Zhiyang (26): al 11 jaar in de wachtstand

Zhiyang (26): al 11 jaar in de wachtstand

Zhiyang (26): al 11 jaar in de wachtstand

Leergierig en enthousiast was Zhiyang toen hij in 2006 bij Jan Boonstra op school kwam. De Oosterwoldiger doceerde in die tijd voedings- en dieetleer op een MBO-school in Assen. ,,Zijn prestaties waren goed, hij wilde graag verder studeren om kok te worden.''

Zhyang Chen bij Jan Boonstra in de keuken. FOTO RENS HOOYENGA

Zover kwam het niet; de Chinese jongen, die op zijn vijftiende als ama (alleenstaande minderjarige asielzoeker) in Nederland kwam, moest op zijn achttiende van school: de wet schrijft voor dat er geen geld beschikbaar is voor leerlingen zonder verblijfsstatus.

Boonstra had er moeite mee. ,,Ik wilde hem wel in de klas houden, hem aan een diploma helpen. Dan maar onbetaald, één leerling meer of minder maakt toch niet uit. Maar mijn collega's zeiden: dat moet je niet doen, er zijn veel meer van dit soort kinderen.''

Twijfels over identiteit

Zhiyangs asielaanvraag werd afgewezen: de IND twijfelde aan zijn identiteit en stelde bovendien dat hij geen gevaar liep bij terugkeer naar zijn geboorteland. Voor het kinderpardon was Zhiyang te oud. Zijn advocaat Marloes van Zantvoort maakte bezwaar tegen de laatste afwijzing; de zitting was op 18 maart. Zhiyang wacht al weken op de uitspraak van de rechter.

Op een kaartje wijst Cheng zijn geboorteplaats aan. FOTO RENS HOOYENGA

Inmiddels is er een vertrektraject gestart. Pogingen om terug te keren zijn tot nu toe evenwel mislukt; het ontbreekt Zhiyang aan de benodigde papieren. ,,In China krijg je pas een identiteitskaart op je achttiende'', legt de jongeman uit. De IND deed ook onderzoek naar zijn herkomst om eventuele familie op te sporen. Boonstra: ,,Ze sturen hem keer op keer naar de ambassade, maar iedere keer draait het op niks uit. Dit duurt al jaren, er komt geen einde aan.''

Stapels brieven en documenten

Zhiyang vertelt zijn verhaal in de keuken van de familie Boonstra, met wie hij regelmatig contact heeft. Op tafel liggen stapels brieven en documenten: het resultaat van elf jaar procederen. ,,Ik heb niks meer in China, mijn ouders zijn overleden en ik ken niemand meer in mijn dorp.'' Zijn ouders zijn vermoord, vertelt de jongen. ,,Ik heb ze in de tuin gevonden en zelf begraven.'' De jonge Zhiyang werd gegijzeld door schuldeisers van zijn ouders. Op Schiphol wist hij aan zijn belagers te ontkomen.

Na elf jaar procederen heeft Cheng stapels documenten en brieven. FOTO RENS HOOYENGA

De jongeman werkt zestig uur per week bij een Chinees restaurant, tegen kost en inwoning en een klein loontje: omgerekend iets meer dan 2 euro per uur. ,,Schandalig'', vindt Boonstra. Vanwege zijn illegale status is zijn oud-leerling bovendien niet verzekerd. ,,Hij heeft last van kiespijn, en moet eigenlijk behandeld worden maar daar is geen geld voor. Alleen als hij een ernstig ongeluk krijgt, wordt hij geholpen.''

Het gaat Boonstra, die het onderwijs inmiddels heeft verruild voor een eigen viskar, aan het hart om te zien hoe Zhiyangs leven stilstaat. ,,Zijn klasgenoten van toen hebben een baan, sommigen zijn getrouwd. Zhiyangs leven staat al acht jaar in de wacht, dat vind ik erg. En het is een gemiste kans voor Nederland, deze jongen had graag door willen studeren. Ik zou hem wel in dienst willen nemen, maar dat kan niet. Met dit soort dingen schaam ik me dat ik Nederlander ben.''

Stempelen in Assen

Elke twee weken moet Zhiyang een stempel halen op het politiebureau van Assen. Een absurde situatie, vindt Boonstra. ,,Hij mag niet werken, maar heeft ook geen recht op opvang. De IND weet dat hij ergens van moet leven. En hij moet zich wel melden, waarom?''

Laatst vroeg Boonstra Zhiyang of hij wel eens had nagedacht over een relatie. Het antwoord was nee. ,,Ik kan een meisje niks bieden en dat wil ik niet.''

De IND wil niet op individuele zaken ingaan. Woordvoerster Yvonne Wiggers meldt desgevraagd: ,,Vreemdelingen die geen recht op verblijf hebben, hebben de plicht om Nederland zelfstandig te verlaten. Als iemand actief werkt aan zijn of haar terugkeer en ook alle informatie op tafel legt die nodig is om aan papieren te komen, maar desondanks geen reispapieren van zijn autoriteiten krijgt, dan kan iemand in aanmerking komen voor een buitenschuldvergunning .''

TAL EX-AMA'S IN FRIESLAND ONBEKEND

Vluchtelingenwerk Noord-Nederland kan niet zeggen hoeveel voormalige alleenstaande minderjarige asielzoekers (ama's) er in Friesland zijn. ,,Ex-ama's die net achttien geworden zijn in Leeuwarden gaan naar een verblijfsbeperkende locatie, vaak Ter Apel, of komen gewoon op straat'', zegt Simone den Ouden van Vluchtelingenwerk.

Friesland (Leeuwarden en Drachten) bood opvang en begeleiding aan deze groep tot juli 2011, toen het kabinet de vergoeding hiervoor stopzette. Den Ouden: ,,In de landelijke politiek heerst een opvatting van: ‘Er is nu toch kinderpardon?'. Maar om in aanmerking te komen moet je voor je dertiende asiel aangevraagd hebben. Veel ex-ama's vallen dus tussen wal en schip omdat ze ouder waren dan twaalf toen ze in Nederland kwamen.''

TESKST: INES JONKER

Je kunt deze onderwerpen volgen
Archief