Helder: Sywert van Lienden gaf onjuiste voorstelling van zaken

Deloitte: VWS drukte mondkapjesdeal met bedrijf Van Lienden door ANP

Sywert van Lienden en zijn partners hebben met hun Stichting Hulptroepen (de tak zonder winstoogmerk) en de Relief Goods Alliance (het commerciële bedrijf) tijdens de coronacrisis verwarring gezaaid en in stand gehouden. Het was onduidelijk hoe de bv’s en stichting zich tot elkaar verhielden. Er was duidelijk sprake van vermenging, schrijft zorgminster Conny Helder in een brief aan de Tweede Kamer, waarbij ze refereert aan het rapport van Deloitte naar de mondkapjesdeal.

Volgens haar blijkt uit het rapport dat de betrokkenen van RGA „forse druk - via publieke opinie, social media en politieke ingangen - op VWS uitoefenden, een onjuiste voorstelling van zaken door SHA/RGA plaatsvond en dat SHA/RGA zelfs partijen bewust tegen elkaar uitspeelden.” Ze doelt hiermee op het ministerie van VWS en het Landelijk Consortium Hulpmiddelen (LCH) dat de inkoop van beschermingsmiddelen coördineerde.

VIP-team

Deloitte beschrijft dat eind maart 2020 een ’VIP-team’ werd opgericht, dat keek naar aanbiedingen voor hulpmiddelen van bekende Nederlanders en politici. Van alle 22.800 aanbiedingen werden er 239 opgepakt door dat VIP-team. Het team werd mede opgericht om ’reputatieschade te voorkomen en het imago van het ministerie en het LCH te verbeteren’.

Die 239 tipgevers hadden duidelijk een streepje voor. Zo werden ze allemaal persoonlijk gebeld. Uiteindelijk leidden slechts dertien van de 239 aanbiedingen tot een deal. Ook het voorstel van Sywert van Lienden werd opgepakt en afgehandeld door het VIP-team. ’Zeer politiek gevoelig’, schreven ambtenaren bij het voorstel.

Van Lienden gaf onderzoekers niet alle stukken rond deal

Sywert van Lienden en zijn zakenpartners hebben geen volledige inzage gegeven in hun documenten rond de mondkapjesdeal met het ministerie. Dat melden de onderzoekers van Deloitte in hun langverwachte rapport. De „belanghebbenden” bij de Stichting Hulptroepen (de tak zonder winstoogmerk) en de Relief Goods Alliance hebben zelf een selectie gedeeld, staat in het onderzoek.

Aanvankelijk gaven de betrokkenen alleen inzage in een selectie van de documenten. Later stuurden ze ook kopieën door, zeggen de onderzoekers. Maar ze wilden geen volledige inzage geven. Voor zover er geluidsopnames zijn van bepaalde gesprekken, wilden ze die volledige bestanden ook niet overhandigen. Ze hebben stukjes laten horen en aantekeningen laten lezen, zeggen de onderzoekers. Die zeggen dat de informatie toch „toereikend” was om een goed beeld te krijgen.

VWS drukte mondkapjesdeal met bedrijf Van Lienden door

Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft „een doorslaggevende betrokkenheid gehad” bij het sluiten van de mondkapjesdeal met RGA, het bedrijf van Sywert van Lienden. Het consortium dat verantwoordelijk was voor de inkoop, zag dat eigenlijk niet zitten en ging mede daarom „onder protest” akkoord. Dat concluderen de onderzoekers van Deloitte in hun langverwachte rapport.

De mondkapjesinkoop werd gedaan door het LCH. Dat heeft het voorstel van Van Lienden en zijn zakenpartners bekeken en aanvankelijk afgewezen. Toch wilde het ministerie de deal doorzetten, ook om te voorkomen dat RGA zou gaan concurreren met het LCH. Sowieso vond het consortium het niet nodig om zoveel mogelijk mondkapjes in te kopen, zoals het ministerie graag wilde. Nog altijd is er onenigheid tussen VWS en LCH over wie er nu precies verantwoordelijk is voor de mondkapjesdeal.

Van Lienden kwam in maart 2020 aanvankelijk in contact met het consortium op aandringen van het ministerie, is in het rapport te lezen. Dat liep spaak. In april werd een nieuwe poging gedaan. Ook dat mislukte omdat Van Lienden (toen nog met zijn stichting zonder winstoogmerk) volgens het consortium een concurrent van het LCH dreigde te worden. Toch werd later die maand een deal gesloten, mede omdat het ministerie nu eenmaal vond dat er zoveel mogelijk ingekocht moest worden. De onderzoekers merken op dat op dat moment ook „de aandacht van de media en de politiek een hoogtepunt bereikt” als het gaat om de mondkapjesvoorraden.

De onderzoekers zeggen dat er een „groter dan gemiddelde betrokkenheid” was van het ministerie bij de deal met Van Lienden. Bij de meeste andere leveranciers bemoeide het ministerie zich er minder mee.

„Het klopt”, zegt zorgminister Conny Helder hierover. Volgens haar heeft het consortium inderdaad aangegeven dat de order niet noodzakelijk was, omdat er voldoende voorraad was. „Tegelijkertijd was er ook enorme druk om meer dan nodig in te kopen.” Dat is de reden dat haar departement zich bezighield met de deal.

De bewindsvrouw hamert herhaaldelijk op de „periode van grote onzekerheid” en de crisissituatie waarin haar departement zich bevond. Ook wijst ze naar de Tweede Kamer, die druk zette op het kabinet om zoveel mogelijk beschermingsmiddelen in te kopen. Waarom specifiek bij deze deal de bemoeienis groter werd, is niet duidelijk. „Er zijn zeker fouten gemaakt in het niet doorlopen van de protocollen”, erkent de minister wel. Maar „in een crisisaanpak worden natuurlijk altijd fouten gemaakt”, voegt ze toe.

Nieuws

menu