De verkiezingsprogramma's zijn doorgerekend door het Centraal Planbureau: dit kosten de plannen van de politieke partijen

Het Centraal Planbureau heeft de verkiezingsprogramma’s van de politieke partijen weer doorgerekend. De koopkracht stijgt licht, veel Nederlanders krijgen een bescheiden lastenverlichting en er is geld voor zorg, onderwijs en her en der ook nog voor defensie. Dit kosten de plannen die de politieke partijen voor Nederland in petto hebben.

Een verkiezingsbord in Leeuwarden met posters van de politieke partijen voor de Tweede Kamerverkiezingen op woensdag 17 maart. FOTO ANTON KAPPERS

Een verkiezingsbord in Leeuwarden met posters van de politieke partijen voor de Tweede Kamerverkiezingen op woensdag 17 maart. FOTO ANTON KAPPERS Foto: Anton Kappers - Thomasson

Zorg mag wat kosten

De zorgbegroting is een van de grootste uitgavenposten van de overheid en blijft ook zonder ingreep van partijen stijgen, omdat we de kwaliteit van de zorg op peil willen houden. Daardoor zouden de zorguitgaven de komende regeerperiode sowieso al met bijna 8 miljard euro stijgen. Verschillende partijen doen daar een schep bovenop. Dat geld gaat vooral naar hogere lonen in de zorg (een wens van bijna alle partijen behalve VVD), verlagen of afschaffen van het eigen risico en het uitbreiden van de basisverzekering. Opvallend: het CDA pleit ervoor dat mensen 25 procent van de kosten van een huisartsbezoek zelf gaan betalen.

Kleine koopkrachtplusjes

Partijen willen koste wat kost voorkomen dat de rekening van de coronacrisis bij de burger komt te liggen. Wie van de maatregelen moet profiteren, verschilt per partij. Zo kiest de VVD vooral voor werkenden en middeninkomens, waar de SP een flinke plus in petto heeft voor mensen met een uitkering. Partijen draaien aan de knoppen voor een hoger minimumloon, maar sommige bouwen ook het hele belasting- en toeslagenstelsel om. Daarnaast probeert iedereen de economie een zet te geven, in de hoop dat de burger daar ook van profiteert.

Onderwijspartijen profileren zich

Een paar partijen doen duidelijk een poging zich te profileren als onderwijspartij. Vooral D66, GL en PvdA trekken extra geld uit voor de onderwijsbegroting, die zonder ingreep de komende jaren al met 1,2 miljard euro zou stijgen. Een geliefde uitgave is de terugkeer van de basisbeurs voor studenten (of in het geval van CU: een belastingkorting voor studenten). GL, SP, PvdA, CU, Denk en CDA willen daarnaast studenten die de afgelopen jaren moesten lenen ook nog compenseren. Andere veel voorkomende wensen zijn hogere salarissen voor basisschoolleraren en kleinere klassen. Opvallend: GL schaart de 10.000 euro die het aan iedere 18-jarige wil geven (tot hun 23e alleen in te zetten voor studie, daarna vrij besteedbaar) deels onder de onderwijsuitgaven.

Defensie bij lange na niet naar Navo-norm

Al jaren wordt Nederland op het internationale podium aangesproken op de lage defensie-uitgaven. Het kabinet belooft al jaren naar de ’Navo-norm’ te groeien (2 procent van de omvang van de economie uitgeven aan Defensie), maar is er nog verre van verwijderd. Geen enkele partij neemt het initiatief om de komende kabinetsperiode wel die Navo-norm te bereiken, waarvoor miljarden euro per jaar extra nodig zijn. De VVD zet met 2,6 miljard euro de grootste stap die kant op, CDA en SGP volgen op grote afstand. Opvallend: Denk wil 7,6 miljard euro bezuinigen op Defensie, dat is twee derde van de huidige begroting.

Rekening naar bedrijfsleven

Als partijen het geld flink willen laten rollen, maar ook de staatsschuld niet te hard willen laten oplopen, moet er ook ergens geld vandaan gehaald worden. Vooral de linkse partijen willen daarom de winstbelasting voor grotere bedrijven fors verhogen. Daarnaast is er de rekening van de klimaatplannen, die zes partijen (CDA, D66, GL, SP PvdA en CU) hebben laten doorrekenen door het Planbureau voor de Leefomgeving. GL, D66 en PvdA komen met zulke hoge lastenverzwaringen dat het risico bestaat dat bedrijven het land uit worden gejaagd. Het ’probleem’ verplaatst zich naar een plek over de grens. „Het kan er bij weglekken naar buiten Europa paradoxaal genoeg zelfs toe leiden dat mondiale emissies juist toenemen”, schrijft het planbureau. „Tenzij elders de lasten voor bedrijven op vergelijkbare wijze worden verhoogd.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Binnenland
Verkiezingen