zeebaarzen, harders en spiering komen er graag. Het is bij hoog water een prachtige onderwaterbiotoop die nu vernietigd dreigt te worden.’’

Ze weet dat ze de aanleg van de Mondriaankwelder op basis van de Natuurbeschermingswet kan aanvechten omdat ,,dit soort bijzondere plekken bescherming nodig heeft, juist nu het zo slecht gaat met de visstand op het Wad’’. ,,Maar ik doe het liever niet. Ik hou er helemaal niet van om ergens tegen te zijn.’’

Bovendien vindt ze ,,heel veel dingen die Joop Mulder doet leuk’’. ,,En op Oerol heb ik ook altijd genoten van het werk van Bruno Doedens.’’ Het allerliefst voorkomt ze daarom een juridische strijd. ,,Maar als zelfs de natuurbeheerders in Nederland de onderwaternatuur niet respecteren, moeten wij als vissers wel in actie komen.’’

‘Door Mondriaankwelder is het overleg vlotgetrokken’

Sense of Place-voorman Joop Mulder kent het twitteraccount NonSenseOfPlees. Hij las ook de stelling op de Terschellinger website Fodzoeker. Vanzelfsprekend hebben natuurliefhebbers geen landschapsarchitect of kunstenaar nodig om van het Wad te genieten, zegt hij. ,,Maar andere mensen wel. En juist voor hen is Sense of Place bedoeld. Want als zij de schoonheid van dit gebied niet onderkennen, staat het hier straks vol met boortorens en windmolens.’’

Bovendien vergeten de critici dat het overleg over het kwelderherstel jaren geleden ,,hartstikke stokvast’’ zat, stelt hij. ,,Door de Mondriaankwelder is de hele boel vlotgetrokken. Daardoor kwam nieuwe energie vrij.’’ Echt, zegt Mulder. ,,Het is heel sneu dat mensen niet in staat zijn om anders te denken. Soms denk ik wel eens: God allemachtig, wees nou eens flexibel.’’

En ja, de Waddenzee is Unesco Werelderfgoed. ,,Maar de critici gaan er volkomen aan voorbij dat de hele Waddenzee door mensenhanden beïnvloed is geweest. Ik ken er geen plek die niet door mensenhanden aangeraakt is.’’

Humor van het eiland

Zo kan het gebeuren dat Bruno Doedens gewoon verder schetst. En dat er nu acht ton van Rijkswaterstaat ligt. Een deel van de eilander klankbordgroep vergaderde vrijdagavond laat over de ontstane situatie. Joop Mulder: ,,Het hoort er allemaal bij. Het is ook wel weer de humor van het eiland.’’

De anonieme NonSenseOfPlees-twitteraar vrijdag: ,,Kunstschilders, fotografen, wad- en vogelliefhebbers haast u. Nu is het nog mooi. Stop de Nonsense.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Cultuur
Sense of Place