Vier jaar cel voor blogster die beelden Wuhan deelde

Een betoger demonstreert in Hongkong tegen de gevangenisstraf die burgerjournalist Zhang Zhan opgelegd heeft gekregen.

Een Chinese burgerjournalist die enige tijd verslag deed van de Chinese aanpak van de uitbraak van het coronavirus in Wuhan heeft gisteren vier jaar gevangenisstraf gekregen. Ze is al enige maanden in hongerstaking en verkeert in zeer slechte gezondheid.

Op de voorpagina van de Leeuwarder Courant van dinsdag 29 december wordt verwezen naar pagina 7, waar onderstaand artikel zou staan. Dat is echter niet het geval. Op de bewuste pagina staat een advertentie. Onze excuses daarvoor. Hierbij vindt u alsnog het artikel.

Zhang Zhan werd schuldig bevonden aan ,,het veroorzaken van onrust en ruzie zoeken’’. Dat zijn vaker gehoorde aanklachten tegen mensen die voor de Chinese overheid onwelgevallig nieuws naar buiten brengen. In de aanklacht stond ook dat ze ,,valse informatie via tekst, video en andere media via platforms als WeChat, Twitter en YouTube’’ heeft verzonden.

In het geval van de 37-jarige Zhang Zhan waren het ruwe, ongecensureerde, live gestreamde en weinig stabiele video’s vanaf haar telefoon. Ze toonde daarmee overvolle ziekenhuizen en begraafplaatsen waar ze wilde kijken hoeveel mensen er echt waren doodgegaan op het hoogtepunt van de epidemie in Wuhan. De Chinese overheid is daarover nimmer erg transparant geweest, zeker niet in de eerste maanden na de ontdekking van het nieuwe virus.

Zhang zou onder meer kwaad bloed hebben gezet bij bestuurders van de Chinese Communistische Partij met straatinterviews die volgden op een uitspraak van een hoge partijbons die achteraf vond dat de burgers van Wuhan wel eens wat meer dankbaarheid mochten tonen over de aanpak van de epidemie. Daarbij werd zelfs voorgesteld die burgers nog wat te onderwijzen in het tonen van dankbaarheid.

Op straat filmde Zhang de reacties van Wuhanners die geen reden zagen voor extra dankbaarheid en het idee belachelijk vonden. ,,Als je dankbaarheid zo moet leren is het nep”, zei iemand. Zhang richtte haar telefoon meestal op de voeten van degenen die ze interviewde opdat die niet in de problemen zouden komen door eventuele kritische uitspraken.

Zhang Zhan, die overigens meer volgers had via westerse media dan in China zelf, betaalt nu een hoge prijs voor haar dappere burgerjournalistiek. Haar video’s werden op zeker moment verboden in China maar via correspondenten en anderen kregen ze wel ruimte in buitenlandse media, met name op YouTube. De voormalige advocaat werd al in mei aangehouden en is gisteren dus veroordeeld. Ze was al enkele maanden in hongerstaking tijdens haar gevangenschap. Haar advocaten zeggen dat ze in zeer slechte gezondheid verkeert.

Zhang is een van diverse Chinese burgerjournalisten die in de problemen zijn gekomen vanwege hun berichtgeving over Wuhan. Persvrijheid bestaat in China vrijwel niet en het is bekend dat de autoriteiten activisten of klokkenluiders hard aanpakken als die de officiële lezing van gebeurtenissen in twijfel trekken. Daarbij lijken de Chinese staatsmedia al enige tijd hard bezig de geschiedenis te herschrijven en de aanpak van de pandemie door de Chinese Communistische Partij als een voorbeeldige en foutloze triomf af te schilderen.

China doet ondertussen nog altijd heel moeilijk over een onafhankelijk onderzoek naar de gang van zaken waarin in de begintijd wel degelijk fouten zijn gemaakt. Ook is er in het Westen veel twijfel over de juistheid van de Chinese data van besmettingen en doden. Een kritische Chinese arts die daarover berichtte op sociale media verdween ook tijdelijk uit beeld. 

In een video-interview vlak voor haar arrestatie had Zhang nog verklaard dat ze besloten had naar Wuhan te gaan na het lezen van een zorgwekkende tweet van een bewoner over het leven in de stad tijdens de uitbraak. Ze liet vervolgens in livestreams zien wat ze zelf aantrof in ziekenhuizen en crematoria. ,,Misschien heb ik een opstandige ziel... ik documenteer alleen de waarheid. Waarom kan ik de waarheid niet tonen?”, zei ze in een clip van dat interview dat is uitgezonden door de BBC. 

Een van haar advocaten vertelde dat ze sinds haar hongerstaking dwangvoeding krijgt via een voedingssonde en dat ze lijdt aan hoofdpijn, duizeligheid en buikpijn. ,,Ze voelt zich psychisch uitgeput, alsof elke dag een kwelling is.” Hij had vergeefs uitstel van het proces aangevraagd gezien haar gezondheidstoestand. 

Zhang was eerder al, in 2019, opgepakt omdat ze steun had betuigd aan activisten in Hongkong. Verschillende andere burgerjournalisten die vanuit Wuhan berichtten – Li Zehua, Chen Qiushi en Fang Bin – werden eerder dit jaar vermist. Li kwam uiteindelijk weer boven water en zei dat hij gedwongen in quarantaine was geplaatst, terwijl Chen naar verluidt bij familie logeert, maar onder toezicht is van de overheid. De verblijfplaats van Fang Bin is nog altijd onbekend.

Nieuws

Meest gelezen