Grote schade in zorg: uitgesloten dat alle door corona uitgestelde reguliere operaties nog ingehaald worden

Door de coronapandemie zijn in 2020 en 2021 meer dan 305.000 reguliere planbare operaties uitgesteld. Foto: ANP

Het is uitgesloten dat alle door corona uitgestelde reguliere operaties nog ingehaald worden. Dat meldt het RIVM vandaag in het rapport De gezondheidsgevolgen van uitgestelde operaties tijdens de coronapandemie. Volgens het instituut is de hierdoor aangerichte schade groot en moet ons land in de toekomst kritisch kijken naar welke vormen van zorg voorrang verdienen.

Van de niet-acute ingrepen kwamen vooral de staar-, heup- en knieoperaties in de knel. Uitstel van die ingrepen brengt het risico met zich mee dat een latere behandeling minder goed aanslaat.

Nu de coronacijfers ook in de ziekenhuizen weer oplopen, houden de RIVM-onderzoekers er rekening mee dat het gezondheidsverlies door uitstel van operaties in 2022 nog verder toeneemt. Ons land zou daarom weer de brede inzet van buitenlandse ziekenhuizen en privéklinieken moeten overwegen, betoogt hoofdonderzoeker Ardine de Wit.

Door de coronapandemie zijn in 2020 en 2021 meer dan 305.000 reguliere planbare operaties uitgesteld, blijkt uit de nieuwe RIVM-cijfers. Een deel van de genoemde uitgestelde operaties is ingehaald, maar volgens de Nederlandse Zorgautoriteit wachten nog altijd tussen de 100.000 en 120.000 extra patiënten op een behandeling in het ziekenhuis. Doordat nog niet alle patiënten met een in te halen zorgvraag zich gemeld hebben en naar het ziekenhuis zijn verwezen, zullen de daadwerkelijke aantallen hoger liggen.

’Daadwerkelijke schade nog groter’

Eind 2020 bracht het RIVM ook al een onderzoek uit, over de eerste golf. Toen bedroeg het aantal verloren levensjaren nog 50.000. „Dit is echt veel”, stelt De Wit dan ook. Ze benadrukt bovendien dat de daadwerkelijke schade naar verwachting nog groter zal zijn. Zo zijn uitgestelde diagnoses en zorg op poliklinieken niet meegerekend, net als ingrepen die binnen een maand gedaan moeten worden om gezondheidsschade te voorkomen, zoals kankeroperaties.

Het grootste deel van de onderzochte aangerichte schade is afkomstig uit de oogheelkunde, met staaroperaties. De uitgestelde heup- en knie-ingrepen, maagverkleiningen en liesbreukoperaties hebben ook relatief veel impact gehad.

Los van het feit dat uitstel van operaties ongemak met zich meebrengt, levert het risico op verdere gezondheidsschade op, erkennen de onderzoekers. De Wit: „Als iemand lang moet wachten op een chirurgische hartoperatie, kan dat tot een verslechtering van de algemene toestand leiden. En als een heupoperatie langer op zich laat wachten, kan de patiënt steeds minder mobiel worden. Dat komt het resultaat van de behandeling natuurlijk niet ten goede. Net als iemand die een vergroeiing van het ruggenmerg (scoliose, red.) heeft en met een snelle behandeling nog zonder operatie zou kunnen herstellen, maar waarbij dat na een paar maanden niet meer mogelijk is.”

Moeizame inhaalslag

En de inhaalslag van de uitgestelde zorg gaat moeizaam, omdat ziekenhuizen nog altijd krap in het personeel zitten. Tegelijkertijd lopen de corona-aantallen weer op. In de afgelopen week is het aantal patiënten met Covid-19 in het ziekenhuis toegenomen van 685 naar 828. De onderzoekers verwachten dan ook dat de gezondheidsverliezen door uitstel van operaties in 2022 nog verder toenemen.

Ze benadrukken dat zeker niet alle uitgestelde operaties kunnen worden ingehaald. Binnen het gunstigste scenario kunnen ziekenhuizen tot eind 2026 elk jaar een paar weken lang 5 procent extra operaties uitvoeren. Dan daalt het gezondheidsverlies met 19.000 levensjaren, maar blijven er nog altijd 300.000 verloren gezondheidsjaren over.

Voorrangsregeling

De RIVM-onderzoekers stellen dan ook dat er nog kritischer gekeken moet worden naar hoe de planbare ziekenhuiszorg door kan gaan bij oplopende aantallen. Zo zou het nadrukkelijk een optie moeten worden om weer buitenlandse ziekenhuizen in te schakelen om zorg over te nemen. Ook stelt De Wit dat de bredere inzet van privéklinieken een goede oplossing kan zijn. Tijdens de coronacrisis hebben die al het verlies van 47.000 gezonde levensjaren voorkomen.

Ook moet er binnen de categorie planbare operatieve zorg nog scherper een voorrangsregeling worden gehanteerd die specialismen overschrijdt, stelt De Wit. „Er zit een groot verschil tussen bijvoorbeeld een staaroperatie of het weghalen van een moedervlek. Binnen specialismen zelf bestaat er vaak wel overeenstemming over de noodzakelijkheid van de operatie, maar een vergelijking tussen ingrepen van verschillende disciplines is soms lastiger.”

Nieuws

menu