Opening van het cultureel seizoen: in Súdwest popelen ze om elkaar weer te ontmoeten. 'Kultuer tilt ús allegear op'

In Súdwest-Fryslân staan ze te popelen om elkaar weer te ontmoeten. Zaterdag was er de opening van het cultureel seizoen. In Goënga, een van de twaalf dorpen en steden die meededen aan het UIT Festival, waren zo’n beetje alle inwoners ervoor uitgelopen.

Kinderen konden in Goënga van lokaal afval een hoedje knutselen.

Kinderen konden in Goënga van lokaal afval een hoedje knutselen. FOTO NIELS DE VRIES

,,Goënga? Opent de burgemeester het cultureel seizoen in Súdwest-Fryslân bij jullie?’’ Tryntsje van der Goot van de culturele commissie in het dorp kan er nog steeds hard om lachen. ,,Jawis’’, vertelde ze de culturele commissies van de andere plaatsen waarmee ze overleg had, ,,wêrom soe se net by ús komme?’’

En zo is het maar net, want hoewel Goënga zo’n 240 inwoners telt, is er doorgaans genoeg te doen op cultureel gebied. De kerk is een plek waar veel activiteiten plaatsvinden. Zo zijn er geregeld muziekoptredens en worden er exposities gehouden. ,,En it is dêr altyd gesellich mei mekoar’’, zegt Van der Goot, die samen met de vijf andere leden van de Goëngaster commissie de programmering doet. Het geld dat ze overhouden, steken ze dan weer in het onderhoud van de kerk.

Deze zaterdag leidt ze een groep van 25 bezoekers van het UIT Festival in haar dorp rond. Goënga is één van de twaalf plaatsen waar activiteiten zijn. Er zijn drie groepen, die mee worden genomen naar onder meer een optreden van het muzikale duo Weima & Van der Werf, een dansvoorstelling van jongeren, en naar het Landbouwmuseum. Van der Goot: ,,Wy woene gjin mear minsken yn in groep ha, wy hâlde ús oan de koroanaregels.’’

Oude ambachten

In Goënga worden als onderdeel van het cultureel erfgoed ook oude ambachten getoond. Catrinus Kooistra (68) vlecht een eendenkorf. ,,Nee’’, corrigeert hij onmiddellijk, ,,it is gjin flechtsjen, ik meitsje in einekoer.’’ Er wordt gedraaid, niet gevlochten, doceert hij verder. Of het scherpe riet, dat hij gewoon langs de kant van de weg snijdt, geen pijn doet aan zijn handen, vragen de mensen vaak. ,,Ik tear de griene blêden om ‘e stâle. Sjoch, myn hannen binne hiel en skjin.’’

Tegenover de mandenmaker wordt stevig gebreid. ,,Sy fine breidzjen in âld ambacht. Dêrom sitte wy hjir no’’, zegt Hiltsje Wispelweij (75). De beheerder van het dorpshuis leerde het breien van haar moeder. Ze heeft van alles gemaakt, maar het zijn vooral sokken die ze breit. Hoeveel paar? ,,Ik breidzje al sechstich jier, hûndert? Ik soe it net witte.’’

Buurvrouw Martha de Jong (65) lachend: ,,In echte breimasjine is se!’’ Breien is naast een nuttige bezigheid ook pure ontspanning, zeggen de vrouwen. Het tikken van de breinaalden brengt rust tijdens onder meer het televisiekijken.

Sokken van wol

,,Sjoch, ik bin hast oan de tien ta. Dan moatst minderje’’, doceert Wispelweij. De vrouwen breien sokken van wol. Die vinden nog altijd gretig aftrek. Ze worden vooral gedragen door mannen. Het voordeel van wollen sokken? Bijna unaniem: ,,Se binne lekker waarm en krijst minder gau switfuotten.’’

Even verderop hakt Marten Molenmaker (66) uit Gauw letters in steen. Hij legt het gereedschap opzij, haalt zijn mobiel tevoorschijn en toont de foto een grafzerk. Molenmaker is met pensioen, maar wordt geregeld gevraagd voor restauratieklussen. Vrijdagavond voltooide hij het werk aan de zerk van Johannes Bootsma (1774-1838), de laatste priester van Greonterp.

De met mos bedekte grafzerk was in vier stukken gebroken, de letters waren onleesbaar geworden. ,,Mar it is no wer klear. 1600 letters haw ik der ynhakt.’’

Culturele seizoen

De klus, die veertien dagen in beslag nam, was een opdracht van Dorpsbelang. Die wilde de zerk graag afgelopen weekeinde tijdens Open Monumentendag tonen. Een klus waar een beetje vaart achter zat, maar waar Molenmaker graag aan mee wilde werken. ,,Foar dit fak moatst minslik wêze.’’ Waarmee de steenhouwer, die 44 jaar in het vak zit, maar wil zeggen: hij weet wanneer mensen een steen echt nodig hebben.

Burgemeester Jannewietske de Vries van Súdwest-Fryslân was in Goënga om het culturele seizoen in haar gemeente officieel te openen. Ze sprak er mooie woorden. ,,Kultuer tilt ús allegear op’’, zei ze. En ook: ,,Kultuer makket ús libben moai. Wy ha fernaam wat it mei ús docht at wy mekoar net mear tsjinkomme. Wy ha kultuer nedich.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Cultuur