Wat bezielt de reljeugd van Urk? 'Als er een avondklok komt, gedragen ze zich als Asterix tegen de Romeinen'

Nederland reageert verbijsterd op de gewelddadige schending van de avondklok op Urk. Reljeugd toverde het voormalige visserseiland zaterdag urenlang om tot ordeloze chaos. Een coronateststraat ging in vlammen op. Toch is de Vlaamse schrijver Matthias Declercq, die maandenlang onder de Urkers leefde, niet verbaasd. „Dit protest was een klassieker uit het Urker repertoire.”

Foto:

Foto: ANP

Zondag nemen medewerkers van de GGD Flevoland in de haven van Urk de schade op van de felle brand in hun coronateststraat. Als ze de ravage zien die is aangericht door brandstichtende relschoppers, reageren ze geëmotioneerd. „Dit is echt te triest voor woorden”, zegt woordvoerder Sven van der Burg. „Onze artsen, verpleegkundigen en medewerkers zetten zich met ziel en zaligheid in voor het bestrijden van de epidemie. Mijn collega’s staan hier met tranen in de ogen naar te kijken.”

Zondag nemen medewerkers van de GGD Flevoland in de haven van Urk de schade op van de felle brand in hun coronateststraat. Als ze de ravage zien die is aangericht door brandstichtende relschoppers, reageren ze geëmotioneerd. „Dit is echt te triest voor woorden”, zegt woordvoerder Sven van der Burg.

„Onze artsen, verpleegkundigen en medewerkers zetten zich met ziel en zaligheid in voor het bestrijden van de epidemie. Mijn collega’s staan hier met tranen in de ogen naar te kijken.”

Grimmig decor

Urenlang veranderde het havengebied zaterdagavond in een grimmig decor dat leek op een oorlogszone. Het ingaan van de avondklok deerde demonstranten niets en men gooide met stenen en vuurwerk. Een politiehelikopter die boven het dorp cirkelde, zag agenten de ene na de andere charge uitvoeren. Pas toen tegen half twaalf ’s avonds de marechaussee en de mobiele eenheid arriveerde, werd het rustig. Twee personen werden aangehouden.

„Vuurwerk is de middelvinger van het dorp”, verklaart Matthias Declercq, schrijver van het recente boek De Ontdekking van Urk , waarvoor hij zes maanden tussen de vissersfamilies woonde.

Zondag nemen medewerkers van de GGD Flevoland in de haven van Urk de schade op van de felle brand in hun coronateststraat. Als ze de ravage zien die is aangericht door brandstichtende relschoppers, reageren ze geëmotioneerd. „Dit is echt te triest voor woorden”, zegt woordvoerder Sven van der Burg.

„Onze artsen, verpleegkundigen en medewerkers zetten zich met ziel en zaligheid in voor het bestrijden van de epidemie. Mijn collega’s staan hier met tranen in de ogen naar te kijken.”

De eerste avondklok in 76 jaar lokte op meer plaatsen in Nederland protest uit. In Rotterdam en het Limburgse Stein volgden zaterdag boetes en arrestaties, terwijl er landelijk in totaal 3600 bekeuringen werden uitgedeeld. Zondag was het raak met rellen op het Museumplein in Amsterdam en plunderingen in Eindhoven.

Maar nergens was het contrast zo groot als op Urk. In de gemeenschap die bekendstaat als behoudend en streng christelijk, leek opeens een losgeslagen meute de baas.

’Onacceptabel’

„Volstrekt onacceptabel”, zegt Willem Woelders, commandant corona bij de Nationale Politie, over de Urker onlusten. Ook op sociale media verschenen veroordelende reacties. ’Waar staat dit allemaal in de Bijbel dat je je zo mag misdragen?’, klonk het, net als oproepen om het eiland ’af te steken’ van het vaste land.

Grimmig decor

Urenlang veranderde het havengebied zaterdagavond in een grimmig decor dat leek op een oorlogszone. Het ingaan van de avondklok deerde demonstranten niets en men gooide met stenen en vuurwerk. Een politiehelikopter die boven het dorp cirkelde, zag agenten de ene na de andere charge uitvoeren. Pas toen tegen half twaalf ’s avonds de marechaussee en de mobiele eenheid arriveerde, werd het rustig. Twee personen werden aangehouden.

„Vuurwerk is de middelvinger van het dorp”, verklaart Matthias Declercq, schrijver van het recente boek De Ontdekking van Urk , waarvoor hij zes maanden tussen de vissersfamilies woonde.

„Vuurwerk is de middelvinger van het dorp”

„Het protest zaterdag was zeer visueel en shockeert, maar het verbaast me niet. In de kern gaat het net als tijdens eerdere rellen om een groot verzet tegen de overheid. Die weerzin bestond al tijdens de inpoldering en later tegen de Brusselse visquota.”

Stille tocht

De coronacrisis met de lockdown, het vuurwerkverbod en nu ook een avondklok heeft die Urker onvrede alleen maar verscherpt, legt de Vlaming uit. „Aanvankelijk was het protest van zaterdag bedoeld als een vreedzame stille tocht. Vanaf het ’leugenbankje’ in de haven, waar zich overdag oude mannetjes verzamelen, zouden volwassenen zwijgend gaan wandelen door het dorp. Maar de jeugd heeft het gekaapt”, vertelt Declercq vanuit Gent.

Woelders: „Dit is niet ineens ontstaan. Er zijn al maanden problemen en eerder ook bij jaarwisselingen. Maar het is zeker niet acceptabel om teststraten in brand te steken.”

Er is volgens Declercq nog een reden waarom Urker reljeugd „steeds heftiger en respectlozer” tekeergaat. Jarenlang hebben ouders en politici illegale drankplekken op het Urker industrieterrein gedoogd. „Urk heeft ervan weggekeken. Men deed alsof jongeren er vier-op-een-rij speelden, terwijl het ging om drank en drugs. Zo is een losbandige mentaliteit gekweekt waarbij de Urker jongeren zich God wanen.”

Illegale kroegen

Dat bleef redelijk verborgen. Tot de coronacrisis het gemeentebestuur noopte om de illegale kroegen te sluiten. Sindsdien is het vrijwel elke zaterdagavond raak. „Maar na zoveel jaren heeft het dorp geen vat meer op de jeugd”, zegt de Vlaming. „En als er dan ook nog een avondklok komt, dan gedragen ze zich als Asterix tegen de Romeinen. Maar, alleen op zaterdagavond. Zondag is een rustdag. Diezelfde jongeren zaten ongetwijfeld de volgende ochtend in de kerk.”

Burgemeester Cees van den Bos was zondag onbereikbaar voor een reactie op de analyse van Declercq. Wel uitte hij zich in een videoboodschap. „Ik ben vervuld van afschuw”, stelde hij over de onlusten. „Dit is een klap in mijn gezicht. Een klap in het gezicht van de GGD. Maar nog meer een klap in het gezicht van al die GGD-medewerkers die zich dagelijks inzetten voor de gezondheid van Urk.”

Vuurwerk

De GGD Flevoland stelt dat een mobiele coronatestbus ook al eens doelwit was op Urk. „Een paar keer is de stekker eruit getrokken zodat we geen stroom meer hadden. En er is een keer met vuurwerk gegooid. Dat omschreven we als ’incidenten’, we dachten aan baldadigheid. Maar deze brandstichting gaat een paar stappen verder. Verschrikkelijk”, aldus de woordvoerder.

Hartverwarmende reacties kreeg de GGD Flevoland ook. Van der Burg: „Inwoners die zeggen dat dit niet door de beugel kan. Dat ze geschrokken zijn van de acties van hun mede-inwoners van het dorp. En dat ze zich schamen voor de brandstichting. Dat doet de medewerkers van de GGD goed.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Binnenland
Analyse
Coronavirus