Zijn we als Nederland wel flexibel genoeg om met tegenslagen als die van AstraZeneca om te gaan?

Zijn we als land wel flexibel genoeg om met tegenslagen als die van AstraZeneca om te gaan? Experts hebben daar ernstige twijfels over, nu de afspraken bij de GGD voor vaccinaties in de afgelopen week fors achterbleven en inmiddels volledig afgezegd zijn vanwege de onzekerheid over de bijwerkingen. „Stap over op een registratiesysteem waarbij mensen snel opgeroepen kunnen worden als er een gat valt!”

Foto:

Foto: ANP

Herman van der Weide zucht eens diep. De vaccinatie-expert, die programmamanager was tijdens de Mexicaanse Griep in 2009, wordt moe van alle vaccin-berichten. „Het is week in, week uit ellende. De chaos wordt steeds groter, terwijl je een duidelijke autoriteit die buiten de politiek om opereert mist en ons land qua vaccin-organisatie veel te veel versnipperd is met alle GGD’s, huisartsen en ziekenhuizen. Dit gebeurt er als je de zaken niet goed organiseert. Ondertussen gaat het vertrouwen van mensen zienderogen achteruit.”

GGD stopt prikken onder 60-minners

Want nadat afgelopen week al bekend werd dat ons land trager prikt dan beoogd en er bij de GGD minder afspraken voor AstraZeneca gemaakt waren dan gepland, kwam daar vrijdag nog eens de stop van dat vaccin onder 60-minners bij. Na nieuwe meldingen over ernstige trombose in combinatie met bloedingen en het overlijden van een Nederlandse na vaccinatie met het middel nam demissionair coronaminister De Jonge dat besluit uit voorzorg. Omdat bij de Nederlandse gevallen en die in de rest van Europa vooral 60-minners de mogelijke bijwerkingen ontwikkelden, mag er in ons land wel boven de 60 verder geprikt worden.

Maar zaterdag maakte de GGD bekend dit evengoed niet te zullen doen, omdat er te weinig afspraken overblijven en er dan vaccins zullen worden verspild. Er stonden in de leeftijdsgroep boven de 60 jaar nog maar zevenhonderd mensen ingepland. „Die mensen zouden de komende dagen verspreid over zeventig tot tachtig locaties langskomen”, zegt een woordvoerder. „Dat betekent een tot vijf per plek per dag. Aangezien we tien, elf of twaalf prikken uit een flesje halen zou dat tot verspilling leiden en hebben we ze per sms afgezegd.”

Maximaal acht uur houdbaar

Als een flacon namelijk eenmaal geopend is, is het middel op kamertemperatuur nog maar hooguit zes uur houdbaar, in de koelkast maximaal acht uur. Volgens de organisatie zullen er komende week wel nog altijd gemiddeld 40.000 prikken per dag gezet worden met het Pfizer-vaccin.

Die afzeggingen komen bovenop de al 10.000 afgezegde afspraken van 60-minners. Het vormt reden voor experts om hun twijfel te uiten over de logistiek van het vaccinatieprogramma. „Waarom meld je niet gewoon aan de mensen in de buurt van een prikcentrum dat ze langs kunnen komen in de loop van de dag?”, vraagt Van der Weide zich af. „We moeten af van dat stroeve afsprakensysteem met overbelaste telefoonlijnen. In dit geval kunnen 60-plussers die nog geen uitnodiging hadden gekregen dan alsnog het overgebleven vaccin dat eigenlijk voor de 60-minners bestemd was ontvangen. En als dat drukte oplevert, geef je desnoods net als bij de Efteling aan wanneer ze terug kunnen komen.”

’Elke dag gaan mensen dood aan corona’

Volgens Van der Weide moet ons land daarmee overgaan tot een ’crisisaanpak’. „De nood is zo hoog, de mensen gaan elke dag dood aan corona. Het is lastig vol te houden met zo’n lange lockdown, dan moet je gewoon ieder vaccin dat er is zo snel mogelijk inzetten. Zo ben ik bang dat we het aan einde van het jaar nog niet klaar zijn, een horrorscenario.”

Ook Jan Fransoo, hoogleraar Logistiek aan de universiteiten van Tilburg en Eindhoven, denkt dat het beter zou kunnen. „Waarom laat je niet alvast mensen zich melden en registreren voordat er überhaupt een prikafspraak is gemaakt? Op die manier weten instanties wie ze kunnen benaderen als er een plekje vrijkomt voor iemand die qua doelgroep aan de beurt is.”

Pushbericht via Whatsapp of mail

Hij legt uit dat er in het bevolkingsregister geen mailadressen en mobiele telefoonnummers staan. „Het briefsysteem probeert dit op te vangen. Wat mij betreft, stuur je iedereen nu alvast die uitnodigingsbrief, laat je hen hun contactgegevens doorgeven en vraag je bijvoorbeeld op welke dagen ze de komende maanden kunnen. Bijvoorbeeld altijd op de maandag, of iedere werkdag in de avond. Als er dan een gat valt omdat een afspraak afgezegd wordt, kun je aan mensen een pushbericht via WhatsApp of de mail sturen met een tijdslot. Dan kun je echt op onverwachte situaties inspelen, zodat je sneller kunt vaccineren. Zeker in de afgelopen week, waarin bleek dat er bij AstraZeneca veel minder afspraken waren gemaakt dan gepland, had je daarmee meer gaten kunnen opvullen.”

Als De Telegraaf de vraag of het afsprakensysteem niet kan worden aangepast aan de GGD voorlegt, verwijst een woordvoerder naar het RIVM. Volgens een RIVM-woordvoerder gaat er op dit moment ’eigenlijk niet zoveel mis’. „Momenteel wordt de grootste bulk van de AstraZeneca-vaccins weggeprikt door de huisartsen, die wel grotendeels door kunnen vaccineren. De tienduizend afspraken die nu afgezegd zijn, zijn vergeleken daarmee relatief weinig. We moeten gewoon nog even geduld hebben tot woensdag. Maar natuurlijk staan we altijd open voor ideeën om de logistiek te verbeteren. Steeds meer mensen kunnen bijvoorbeeld inmiddels alvast een prikafspraak maken terwijl ze nog geen uitnodiging hebben gekregen.” Volgens Fransoo kan dat laatste inderdaad een prima oplossing zijn, mits iedereen snel gehoor geeft aan de oproep.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Binnenland
Coronavirus