Het Fries Straatfestival gaat toch gebeuren, niet echt op straat maar op binnentuinen en afsluitbare pleintjes. Kan niet anders

Corona of niet, het Fries Straatfestival gaat alsnog door. Maar wel heel anders dan normaal, juist wegens corona. Dat is ook nog eens een onderhuids thema, bij veel voorstellingen.

Amer & Africa.

Amer & Africa. Foto: Davide Garrone

In normale jaren, zonder nare pandemieën, speelt het Fries Straatfestival zich af in het laatste weekend van mei. En dan dus echt op straat, in de Leeuwarder binnenstad, met vooral de Nieuwestad als slagader.

Dat ging dus vorig jaar niet door. En dit jaar evenmin, in het beoogde weekend tenminste. Dat trok een zware wissel op het organiserende team, zoals bij alle culturele activiteiten waarbij corona een streep door het verhaal zet.

,,Je werkt ergens naartoe”, zegt Léonie Dijkema, sinds 2018 artistiek leider van het Fries Straatfestival, ,,maar die energie krijg je dan niet terug van het publiek.” Maar nu is er dan toch een festival, van donderdag tot en met zaterdag. Flink aangepast aan de huidige maatregelen.

Om te beginnen de duur: die is, met vier dagen, al twee keer zo lang als de laatste jaren het geval was. En ook verder is het festival, noodgedwongen, heel anders dan we gewend zijn. Daar is intern lang over gepraat. ,,In hoeverre wijken we af van wie ze zijn, en wie zijn we eigenlijk?”

Geen 50.000 koppen dit jaar

Dit jaar zijn ‘we’ in ieder geval niet het festival waarvoor mensenmassa’s van 50.000 koppen zich door de Leeuwarder straten wurmen, links en rechts op straat de nodige speelse taferelen meepakkend.

Alles is nog steeds gratis, dat wel, maar er moet per voorstelling gereserveerd worden via website fries-straatfestival.nl. Het aantal toeschouwers is noodgedwongen beperkt: van 150 tot niet meer dan 15 voor sommige voorstellingen. Het kan niet anders.

Dat heeft natuurlijk gevolgen voor de speelplekken. De Nieuwestad, voorheen dus zo ongeveer de hoofdstroom van het festival, doet nu niet mee. In plaats daarvan vindt de actie plaats op gemakkelijk afsluitbare pleintjes (om al te grote toeloop te voorkomen), binnenplaatsen, binnentuinen.

Dat levert best mooie vondsten op, zegt Dijkema. ,,Ik wilde altijd al iets doen op het dak van de Klanderij, de parkeergarage. Dat kan nu.” Verder speelt zich het een en ander af in de tuinen van het Princessehof, de Fryske Akademy, de Waddenacademie. Prachtige plekken, en die zijn nu ineens beschikbaar. ,,Dat is dan een cadeautje dat je krijgt.”

Een bouwsel van strobalen

Op andere plekken worden speciale constructies opgetrokken. Zo krijgt het Oldehoofsterkerkhof een bouwsel van strobalen, waarbinnen niet alleen theater te zien is, maar ook bijvoorbeeld de band The Kik.

De groep Tent neemt een eigen pit mee, een bouwsel waarbinnen de voorstelling zich afspeelt. Daar kijkt het maximaal vijftienkoppige publiek dan van boven op uit. Intussen worden er op het Jacobijnerkerkhof en bij de Haniasteeg kleinschalige festivalterreintjes opgetrokken.

Deze opzet maakte het programmeren wel lastiger. ,,Ik werk doorgaans met een thema. Dat hoeft het publiek niet te zien, hoor, maar dat je voelt dat er een soort logica in het festival zit. Maar dat is lastiger als je echt bij zo’n voorstelling zit, en niet voelt wat er onderweg gebeurt.”

Een festival dat licht laat schijnen

Toch zit er deze keer onderhuids wel zo’n soort thema in, denkt ze, en dat heeft wederom te maken met die coronatoestand. ,,We hebben heel lang binnen gezeten met zijn allen, we willen weer naar buiten. We zoeken weer naar de intimiteit nadat we zo lang zo op onszelf zijn geweest. En intussen neigt de wereld steeds meer naar het zwart-witdenken. Daar moeten we doorheen, we moeten weer samen dingen gaan doen. Ik denk dat wij als festival een beetje licht moeten laten schijnen. Ook inhoudelijk.”

Zo danst Ruben Chi, een danser uit de urban -scene (,,en daar proberen we altijd wel wat van te laten zien”), op dat dak van parkeergarage De Klanderij de solo Solitude , die laat zien wat dat met hem gedaan heeft, die afgedwongen eenzaamheid. In Pit , van de groep Tent dus, proberen de drie spelers een maximale vrijheid te putten uit de zeer beperkte bewegingsvrijheid die ze in hun minieme ruimte hebben. Dijkema: ,,Superstrak, met veel humor en plezier gebracht en toch met die mooie onderlaag.”

Het Catalaanse circusduo Amer & Africa gaat in de weer met die strobalen op het Oldehoofsterkerkhof. ,,Dat gaat een beetje over de muur in jezelf, en hoe je dan toch kunt communiceren met elkaar. Dat is een mooi verhaal, mooi verteld, maar er zit een enorme kracht in de manier waarop ze met die strobalen gooien. Een toffe familievoorstelling.”

Zeven sterke vrouwen

Dijkema streeft naar toegankelijke voorstellingen voor alle leeftijden, maar af en toe mag er wel wat bij zitten dat wat hoger reikt, vindt ze. Zoals Ino Kollektiv uit Frankrijk, een dansgroep die laat zien dat één vrouw misschien sterk is, maar zeven vrouwen des te sterker. ,,Dat is voor iedereen mooi, maar het is ook echt voor de gevorderde kijker. Gelukkig merk ik dat mensen in Leeuwarden veel zien, en dat je ze zoiets dus best voor kunt zetten.”

Intussen zwermen groepen als Actic Airlines en Sisters Of Soap subtiel door het publiek heen, in een glimp van de aloude straatfestivalbeleving. ,,De Sisters Of Soap fietsen rond op hun BMX’je, met een wasbakje voorop. Dat gaat ook over contact maken, mensen aanspreken.”

Exoot, Tristan Kruithof met zijn team, brengt in Animatronique een soort dierenfiguren tot leven in een imposante installatie, ook een lijn die Dijkema graag doortrekt. Daan en Vincent, een duo met wortels in de ooit roemruchte Dogtroep, speelt een voorstelling over ‘opkomen en afgaan’. Die is over twee dagen verspreid wel zeven keer te zien, de meeste andere voorstellingen worden een keer of twee gespeeld.

En bijna als vanouds op het Fries Straatfestival is er ook veel muziek, uit de regio en uit de rest van het land. Zoals Electric Hollers, The Kik, Valvetronic Brassband en, een speciale tip van muziekprogrammeur sinds jaar en dag Titus van ’t Veer, Kwartet Niek Hilkmann.

Fries Straatfestival: 16 tot en met 19 september, Leeuwarden. fries-straatfestival.nl

Je kunt deze onderwerpen volgen
Cultuur